Từ nhận diện nguy cơ đến biết cách cầu cứu
Chiến dịch “Không một mình” là hoạt động phối hợp giữa lực lượng công an, ngành giáo dục và các đối tác nhằm giúp trẻ em, thanh thiếu niên nhận diện nguy cơ trực tuyến, bảo vệ bản thân và biết tìm người hỗ trợ khi gặp sự cố. Tại Lào Cai, hơn 2.400 giáo viên và học sinh tham gia các hoạt động hưởng ứng, với trọng tâm là phòng ngừa bắt nạt, lừa đảo, dụ dỗ, thao túng tâm lý và phát tán thông tin riêng tư. Con số ấy cho thấy an toàn trên mạng đang được đưa vào môi trường học đường bằng những cuộc trao đổi cụ thể, thay vì chỉ dừng ở lời nhắc chung chung.
Trong hoạt động “5 phút cùng em”, học sinh đặt câu hỏi và trao đổi với lực lượng an ninh mạng về những tình huống gần với trải nghiệm thường ngày. Các em được hướng dẫn bảo vệ dữ liệu cá nhân, ứng xử có trách nhiệm trên mạng xã hội, nhận ra dấu hiệu bất thường trong quan hệ trực tuyến và chủ động tìm đến gia đình, thầy cô hoặc cơ quan chức năng khi thấy nguy hiểm. Cách tiếp cận này có giá trị vì biến kỹ năng số học sinh thành hành động có thể nhớ và thực hiện, chứ không chỉ là danh sách rủi ro cần thuộc.
Bài học phải gắn với tình huống thật
Tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT Măng Đen, một hoạt động của chiến dịch thu hút 200 học sinh và giáo viên. Học sinh cùng phân tích tình huống về dụ dỗ, thao túng tâm lý, lừa đảo, bắt nạt trực tuyến và xâm hại trên mạng xã hội; đồng thời tìm hiểu cách bảo vệ thông tin cá nhân, lưu chứng cứ số, chặn và báo cáo tài khoản đáng ngờ. Đây là phần thực hành cần thiết: khi gặp nội dung gây hại, các em cần biết việc gì nên làm trước, thay vì hoảng sợ hoặc phản ứng khiến sự việc lan rộng.
Một trình tự ứng phó được nêu trong chương trình là dừng lại, không lan truyền, lưu bằng chứng, báo cáo và chia sẻ với người đáng tin cậy. Nếu trẻ nhận tin nhắn đe dọa hoặc thấy bạn bị bắt nạt, từng bước này giúp các em giữ lại thông tin cần thiết và tìm người lớn hỗ trợ. Nhu cầu ấy càng rõ trong bối cảnh internet gắn chặt với học tập, giao tiếp và giải trí, trong khi học sinh đang phát triển tâm lý có thể chưa đủ kinh nghiệm để nhận ra thủ đoạn tinh vi. Bảo vệ trẻ em trên mạng vì thế phải đi cùng kỹ năng ứng phó, không thể chỉ dựa vào việc hạn chế sử dụng thiết bị.
Từ điểm trường đến mạng lưới hỗ trợ rộng hơn
Ở Lào Cai, giai đoạn đầu chiến dịch được triển khai tại năm điểm trường, trong đó có các trường phổ thông và một trường cao đẳng nghề. Từ ngày 23/10 đến 10/12/2026, hoạt động dự kiến mở rộng tới các cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn, kết hợp chương trình trực tiếp với tập huấn cán bộ quản lý, giáo viên, phong trào “5 phút cùng em”, mạng lưới “Đại sứ an toàn số học đường” và tuyên truyền qua nền tảng số. Cách làm tại trường tạo cơ hội hỏi đáp trực tiếp; các hoạt động tiếp nối giúp kiến thức không phụ thuộc vào một buổi sinh hoạt duy nhất.
Một hướng mở rộng khác là kế hoạch Meta và Vietnet-ICT công bố ngày 19/10/2026: tập huấn 100 giáo viên tại 5–7 tỉnh, thành, hướng tới 50 trường, 20.000 học sinh và 20.000 phụ huynh. Đây là mục tiêu tiếp cận dự kiến, không phải số người đã tham gia. Giáo viên được tập huấn để tổ chức giờ học, hoạt động toàn trường và trao đổi giữa học sinh với bạn cùng trang lứa; tài liệu cũng đề cập an toàn trực tuyến và thói quen số lành mạnh. So với chương trình trực tiếp tại trường, mô hình này mở rộng qua giáo viên tới gia đình và cộng đồng, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc các buổi tập huấn có được chuyển thành hoạt động thường xuyên hay không.
Thước đo là kỹ năng được dùng sau buổi học
Chiến dịch “Không một mình” đúng hướng khi kết hợp đối thoại trực tiếp với kế hoạch nhân rộng, bởi học sinh cần được nghe, thử xử lý tình huống và biết nơi tìm trợ giúp. Tuy nhiên, số trường hay số người dự kiến tiếp cận chưa đủ để chứng minh các em đã thành thạo kỹ năng. Với kế hoạch của Meta và Vietnet-ICT, kết quả tập huấn và phạm vi triển khai thực tế tại trường vẫn là những thông tin cần được công bố tiếp.
Điều đáng theo dõi không chỉ là bao nhiêu học sinh dự một sự kiện, mà còn là các em có biết bảo vệ dữ liệu, lưu chứng cứ, báo cáo nội dung nguy hiểm và tìm người lớn đáng tin cậy khi cần hay không. Khi nhà trường, gia đình và cộng đồng cùng tạo được những kênh hỗ trợ rõ ràng, thông điệp “không một mình” mới trở thành năng lực thực tế. Đó mới là kết quả có ý nghĩa lâu dài của việc trang bị an toàn trên mạng.
