Bùng nổ áp dụng AI doanh nghiệp Việt: tốc độ nhanh hơn khả năng hiểu giá trị
Áp dụng AI doanh nghiệp Việt là hiện tượng ngày càng phổ biến, khi đa số công ty chủ động đưa trí tuệ nhân tạo vào quy trình vận hành, thử nghiệm sản phẩm và tối ưu hoạt động, song phần đông vẫn chưa xác định rõ cách đo lường giá trị kinh doanh thực sự tạo ra từ các triển khai này nên hiệu quả AI thực tế còn mơ hồ và dễ bị thổi phồng. Gần 75% doanh nghiệp Việt đã bắt đầu thử nghiệm hoặc triển khai AI ở các mức độ khác nhau, trong khi một báo cáo khác cho thấy có khoảng 245.000 doanh nghiệp ứng dụng AI, tương đương 26% tổng số doanh nghiệp. Việc AI xuất hiện trong mọi cuộc trò chuyện về chuyển đổi số khiến nhiều lãnh đạo coi đây là “mặc định phải có”, nhưng tốc độ đưa hệ thống vào vận hành lại vượt xa khả năng thiết kế, kiểm thử và đo lường giá trị AI một cách bài bản.
Khoảng cách lớn giữa giai đoạn thử nghiệm AI và hiệu quả AI thực tế
Khi nhìn kỹ vào số liệu, câu chuyện không còn màu hồng. Hơn 60% doanh nghiệp đang sử dụng công nghệ này vẫn ở giai đoạn thử nghiệm AI và gần một nửa chưa xác định rõ hiệu quả đầu tư. Tức là phần đông mới dừng ở mức “dùng thử cho biết” chứ chưa đi đến triển khai AI thành công với chỉ số kinh doanh rõ ràng. Khảo sát của một cộng đồng CIO cho thấy gần 75% doanh nghiệp đã bắt đầu thử nghiệm hoặc triển khai AI, nhưng chỉ 6,3% chứng minh được giá trị tài chính cụ thể từ danh mục AI của mình, đo bằng tác động lên doanh thu, chi phí hay lợi nhuận. Một khảo sát khác ghi nhận 64% doanh nghiệp dùng AI có doanh thu tăng trung bình 15% và 72% cải thiện năng suất, song nếu gần một nửa chưa có phương pháp đo lường giá trị AI, những con số này rất dễ trở thành cảm nhận hơn là bằng chứng.
Từ câu hỏi “có nên dùng AI?” đến “làm sao đo lường giá trị AI?”
Điều đáng chú ý là tư duy lãnh đạo công nghệ đã bắt đầu dịch chuyển. Theo một báo cáo công bố tại một sự kiện công nghệ, câu chuyện AI đã đi từ giai đoạn đón nhận (adoption) sang tạo tác động (impact), và làn sóng tiếp theo sẽ tưởng thưởng cho doanh nghiệp sẵn sàng mở rộng quy mô những gì chứng minh được hiệu quả. Một khảo sát CIO khác cho thấy các ưu tiên đầu tư công nghệ đang dịch từ tối ưu vận hành sang tăng trưởng kinh doanh, với gần 78,4% lãnh đạo công nghệ chọn mục tiêu tăng doanh thu và tạo mô hình kinh doanh mới. Vấn đề là: rất nhiều doanh nghiệp chuyển sang hỏi “làm thế nào để mở rộng quy mô những gì đã hiệu quả”, nhưng lại chưa có cách đo lường giá trị AI rõ ràng. 46% doanh nghiệp dùng AI thừa nhận chưa có phương pháp đo hiệu quả đầu tư (ROI), nghĩa là họ đang tìm đường mở rộng một thứ mà bản thân chưa đo được.
Những điểm sáng triển khai AI thành công: TCBS và Katalon cho thấy AI phải gắn với business
Dù bức tranh chung còn nhiều mờ mịt, một số trường hợp triển khai AI thành công cho thấy khi gắn AI với kết quả kinh doanh cụ thể, giá trị trở nên rõ ràng. Tại một công ty chứng khoán, AI đã được đưa vào quy trình phát triển sản phẩm, với môi trường lập trình mới cho hàng trăm nhân sự kỹ thuật và phi kỹ thuật; sau khi áp dụng, thời gian phát triển tính năng giảm 25% và 70% mã nguồn do AI tạo ra được duyệt ngay lần đầu. Một doanh nghiệp phần mềm kiểm thử tự động lại tích hợp AI agent vào quy trình; nhờ đó, thời gian xây dựng kịch bản kiểm thử giảm 90% và tốc độ kiểm thử thủ công tăng khoảng 10 lần. Đây không phải là những ví dụ dùng AI để “thử nghiệm cho vui”, mà là những triển khai AI gắn trực tiếp với tốc độ ra sản phẩm, chất lượng kiểm thử và năng suất đội ngũ – những thứ có thể đo lường và quy đổi ra giá trị kinh doanh.
Agentic AI, kỹ năng nhân sự và bước chuyển khỏi tư duy “dùng thử cho biết”
Một lực đẩy mới của áp dụng AI doanh nghiệp Việt là Agentic AI – các hệ thống có khả năng tự lập kế hoạch và thực hiện chuỗi công việc thay vì chỉ phản hồi yêu cầu. Khoảng 35% doanh nghiệp đã đưa AI agent vào sản xuất, dù mức độ tự chủ vẫn được kiểm soát chặt chẽ. Trong nhóm đã tích hợp AI agent, 81% ghi nhận năng suất tăng, 61% cho biết tốc độ ra quyết định cải thiện và 68% nhận thấy hiệu quả vận hành tăng. Không ngạc nhiên khi nhu cầu nhân sự có kỹ năng Generative AI và Agentic AI được dự báo tăng mạnh: từ 53,1% hiện tại lên 69,4% vào năm 2027. 62% lãnh đạo doanh nghiệp đánh giá tư duy phản biện và năng lực đánh giá kết quả AI là yếu tố quan trọng trong 5 năm tới, 87% nhà tuyển dụng đang đào tạo lại đội ngũ và sẵn sàng trả lương cao hơn trung bình 41% cho nhân sự có kỹ năng AI phù hợp. Các con số này cho thấy doanh nghiệp đã hiểu rằng rời khỏi giai đoạn thử nghiệm AI không chỉ là chuyện mua thêm công cụ, mà là tái định nghĩa kỹ năng con người để quản trị rủi ro và giá trị của hệ thống thông minh.
