“Vàng son” không chỉ là hoài niệm, mà là lời cam kết với cải lương truyền thống
Gala Chuông Vàng Vọng Cổ là đêm hội chuyên đề về vọng cổ và cải lương truyền thống, nơi những nghệ sĩ gạo cội cùng các gương mặt trẻ từng trưởng thành từ cuộc thi Chuông Vàng Vọng Cổ hội tụ trên cùng sân khấu để vừa biểu diễn vừa truyền nghề, khẳng định cải lương vẫn là một dòng chảy sống động trong nghệ thuật dân tộc hiện đại. Điều đáng nói ở gala tối 30.8 tại Nhà hát truyền hình HTV không phải ở sự long lanh của ánh đèn, mà ở thái độ “nhận trách nhiệm” của các bậc đàn anh, đàn chị đối với thế hệ sau. Chủ đề “Vàng son” mừng Quốc khánh 2.9 là một lựa chọn đầy ẩn ý: vàng son ở đây không phải lớp men hoài cổ, mà là cam kết giữ gìn di sản cải lương như một phần căn cước của TP.HCM và mảnh đất phương Nam. Ra đời từ năm 2006, Chuông Vàng Vọng Cổ đã chứng minh mình không chỉ là một cuộc thi mà là một hành trình bồi dưỡng nhân lực cho sân khấu cải lương, nơi mỗi mùa giải là thêm một lớp nghệ sĩ trẻ được chắp cánh.
NSND Trọng Phúc và các đàn anh: Sân khấu là nơi truyền dấu ấn, không chỉ là nơi tỏa sáng
Ở gala lần thứ 21, vai trò trung tâm thuộc về các nghệ sĩ kỳ cựu như NSND Trọng Phúc, NSƯT Kim Tử Long, NSND Minh Vương, NSND Phượng Loan, NSƯT Thanh Thanh Hiền, Chí Tâm… khi họ chủ động bước xuống khỏi “bệ đài huyền thoại” để đứng cạnh đàn em như những người thầy trên sân khấu. Trong tiết mục “Ánh sao Việt Nam - Thịnh vượng Việt Nam sáng ngời”, NSND Trọng Phúc kết hợp cùng Võ Minh Lâm và Hồ Ngọc Trinh, nhưng điểm nhấn không nằm ở kỹ thuật phô trương mà ở câu nhắn nhủ rất rõ ràng: khi lên sân khấu, mỗi người trẻ phải có dấu ấn riêng, không sao chép thần tượng. Đó là một quan điểm mang tính định hướng: cải lương truyền thống không cần thêm những bản sao, mà cần những nghệ sĩ biết tiếp nhận tinh hoa rồi diễn giải lại theo tâm thế hôm nay. NSND Hữu Quốc cũng nói thẳng, điều khán giả cần không chỉ là giọng ca, mà là “điểm chạm cảm xúc” – tức là cá tính nghệ thuật và chiều sâu trải nghiệm. Bằng chính cách họ xuất hiện: hòa giọng với đàn em, tham gia dàn dựng ca cảnh, ngồi ghế giám khảo xuyên suốt vòng chung kết, các nghệ sĩ lớn đang đặt nền tảng cho một thế hệ cải lương mới biết tôn trọng cội nguồn nhưng không bị trói buộc.
Thanh Tuấn, Thanh Thanh Hiền: Khi Bắc – Trung – Nam cùng hội tụ trong một mạch nghệ thuật dân tộc
Đêm gala “Vàng son” gây ấn tượng mạnh nhất ở ca cảnh cải lương Bắc – Trung – Nam, nơi nghệ sĩ Thanh Tuấn, Thanh Thanh Hiền cùng đàn em dựng nên một hành trình âm nhạc xuyên Việt. Thanh Tuấn – người con Quảng Ngãi từng kiên trì khắc phục giọng nói địa phương để ca cải lương mượt mà và tạo nên hẳn một trường phái ca Thanh Tuấn – nay hóa chàng trai xứ Huế trong bài “Áo hoa”, hòa giọng tự nhiên với ca sĩ Vân Khánh như một lần trở về miền Trung thương mến của mình. Trong khi đó, NSƯT Thanh Thanh Hiền biến thành cô gái Kinh Bắc say đắm với câu quan họ trong “Áo tứ thân”, đem sắc thái cải lương phía Bắc hòa vào mạch chung của nghệ thuật dân tộc. Bà vốn là một trong số ít nghệ sĩ cải lương miền Bắc được khán giả phương Nam quen mặt, từng ghi dấu với “Khi thành phố lên đèn” và nhiều vai diễn mạnh mẽ như Điểm Bích trong “Cung phi Điểm Bích”, Hồ Xuân Hương trong “Bà chúa thơ Nôm”. Việc một nghệ sĩ thường xuyên được mời làm giám khảo các cuộc thi uy tín lại quay về góp giọng cùng đàn em nói lên điều quan trọng: truyền nghề không chỉ diễn ra trong phòng tập, mà phải hiển lộ trên sân khấu, nơi thế hệ mới quan sát được cách các đàn chị xử lý hơi ca, nhịp điệu và cảm xúc ngay trước mắt.
