Tỷ lệ áp dụng AI cao, nhưng câu hỏi "AI có đáng tiền không?" vẫn bỏ ngỏ
Khoảng cách giữa tỷ lệ áp dụng AI cho doanh nghiệp Việt ở mức 26% (tương đương 245.000 doanh nghiệp) và thực tế chỉ 13% có khung đo lường ROI từ trí tuệ nhân tạo rõ ràng cho thấy phần lớn tổ chức vẫn chưa biết cách biến công nghệ thành giá trị kinh doanh cụ thể, dù kỳ vọng rằng AI sẽ là động lực tăng trưởng trong tương lai gần. Nghiên cứu “Khai phá Tiềm năng AI Việt Nam 2026” do Strand Partners thực hiện theo ủy quyền của Amazon Web Services, công bố tại sự kiện AWS Cloud and AI Day Hà Nội ngày 29/9, cho thấy AI cho doanh nghiệp Việt không còn là khái niệm xa vời mà đã đi vào vận hành thực tế. Khoảng 26% doanh nghiệp đã ứng dụng AI trong hoạt động và 78% trong số đó kỳ vọng AI tiếp tục là động lực tăng trưởng. Tuy nhiên, bài toán đo lường giá trị AI và kiếm tiền từ AI mới chỉ bắt đầu được đặt lên bàn một cách nghiêm túc.
Doanh nghiệp bùng nổ thử nghiệm AI nhưng thiếu chiến lược và thước đo rõ ràng
Dữ liệu khảo sát cho thấy phần lớn doanh nghiệp đang ở trạng thái “dùng AI nhưng chưa thực sự hiểu mình đang dùng để làm gì”. Khoảng 61% doanh nghiệp đã ứng dụng AI thừa nhận họ vẫn đang trong giai đoạn tìm hiểu và thử nghiệm, chỉ 8% tích hợp AI vào quy trình hoặc hoạt động cốt lõi. Dù vậy, 73% đánh giá AI đóng vai trò then chốt trong chiến lược kinh doanh tổng thể và 75% ghi nhận năng suất tăng. Tình trạng này tạo ra nghịch lý: doanh nghiệp nói AI quan trọng, nhưng chỉ 23% có chiến lược AI chính thức và toàn diện, và mới 13% có khung đo lường giá trị AI (ROI) rõ ràng, áp dụng nhất quán. Khi 46% thừa nhận chưa có phương pháp đáng tin cậy để đo lường ROI từ trí tuệ nhân tạo, việc áp dụng AI hiệu quả vẫn chủ yếu dựa trên cảm tính và niềm tin hơn là bằng chứng định lượng.
AI đang tạo giá trị thật, nhưng thiếu ROI khiến giá trị khó được công nhận
Điều trớ trêu là, dù khung đo lường còn yếu, AI cho doanh nghiệp Việt đã tạo ra kết quả đáng kể. 64% doanh nghiệp cho biết AI giúp tăng doanh thu trung bình thêm 15%, 75% ghi nhận năng suất tăng (so với 68% của năm trước) và 71% nói khoản đầu tư vào AI đã hòa vốn hoặc mang lại lợi nhuận. Ở các ngành như dịch vụ tài chính, tỷ lệ ứng dụng AI lên tới 41%, trong đó 79% ghi nhận năng suất cải thiện; y tế đạt 23% ứng dụng AI, với 69% tăng năng suất. Agentic AI – các hệ thống có khả năng thực hiện chuỗi nhiệm vụ và hành động – càng cho thấy tiềm năng kiếm tiền từ AI không phải chuyện xa vời. 81% doanh nghiệp đã triển khai AI agent báo cáo năng suất cải thiện, 73% đạt doanh thu cao hơn. Những trường hợp như TCBS, OmiGroup hay NoteX cho thấy khi AI được gắn với bài toán kinh doanh cụ thể, giá trị rất rõ ràng; vấn đề là phần đông doanh nghiệp chưa có công cụ đo lường giá trị AI để chứng minh và mở rộng thành chuẩn vận hành.
Từ hoài nghi sang mở rộng quy mô: doanh nghiệp phải học cách đo lường giá trị AI
Theo chia sẻ từ lãnh đạo AWS Việt Nam, doanh nghiệp đang chuyển từ câu hỏi “Có nên ứng dụng AI?” sang “Làm thế nào mở rộng quy mô những giải pháp đã mang lại hiệu quả?”. Nhưng để mở rộng, họ cần hơn là hạ tầng đám mây và mô hình AI tốt: cần chiến lược, quản trị và cách đo lường giá trị AI rõ ràng. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp chuyển từ thử nghiệm sang triển khai, tốc độ chuyển đổi sẽ được quyết định bởi ba yếu tố nền tảng: chiến lược AI có sự gắn kết với quản trị, phương pháp đo lường ROI đáng tin cậy và kỹ năng sử dụng AI có trách nhiệm. Nghiên cứu đưa ra 6 gợi ý: đẩy nhanh mức độ sẵn sàng để chuyển từ thí điểm sang triển khai toàn tổ chức; xây dựng cách đo lường ROI từ trí tuệ nhân tạo rõ ràng; áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế và thực hành tốt nhất; củng cố hạ tầng bằng điện toán đám mây; bồi dưỡng năng lực con người về AI; và tận dụng hợp tác với doanh nghiệp đầu ngành để chia sẻ kinh nghiệm áp dụng AI hiệu quả.
Kết luận: AI không thiếu cơ hội, doanh nghiệp thiếu "thước đo" để biến cơ hội thành tiền
Việc khoảng 245.000 doanh nghiệp đã ứng dụng AI, 78% kỳ vọng AI là động lực tăng trưởng nhưng chỉ 13% có khung đo lường ROI rõ ràng cho thấy hệ sinh thái đang bước vào giai đoạn trưởng thành nửa vời: nhiều hành động, ít chuẩn hóa. Bài toán kiếm tiền từ AI không phải chưa có lời giải, mà mới chỉ được một số doanh nghiệp tiên phong giải thử. Nếu xem AI như một khoản đầu tư dài hạn thay vì “trào lưu công nghệ”, doanh nghiệp Việt cần coi đo lường giá trị AI là năng lực bắt buộc, giống như kế toán hay quản trị rủi ro. Chỉ khi ROI từ trí tuệ nhân tạo được đo lường và minh bạch, tổ chức mới dám mở rộng quy mô, gắn AI vào quy trình cốt lõi và xem đó như một trụ cột chiến lược, chứ không phải dự án thử nghiệm vô thời hạn. Con đường phía trước đã rõ ràng: hoặc học cách đo lường giá trị AI, hoặc chấp nhận đứng ngoài cuộc chơi tăng trưởng mới.
