Khi cả ngành lao dốc, iPhone vẫn tăng: bức tranh trái ngược
Hiện tượng iPhone xuất xưởng kỷ lục trong bối cảnh thị trường smartphone suy thoái là việc Apple đạt lượng iPhone bán ra trong quý II cao nhất lịch sử, trong khi tổng số máy xuất xưởng toàn cầu lại giảm mạnh xuống mức thấp nhất của một quý II trong hơn một thập kỷ, tạo nên sự đối lập rõ rệt giữa một thương hiệu đi lên và phần còn lại của ngành đi xuống. Quý II được xem là quý tệ nhất của thị trường smartphone toàn cầu kể từ năm 2013 khi số máy xuất xưởng giảm 11% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân không khó hiểu: thiếu hụt chip nhớ kéo dài, chi phí linh kiện leo thang, người dùng thận trọng hơn với thiết bị điện tử mới. Thế nhưng trong bối cảnh đó, iPhone lại tăng khoảng 3% sản lượng, đưa Apple lên 20% thị phần – mức cao nhất hãng từng nắm trong một quý II. Đây không phải cú ăn may, mà là kết quả của một chiến lược thị trường hết sức chủ ý.
Chiến lược đi ngược: bám trụ phân khúc cao cấp và hệ sinh thái khép kín
Apple chiến lược thị trường khác hẳn phần còn lại: thay vì lao vào cuộc đua giá, hãng bám chặt phân khúc cao cấp – nơi nhu cầu ít đàn hồi hơn với khủng hoảng và giảm chi tiêu. Khi các hãng Android buộc phải co danh mục, hạ cấu hình hoặc khuyến mãi mạnh để giữ biên lợi nhuận, Apple đặt cược vào hệ sinh thái khép kín, vòng đời sản phẩm dài và tệp khách hàng trung thành. Người mua iPhone không đơn thuần mua một chiếc máy, họ mua quyền bước vào “đồng hồ – tai nghe – laptop – dịch vụ” gắn chặt với nhau. Theo Counterpoint Research, trong quý II, tổng thị trường giảm 11% nhưng iPhone lại tăng khoảng 3% sản lượng, qua đó nâng thị phần lên 20%, trong khi Samsung giữ 24% và các hãng như Xiaomi, OPPO, vivo đứng sau. Cách đi này cho phép Apple tránh được cuộc chiến giá đầy rủi ro, đổi lại là biên lợi nhuận và sức chống chịu tốt hơn trước biến động.
Vì sao iPhone vẫn là smartphone bán chạy nhất giữa suy thoái?
Khi thu nhập bị bào mòn, người dùng có xu hướng giữ máy lâu hơn, nhưng tới lúc buộc phải nâng cấp, nhiều người lại chọn “lên hẳn iPhone” thay vì đổi một chiếc Android tương đương. Lý do: vòng đời hỗ trợ phần mềm dài, giá trị bán lại cao, cảm giác “ít rủi ro” khi bỏ tiền lớn cho sản phẩm công nghệ. iPhone bán chạy nhất không phải vì rẻ, mà vì thuyết phục được người dùng rằng khoản đầu tư đó kéo dài nhiều năm. Ngay cả khi họ cắt giảm thiết bị khác, iPhone vẫn được ưu tiên trong giỏ chi tiêu. Báo cáo của nhiều hãng phân tích độc lập đều trùng khớp ở điểm này: Apple là một trong số rất ít nhà sản xuất còn tăng trưởng trong khi thị trường smartphone suy thoái. Chính tệp khách hàng sẵn sàng chờ và chi thêm cho “đúng sản phẩm mình muốn” đã tạo ra sức đề kháng hiếm thấy cho iPhone.
Lợi thế cạnh tranh của Apple giữa cơn khủng hoảng linh kiện
Từ quý III trở đi, làn sóng tăng giá linh kiện – đặc biệt bộ nhớ DRAM và NAND do nhu cầu AI tăng vọt – sẽ đánh vào mọi hãng smartphone, không riêng Apple. Nhưng điểm đáng chú ý là Apple sở hữu lợi thế mà phần lớn đối thủ Android không có: khả năng tăng giá bán mà nhu cầu không sụt quá mạnh. Trong nhiều năm, hãng đã chứng minh khách hàng cao cấp sẵn sàng trả thêm nếu trải nghiệm đủ khác biệt. Điều này cho phép Apple giữ biên lợi nhuận ngay cả khi chi phí đầu vào leo thang, trong khi những nhà sản xuất phụ thuộc vào phân khúc trung cấp và giá rẻ sẽ bị kẹp giữa áp lực giá linh kiện và sức mua suy giảm. Tuy vậy, lợi thế này không phải vô hạn: nếu giá iPhone nhảy vọt, sản lượng sau giai đoạn mở bán có thể chậm lại, nhất là ở thị trường nhạy cảm về giá. Cuối cùng, thử thách lớn nhất của Apple không phải là Samsung hay Xiaomi, mà là khả năng thuyết phục người dùng chấp nhận mặt bằng giá mới.
Hai quý cuối năm: phép thử cho sức bền của chiến lược Apple
Kỷ lục iPhone xuất xưởng trong quý II mới chỉ là mặt “dễ chịu” của năm nay. Hai quý cuối cùng – thời điểm ra mắt iPhone mới và doanh số thường bùng nổ – sẽ phơi bày toàn bộ độ bền của chiến lược Apple chiến lược thị trường. Nếu hãng chọn hy sinh biên lợi nhuận để giữ giá, họ bảo vệ được sản lượng nhưng đánh đổi phần hấp dẫn với nhà đầu tư. Nếu tăng giá để chuyển chi phí sang người dùng, họ giữ được lợi nhuận nhưng chấp nhận rủi ro tăng trưởng chậm tại nhiều thị trường. Dù thế nào, Apple đã xây được nền tảng mà ít đối thủ có: hệ sinh thái khóa chặt người dùng, thương hiệu mạnh, tệp khách hàng trung thành và dư địa tăng giá. Trong một ngành đang suy giảm và bị bóp nghẹt bởi khủng hoảng chip nhớ, việc iPhone vẫn đi ngược dòng là tín hiệu cho thấy chiến lược đặt cược vào giá trị dài hạn – thay vì cuộc đua cấu hình ngắn hạn – đang tỏ ra hiệu quả. Câu hỏi còn lại là: người dùng sẽ chấp nhận giá cao đến mức nào để tiếp tục ở lại trong hệ sinh thái đó?
