Phát hiện nguy cơ trước khi biến chứng tiến triển
Tầm soát đái tháo đường là hoạt động kiểm tra, đánh giá sức khỏe nhằm phát hiện sớm bệnh và những nguy cơ đi kèm, để người dân được tư vấn, theo dõi và can thiệp phù hợp trước khi biến chứng nặng lên. Đây là hướng đi đáng chú ý của chương trình “Hành trình sức khỏe” tại phường Chánh Phú Hòa, TP.HCM, nơi hoạt động cộng đồng tập trung vào nguy cơ tim mạch, thận và rối loạn chuyển hóa.
Quy mô tầm soát phản ánh nhu cầu lớn: ngày 24/10, hơn 1.200 người dân tại địa phương được kiểm tra sức khỏe tổng quát, đánh giá chuyên sâu các nguy cơ tim mạch, thận và chuyển hóa, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí. Chương trình hướng đến người mắc đái tháo đường có nguy cơ cao, đồng thời mở cơ hội kiểm tra miễn phí cho người dân khác. Giá trị của hoạt động không chỉ nằm ở một lần khám, mà ở khả năng giúp người tham gia biết rõ hơn mình cần theo dõi điều gì.
Tim và thận cần được xem xét cùng đường huyết
Kiểm soát đường huyết là cần thiết, nhưng sẽ chưa đủ nếu việc chăm sóc bỏ qua tim và thận. Điều trị đái tháo đường cần đánh giá toàn diện các vấn đề đi kèm như bệnh tim mạch, suy tim và bệnh thận mạn; bởi vậy, tầm soát biến chứng tim mạch nên được nhìn nhận như một phần của quản lý bệnh lâu dài, không phải việc chỉ làm khi xuất hiện triệu chứng.
Bối cảnh càng đáng lưu tâm khi các chuyên gia ước tính Việt Nam có hơn 8,7 triệu người mắc bệnh thận mạn, tương đương khoảng 12,8% dân số, trong khi tỷ lệ phát hiện sớm còn thấp. Theo Hiệp hội Đái tháo đường Thế giới, năm 2024 có khoảng 589 triệu người mắc đái tháo đường trên toàn cầu; khoảng 20–40% người bệnh có thể phát triển biến chứng thận, trong đó có bệnh thận mạn tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối. Những con số này cho thấy bệnh thận đái tháo đường cần được chủ động theo dõi thay vì chờ dấu hiệu nặng mới xử trí.
Tầm soát chỉ có ý nghĩa khi nối tiếp bằng chăm sóc
Một buổi khám miễn phí có thể mở đầu cho việc phát hiện nguy cơ, nhưng không thể thay thế theo dõi liên tục. Người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát đường huyết và thực hiện tầm soát từ sớm; khi có nguy cơ, việc được hướng dẫn chăm sóc và kết nối với hệ thống y tế mới giúp biến kết quả kiểm tra thành hành động cụ thể.
Ngành y tế TP.HCM đặt mục tiêu chuyển từ khám chữa bệnh đơn thuần sang chủ động phát hiện nguy cơ, quản lý sức khỏe liên tục và can thiệp sớm ngay tại cộng đồng. Cách tiếp cận này đúng trọng tâm: phát hiện bệnh thôi chưa đủ, người dân còn cần được quản lý phù hợp, điều trị kịp thời để hạn chế biến chứng và bảo vệ chất lượng sống. Ban tổ chức cũng cho biết sẽ tiếp tục nhân rộng chương trình tại nhiều địa phương, hướng tới đưa khám sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm thành thói quen bền vững.
Từ cơ hội miễn phí đến thói quen chủ động
Điểm đáng ghi nhận của “Hành trình sức khỏe” là đưa dịch vụ kiểm tra và tư vấn đến gần người dân, thay vì đợi họ tự tìm đến cơ sở y tế khi đã có triệu chứng. Người tham gia được bác sĩ hướng dẫn cách chăm sóc phù hợp; chương trình cũng tạo cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế và thuốc miễn phí. Mạng lưới gần 3.000 nhà thuốc cùng hơn 22.000 chuyên viên y tế của Long Châu được kỳ vọng hỗ trợ phát hiện nguy cơ và kết nối người bệnh với hệ thống chăm sóc.
Dẫu vậy, tầm soát miễn phí chỉ phát huy tác dụng khi người dân tiếp tục theo dõi kết quả và thực hiện hướng dẫn chuyên môn, thay vì xem buổi kiểm tra là điểm kết thúc. Với người mắc đái tháo đường, chủ động kiểm tra nguy cơ tim mạch và thận là một phần thiết yếu của chăm sóc lâu dài. Mở rộng chương trình cộng đồng là bước có ích; duy trì việc theo dõi sớm, đều đặn mới là điều giúp giảm nguy cơ biến chứng.
