Từ điểm đến sản xuất đến đối tác trong chuỗi giá trị
Đầu tư Hàn Quốc Việt Nam hiện không còn chỉ là câu chuyện nhà máy và dây chuyền lắp ráp, mà đang chuyển thành một mối quan hệ kinh tế Hàn Quốc gắn với chuỗi cung ứng, công nghệ và dịch vụ giá trị gia tăng, nơi Việt Nam từng bước được định vị như một mắt xích có tiếng nói chiến lược chứ không chỉ là địa điểm sản xuất giá rẻ. Sau nhiều năm thu hút dòng vốn sản xuất của Hàn Quốc, Việt Nam cần từng bước nâng cao vị trí trong chuỗi cung ứng, từ địa điểm sản xuất sang các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như nghiên cứu và phát triển, thiết kế, sản xuất linh kiện công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật, logistics, năng lượng và các ngành công nghiệp mới. Đây không phải là lựa chọn mang tính mong muốn mà là yêu cầu bắt buộc, nếu Việt Nam muốn tránh rơi vào bẫy chi phí thấp và cạnh tranh bằng nhân công thay vì tri thức.
Dòng vốn FDI Hàn Quốc dịch chuyển sang công nghệ cao
Điểm khác biệt của giai đoạn mới là FDI Hàn Quốc không còn dừng ở sản xuất, chế biến, điện tử, ô tô như trước đây, mà dịch chuyển sang các lĩnh vực đòi hỏi chất xám và tiêu chuẩn cao. Samsung, Hyundai đến SK, Hanwha, Doosan…, nhiều tập đoàn lớn của Hàn Quốc đã hiện diện, mở rộng đầu tư tại Việt Nam, đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu trước đây dòng vốn tập trung vào sản xuất, chế biến, điện tử, ô tô…, thì xu hướng mới đang hướng mạnh hơn vào công nghệ cao, bán dẫn, AI, vật liệu mới và năng lượng xanh. Sự dịch chuyển này cho thấy nhà đầu tư Hàn Quốc xem Việt Nam không chỉ là nơi tối ưu chi phí, mà là nền tảng để xây dựng hệ sinh thái công nghệ và năng lượng cho chiến lược toàn cầu của họ.
Giá trị "gắn kết" và yêu cầu nâng cấp năng lực Việt Nam
Việc các tập đoàn Hàn Quốc coi Việt Nam là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu đồng nghĩa với việc quan hệ kinh tế Hàn Quốc với Việt Nam đang đi vào chiều sâu gắn kết. Song để giá trị gắn kết này bền vững, Việt Nam phải chủ động nâng cấp năng lực nội tại. Không thể nói về thương mại Việt Nam Hàn Quốc ở tầm chiến lược nếu doanh nghiệp trong nước chỉ tham gia khâu gia công đơn giản. Yêu cầu đặt ra là hình thành lực lượng doanh nghiệp có thể cung ứng linh kiện công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật, logistics và tham gia vào nghiên cứu, thiết kế. Khi đó, dòng vốn FDI Hàn Quốc sẽ không chỉ tạo việc làm mà còn truyền tri thức, tạo không gian để doanh nghiệp Việt bứt phá trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Từ thu hút vốn đến đồng kiến tạo chiến lược
Sau nhiều năm tập trung vào việc "thu hút" đầu tư Hàn Quốc Việt Nam, đã đến lúc Việt Nam phải chuyển tư duy sang "đồng kiến tạo" chiến lược với các nhà đầu tư Hàn Quốc. Việt Nam cần từng bước nâng cao vị trí trong chuỗi cung ứng, từ địa điểm sản xuất sang các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như nghiên cứu và phát triển, thiết kế, sản xuất linh kiện công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật, logistics, năng lượng và các ngành công nghiệp mới. Nếu tiếp tục đứng ngoài những khâu mang tính quyết định này, lợi ích từ quan hệ kinh tế Hàn Quốc sẽ bị giới hạn trong phạm vi ngắn hạn. Ngược lại, nếu dám đặt mục tiêu trở thành đối tác công nghệ, năng lượng và dịch vụ của FDI Hàn Quốc, Việt Nam sẽ có cơ hội bẻ lái mô hình tăng trưởng, nâng chất cả xuất khẩu lẫn nội lực doanh nghiệp. Kết luận ở đây rõ ràng: hoặc Việt Nam cùng Hàn Quốc thiết kế tương lai chuỗi giá trị, hoặc chấp nhận chỉ tham gia phần thấp nhất của đường cong lợi nhuận.
