Khoảng cách giữa mong muốn và năng lực còn lớn
Ứng dụng AI trong doanh nghiệp nhỏ và vừa là việc dùng hệ thống có khả năng phân tích dữ liệu, tạo nội dung hoặc tự động xử lý tác vụ để hỗ trợ vận hành, bán hàng và phục vụ khách hàng. Nhưng ở Đà Nẵng, nhiều doanh nghiệp chưa có nền tảng để bắt đầu. Ngày 28/10, tại hội thảo CEOxAI Summit 2026, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố công bố khảo sát về chuyển đổi số và ứng dụng AI của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn. Thành phố có hơn 38.000 doanh nghiệp thuộc nhóm này; trong hơn 400 phiếu khảo sát bước đầu, 66% vẫn vận hành chủ yếu bằng phương pháp thủ công, 24% mới dùng công nghệ thông tin cơ bản, 6% chuẩn hóa quy trình và chỉ 4% chuyển đổi số toàn diện. Một khảo sát khác cho thấy khoảng 90% doanh nghiệp tự đánh giá ở hai mức chuyển đổi số đầu tiên, còn tỷ lệ ứng dụng AI chỉ khoảng 10%. Bức tranh doanh nghiệp nhỏ vừa AI tại Đà Nẵng vì thế cho thấy khoảng cách lớn giữa kỳ vọng và khả năng triển khai.
Thiếu tiền, thông tin và người làm khiến nhu cầu đào tạo khó thành hành động
Rào cản áp dụng AI không chỉ nằm ở việc mua phần mềm. Có 70% doanh nghiệp cho biết thiếu kinh phí, 35% chưa tìm được giải pháp phù hợp, 34% thiếu thông tin về chính sách hỗ trợ và 26% thiếu nhân lực công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Nói cách khác, thiếu nhân lực AI là một phần của bài toán rộng hơn: doanh nghiệp vừa thiếu người đánh giá công cụ, vừa thiếu nguồn lực để thử nghiệm và duy trì hệ thống. Dù 63% muốn được đào tạo AI doanh nghiệp, nhiều đơn vị chưa đủ điều kiện biến mong muốn ấy thành kế hoạch cụ thể; 14% quan tâm chatbot, tổng đài giọng nói chăm sóc khách hàng, còn 11% muốn kết hợp AI với thiết bị kết nối trong sản xuất, kho vận. Nhu cầu trợ giá phần mềm quản trị cũng lên tới 60%; 53% cần tư vấn lộ trình, 37% muốn học trực tiếp và 27% cần hướng dẫn thực hành sát công việc. Trong khi đó, 91% chưa từng nhận hỗ trợ từ ngân sách thành phố. Bởi vậy, triển khai AI chi phí thấp thôi chưa đủ; doanh nghiệp còn cần tư vấn đáng tin và đào tạo đúng nhu cầu.
Bắt đầu từ việc nhỏ, thay vì mua AI theo phong trào
AI vẫn có thể đem lại lợi ích thiết thực: một cửa hàng có thể nhận yêu cầu mua hàng ngoài giờ, trả lời câu hỏi thường gặp, hỗ trợ xử lý đơn và theo dõi hàng tồn kho; nhân viên nhờ đó bớt việc lặp lại để tập trung bán hàng, xử lý phát sinh và chăm sóc khách tốt hơn. Tuy nhiên, nếu đơn hàng còn ghi trong sổ và dữ liệu khách hàng nằm rải rác trong điện thoại nhân viên, AI khó tạo ra hiệu quả có thể đo lường. Doanh nghiệp nên số hóa dữ liệu, sắp xếp quy trình, rồi thử AI ở một khâu cụ thể trước khi mở rộng. Thành phố đã kết nối 23 doanh nghiệp công nghệ, gồm MISA, Viettel, VNPT và FPT, để tư vấn, giúp doanh nghiệp tìm giải pháp phù hợp. Sở Khoa học và Công nghệ đang nghiên cứu, đề xuất chính sách hỗ trợ, dự kiến triển khai trong năm 2027. Đây là hướng đi cần thiết, nhưng hỗ trợ phải đến được với doanh nghiệp nhỏ. Kết luận nên rõ ràng: không phải chạy đua mua AI, mà xây nền tảng, thử nghiệm có mục tiêu và chỉ đầu tư thêm khi kết quả chứng minh được giá trị.
