Đột quỵ sau massage: thao tác mạnh không phải cách chữa đau
Đột quỵ sau massage là tình trạng tổn thương não xảy ra sau khi tác động lên cơ thể, trong đó thao tác mạnh hoặc đột ngột ở cổ có thể làm tổn thương mạch máu và đe dọa tính mạng. Đây không phải rủi ro nên xem nhẹ chỉ vì massage được quảng bá như cách giảm đau.
Một người đàn ông 39 tuổi thường bị mỏi vai gáy đã được xoay, lắc cổ sang hai bên và kéo giãn cổ tại cơ sở xoa bóp tư nhân. Sau đó, anh đau vùng cổ trái lan lên đỉnh đầu, ù tai và nghe tiếng mạch đập theo nhịp tim. Hôm sau, đau đầu và chóng mặt tăng, kèm nói khó, giảm trí nhớ, tê bì và yếu nửa người phải. Các bác sĩ chẩn đoán nhồi máu não vùng thái dương trái liên quan đến lóc tách động mạch cảnh trong trái.
Trường hợp này là lời nhắc rõ ràng: cổ không phải nơi để thử những động tác bẻ, vặn hay kéo mạnh nhằm tìm cảm giác “đã”. Giảm đau tức thời không đáng để đánh đổi bằng nguy cơ tổn thương mạch máu.
Lóc tách động mạch cảnh có thể cản trở máu lên não
Lóc tách động mạch cảnh xảy ra khi máu đi vào thành động mạch và tụ lại, khiến lòng mạch hẹp hoặc tắc; tổn thương cũng có thể hình thành giả phình. Cục máu đông tại vùng bị tổn thương có thể di chuyển lên mạch máu não, gây nhồi máu não. Vì thế, đau cổ mới xuất hiện sau động tác mạnh không nên được mặc định là đau cơ thông thường.
Ở người đàn ông 39 tuổi, chụp cộng hưởng từ sọ não và dựng hình mạch máu cho thấy nhồi máu não cùng tình trạng tắc động mạch cảnh trong trái do lóc tách, kèm giả phình. Anh được điều trị nội khoa và theo dõi; sau hai tuần, triệu chứng cải thiện hoàn toàn, còn kiểm tra sau 30 ngày ghi nhận động mạch hồi phục hoàn toàn. Kết quả thuận lợi này không có nghĩa có thể chờ đợi ở nhà: tổn thương mạch máu có thể gây liệt, rối loạn ngôn ngữ kéo dài hoặc đe dọa tính mạng nếu cấp cứu chậm.
Không thể dựa vào tuổi trẻ hay việc triệu chứng ban đầu có vẻ nhẹ để loại trừ nguy hiểm. Khi có biểu hiện bất thường sau tác động lên cổ, cần được bác sĩ đánh giá thay vì tiếp tục nắn bóp.
Nhận biết dấu hiệu đột quỵ và đi cấp cứu ngay
Đau đầu dữ dội, nói khó, yếu hoặc tê một bên người là những dấu hiệu đột quỵ cần được đánh giá cấp cứu. Sau khi tác động lực vào cổ, cũng cần cảnh giác với đau đầu hoặc đau cổ một bên mới xuất hiện, ù tai theo nhịp mạch, chóng mặt, sụp mi, nhìn mờ hay mất thị lực thoáng qua. Đừng chờ xem triệu chứng có tự hết không nếu lời nói, vận động hoặc cảm giác thay đổi đột ngột.
Nếu xuất hiện các biểu hiện này, hãy đến bệnh viện ngay; không tự xoa bóp hay nắn cổ thêm vì có thể làm tổn thương lan rộng. Ca bệnh trên cho thấy các triệu chứng thần kinh có thể xuất hiện sau khi đau cổ và ù tai, nên diễn biến sau thao tác cũng quan trọng như cơn đau ban đầu.
Xử trí sớm giúp bác sĩ xác định nguyên nhân và lựa chọn điều trị phù hợp. Tự chẩn đoán là “kẹt cơ” rồi tiếp tục massage có thể làm lỡ thời điểm cần can thiệp.
Chăm sóc cổ vai gáy cần đúng cách, không thay thế thăm khám
Hãy tránh thao tác bẻ, vặn, xoay cổ đột ngột hoặc kéo giãn cổ bằng lực mạnh, nhất là khi chưa được thăm khám và tư vấn y tế. Nếu chọn dịch vụ chăm sóc cổ vai gáy, nên tìm cơ sở được cấp phép với kỹ thuật viên được đào tạo; điều đó vẫn không biến massage thành phương pháp chẩn đoán hay điều trị thay cho bác sĩ.
Đau cổ vai gáy có thể liên quan đến căng cơ, tổn thương vùng cổ, thoái hóa cột sống hoặc thoát vị đĩa đệm. Các nguyên nhân này cần được đánh giá để chọn cách xử trí phù hợp. Massage không thể xác định nguyên nhân đau, và lực mạnh có thể gây tổn thương mạch máu, đĩa đệm, dây thần kinh hoặc tủy sống.
Thông điệp quan trọng không phải là mọi hình thức massage đều gây đột quỵ, mà là thao tác cổ mạnh, không đúng kỹ thuật có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Khi đau kéo dài hoặc có dấu hiệu thần kinh, ưu tiên thăm khám y tế; nếu xuất hiện biểu hiện đột quỵ, hãy cấp cứu ngay.
