Không chỉ là một con chip mới
VGC v1.0 là chip bảo mật do các đơn vị trong nước nghiên cứu, phát triển, tích hợp thuật toán mật mã vào phần cứng để bảo vệ dữ liệu ngay từ cấp độ vi mạch. Ngày 3/11, Việt Nam chính thức công bố chip này cùng nền tảng bán dẫn bảo mật trong nước, đánh dấu một bước tiến đáng chú ý trong nỗ lực làm chủ công nghệ lõi.
Ý nghĩa của sự kiện không nằm riêng ở việc có thêm một sản phẩm, mà ở năng lực đứng sau nó: nghiên cứu thuật toán, thiết kế vi mạch và kiểm thử đều có sự tham gia của đội ngũ Việt Nam. Sau 24 tháng làm việc với hơn 40 kỹ sư, chuyên gia, dự án cho thấy năng lực phát triển chip bảo mật có thể được xây dựng trong nước, thay vì chỉ dựa vào giải pháp nhập khẩu. Đây là hướng đi có giá trị chiến lược khi chuyển đổi số khiến yêu cầu bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng ngày càng cao.
Từ công nghệ mật mã đến phần cứng
Điểm đáng chú ý nhất của VGC v1.0 là thuật toán mã khối MKV do Ban Cơ yếu Chính phủ nghiên cứu, phát triển được tích hợp trực tiếp vào chip. MKV đã được công bố thành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14263:2024, đưa công nghệ mật mã do Việt Nam làm chủ từ nền tảng phần mềm lên phần cứng.
VGC v1.0 là kết quả phối hợp giữa Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel: Ban Cơ yếu phụ trách thuật toán, lõi mật mã và yêu cầu bảo mật; Trung tâm Bán dẫn Viettel đảm nhiệm kiến trúc hệ thống trên chip, tích hợp và hiện thực hóa thiết kế vi mạch. Cách phân công này cho thấy làm chủ chip bảo mật cần kết nối chuyên môn mật mã với năng lực thiết kế bán dẫn. Trong bối cảnh phần cứng bảo mật ngày càng gắn với chủ quyền số, sự phối hợp ấy quan trọng không kém bản thân sản phẩm.
Nền tảng quan trọng hơn một sản phẩm
Theo công bố tại sự kiện, chip có kích thước đóng gói 10 × 10 mm, khoảng 300 triệu bóng bán dẫn và được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm. Kết quả đo kiểm cho thấy tốc độ mã hóa, giải mã nhanh gấp khoảng 15 lần giải pháp thuần phần mềm trong cùng tác vụ. Những con số này cho thấy VGC v1.0 không chỉ là tuyên bố về ý chí tự chủ, mà đã có thiết kế và hiệu năng được đem ra kiểm tra.
Dẫu vậy, giá trị chiến lược lớn hơn nằm ở nền tảng bán dẫn bảo mật được công bố cùng chip. Nếu năng lực thiết kế, kiểm chứng và tích hợp các khối mật mã có thể được kế thừa, Việt Nam sẽ có cơ sở phát triển những thế hệ chip tiếp theo, thay vì bắt đầu lại với từng sản phẩm. Đó là bước chuyển cần thiết từ một thành quả riêng lẻ sang năng lực công nghệ có thể mở rộng.
Ứng dụng và chặng đường phía trước
Trong giai đoạn đầu, VGC v1.0 được định hướng dùng trong thiết bị USB lưu trữ an toàn phục vụ cơ quan Đảng, Nhà nước và Quốc phòng. Về lâu dài, nền tảng có thể hỗ trợ bảo vệ dữ liệu tài chính, chữ ký số, hệ thống chính phủ số, thiết bị IoT và hạ tầng trọng yếu. Với người dùng phổ thông, lợi ích sẽ không nhất thiết hiện ra dưới dạng một con chip riêng, mà qua các dịch vụ và thiết bị an toàn hơn.
Tuy nhiên, tiềm năng ứng dụng không đồng nghĩa sản phẩm đã sẵn sàng cho mọi môi trường. Chip và thiết bị tích hợp cần tiếp tục hoàn thiện, kiểm thử, đánh giá và chứng nhận theo yêu cầu của từng lĩnh vực. Định hướng tiếp theo là đưa VGC v1.0 vào sản xuất loạt, phát triển nền tảng vi mạch bảo mật đa lõi, tích hợp các thành phần mật mã chuyên dụng và đào tạo nhân lực.
VGC v1.0 vì thế nên được nhìn nhận vừa là cột mốc vừa là phép thử. Thành công lâu dài sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì năng lực thiết kế, bảo đảm chất lượng và đưa công nghệ vào ứng dụng thực tế. Nếu những bước ấy được thực hiện, lễ công bố sẽ là điểm khởi đầu cho năng lực bán dẫn bảo mật trong nước, chứ không chỉ là một dấu mốc truyền thông.
