Đào tạo bán dẫn Việt Nam – Hàn Quốc: từ cuộc gặp học thuật đến chiến lược quốc gia
Đào tạo bán dẫn Việt Nam là quá trình xây dựng chương trình, phòng thí nghiệm và hợp tác quốc tế nhằm hình thành đội ngũ nhân lực công nghiệp chip có khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, gắn chặt với mục tiêu phát triển giáo dục công nghệ cao và chiến lược khoa học – công nghệ quốc gia. Tín hiệu rõ ràng nhất là cuộc làm việc giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và Giáo sư Yang O-Bong từ Đại học Quốc gia Jeonbuk, nơi hai bên tập trung trao đổi về hệ thống giáo dục đại học, mô hình đại học trọng điểm vùng, và hợp tác đào tạo – nghiên cứu trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo cùng việc mở rộng cơ hội học tập cho sinh viên Việt Nam tại Hàn Quốc. Đây không phải hoạt động ngoại giao lễ nghi, mà là bước chuẩn bị thiết kế kiến trúc nhân lực cho ngành chip trong vài thập niên tới.
Giáo dục công nghệ cao như trụ cột của đối tác chiến lược Việt Nam – Hàn Quốc
Điểm đáng chú ý trong hợp tác Việt Nam Hàn Quốc là giáo dục công nghệ cao được đặt song song với thương mại, công nghiệp và năng lượng. Về giáo dục, phía Việt Nam nhấn mạnh đang triển khai các chủ trương lớn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đột phá giáo dục, trong đó giáo dục đại học được coi là mắt xích gắn chặt với nghiên cứu và sáng tạo. Song song, từ ngày 25–27/8/2026, đoàn công tác Bộ Công Thương do Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng dẫn đầu tham dự kỳ họp Ủy ban hỗn hợp Việt Nam – Hàn Quốc về hợp tác thương mại, công nghiệp, năng lượng và thực thi hiệp định thương mại tự do. Việc hai kênh giáo dục – kinh tế cùng tăng nhiệt cho thấy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện đang dịch chuyển từ mở rộng quy mô sang làm sâu chất lượng, trong đó nhân lực công nghệ cao là nền tảng không thể thay thế.
Tại sao đào tạo nhân lực công nghiệp chip phải gắn với mô hình đại học trọng điểm vùng?
Nếu chỉ nói về đào tạo bán dẫn mà không bàn đến cấu trúc hệ thống đại học, Việt Nam sẽ khó tạo đột phá thực sự. Thứ trưởng Phạm Quang Hưng cho biết Việt Nam đặc biệt quan tâm kinh nghiệm Hàn Quốc trong phát triển các trường đại học quốc gia trọng điểm ở từng khu vực, đóng vai trò dẫn dắt hệ thống giáo dục đại học trong vùng. Đây chính là nơi “đóng quân” tự nhiên của các phòng thí nghiệm bán dẫn, trung tâm AI và viện nghiên cứu công nghệ cao. Ông đề nghị Đại học Quốc gia Jeonbuk chia sẻ cách tổ chức, vận hành và phát huy vai trò đại học trọng điểm vùng, đồng thời đề xuất hình thành nhóm các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam đang quan tâm, tổ chức đào tạo và đầu tư hoặc chuẩn bị đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn để kết nối, trao đổi với trường. Bài toán không còn là mở thêm ngành học, mà là xây mạng lưới hạt nhân tri thức theo vùng.
Hàn Quốc: đối tác giàu kinh nghiệm bán dẫn và bàn đạp cho sinh viên Việt Nam
Hàn Quốc là một trong những quốc gia đi đầu về công nghệ bán dẫn, và chính giới học thuật nước này xác nhận độ sâu kinh nghiệm. Giáo sư Yang O-Bong cho biết Đại học Quốc gia Jeonbuk có nhiều năm đào tạo, nghiên cứu trong lĩnh vực bán dẫn, đang triển khai các dự án về vật liệu bán dẫn, bán dẫn nano và các công nghệ liên quan; nhà trường mong muốn tiếp nhận sinh viên và nhà nghiên cứu Việt Nam sang học tập, nghiên cứu. Đây là cơ hội vàng để Việt Nam gửi thế hệ kỹ sư trẻ tiếp cận thực chiến trong chuỗi công nghệ chip. Ở bình diện rộng hơn, kim ngạch thương mại song phương đã đạt gần 90 tỷ USD năm 2025, và trong 7 tháng đầu 2026 đạt 70 tỷ USD, tăng 41% so với cùng kỳ năm trước. Con số này cho thấy sức nặng đủ lớn để hai bên dịch chuyển một phần hợp tác sang đào tạo và chuyển giao tri thức, thay vì chỉ tập trung dòng hàng hóa.
Từ hợp tác giáo dục đến tái cấu trúc chuỗi giá trị với nhân lực công nghệ cao
Điểm mấu chốt của đào tạo bán dẫn Việt Nam không phải ở tên gọi ngành học, mà ở khả năng tạo ra nhân lực công nghiệp chip đủ sức tham gia và nâng cấp chuỗi giá trị. Thứ trưởng Phạm Quang Hưng nêu rõ Việt Nam đang quan tâm xây dựng chương trình đào tạo, đầu tư phòng thí nghiệm, tổ chức nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực bán dẫn. Song song, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng mong muốn quan hệ thương mại song phương chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng chất lượng và tính cân bằng; khuyến khích doanh nghiệp Hàn Quốc liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam để sản xuất linh kiện, thiết bị phục vụ chuỗi cung ứng trong các ngành điện tử, ô tô, dệt may, da giày. Khi hai hướng chính sách gặp nhau, đào tạo bán dẫn không còn là câu chuyện của vài khoa kỹ thuật, mà trở thành mắt xích trong chiến lược xây dựng nền kinh tế dựa trên giáo dục công nghệ cao và hợp tác Việt Nam Hàn Quốc có chiều sâu.