Chuông Vàng Vọng Cổ – bệ phóng đã trưởng thành, giờ là hệ sinh thái nuôi dưỡng cải lương
Sau 20 năm, điều quan trọng nhất mà Gala Chuông Vàng Vọng Cổ khẳng định không phải là con số mùa giải, mà là một danh sách dài những gương mặt thành danh từ sân chơi này. Chương trình gala năm nay quy tụ khoảng 50 nghệ sĩ từng đoạt giải cao – từ Võ Minh Lâm, Ngọc Đợi, Hồ Ngọc Trinh, Minh Trường, Thu Vân, Nguyễn Thanh Toàn, Nguyễn Văn Khởi, Bùi Trung Đẳng, Phương Cẩm Ngọc, Lê Hoàng Nghi… – như một cuộc điểm danh đầy tự hào về thế hệ kế tục của làng cải lương hiện nay. Điều đó cho thấy Chuông Vàng Vọng Cổ đã dịch chuyển từ một cuộc thi thuần túy sang một hệ sinh thái: tuyển chọn, đào tạo, tổ chức biểu diễn, tạo cơ hội cọ xát với các tên tuổi lớn, và liên tục nhắc nghệ sĩ trẻ rằng sân khấu là nơi giấc mơ nghệ thuật được viết tiếp qua từng thế hệ. Nhiều nghệ sĩ như Ngọc Đợi, sau khi đăng quang quán quân, quay trở lại giữ vai trò giám khảo, huấn luyện viên, hướng dẫn kỹ thuật giọng ca, phát âm và phong thái biểu diễn cho đàn em. Sự tái xuất đó là lời khẳng định: bản thân những “chuông vàng” không xem danh hiệu là điểm kết thúc, mà là điểm khởi đầu cho trách nhiệm gìn giữ cải lương truyền thống trong bối cảnh hội nhập, khi nghệ thuật dân tộc phải cạnh tranh với vô số loại hình giải trí khác.
Kết luận: Để cải lương vàng son không dừng lại ở hai chữ hoài niệm
Nhìn lại gala Chuông Vàng Vọng Cổ với chủ đề “Vàng son”, điều làm người xem an tâm không chỉ là những trích đoạn được dàn dựng công phu, mà là sự hiện diện rực rỡ của ba thế hệ cùng đứng trên một sân khấu. Câu hát cải lương đã đi qua nhiều vùng đất, rồi hòa vào dòng chảy chung của nghệ thuật dân tộc; khi tiếng ca Bắc – Trung – Nam cùng vang lên, “vàng son” trở thành vẻ đẹp chung của văn hóa Việt, không bị bó hẹp trong bất kỳ biên giới địa lý nào. Trong bối cảnh hội nhập, khi khán giả trẻ có vô số lựa chọn giải trí, điều giữ cải lương đứng vững không phải là những lời kêu gọi mang tính phong trào, mà là những chương trình cụ thể như Chuông Vàng Vọng Cổ: có tuyển chọn, có đào tạo, có sân chơi, có cơ hội trình diễn và có sự đồng hành của các tên tuổi lớn ngay trên cùng một sàn diễn. Cải lương được xem là di sản văn hóa quý giá của phương Nam, của TP.HCM; nếu muốn di sản đó tiếp tục “vàng son”, chúng ta cần thêm nhiều đêm gala kiểu này – nơi truyền thừa không phải là khẩu hiệu, mà là hành động được đo bằng số lượng gương mặt trẻ bước ra sân khấu chuyên nghiệp và mang theo dấu ấn riêng của mình.
