Ảnh cưới hoài cổ: từ trào lưu mạng xã hội đến thái độ sống
Ảnh cưới hoài cổ là phong cách chụp và tổ chức lễ cưới, lễ ăn hỏi trong đó các cặp đôi Gen Z chủ động tái hiện lại không khí, trang phục lịch sử cưới, nghi thức cưới truyền thống và phong cách thập niên 1990 để biến hôn lễ thành hành trình “xuyên thời gian” mang đậm dấu ấn cá nhân và ký ức văn hóa. Thay vì những bộ váy cưới phương Tây giống nhau ở mọi studio, ngày càng nhiều người trẻ chọn aesthetic cưới Gen Z gắn với các mốc lịch sử, ký ức gia đình, những món đồ bình dân như khay nhựa, túi đường, chai nước mắm để kể câu chuyện yêu và lớn lên cùng đất nước. Đó không chỉ là lựa chọn phong cách, mà là tuyên bố: đám cưới của họ không đứng ngoài dòng chảy lịch sử, mà đi cùng nó.
Hôn nhân như sử thi: 10 mốc lịch sử trong một bộ ảnh cưới
Ít ai nghĩ một cặp vợ chồng Gen Z ở Hà Nội lại dành hơn một tháng nghiên cứu tư liệu để thực hiện 10 bộ ảnh cưới tái hiện các giai đoạn lịch sử Việt Nam. Minh Huyền (22 tuổi) và Hoàng Quân (25 tuổi) quen nhau trong một công ty truyền thông, quyết định kết hôn sau hai năm hẹn hò và đầu tháng 8 bắt đầu dự án ảnh cưới “Đời đời kiếp kiếp” thay cho gói chụp studio quen thuộc. Bộ ảnh đưa tình yêu của họ đi qua Thời Hùng Vương, triều Lý, Trần, Lê Sơ, Nguyễn, đầu thế kỷ 20, 1945, 1975, thập niên 1980-1990 và hiện tại. Đây là phiên bản rất Gen Z của lòng yêu nước: kể chuyện đôi lứa nhưng đặt trong khung sử Việt, từ khố nam, váy quấn nữ theo hoa văn trống đồng Đông Sơn đến long bào, mũ bình thiên, mũ phượng được xưởng may mô phỏng lại. Họ không muốn “cosplay” cho vui, mà muốn mỗi chi tiết cổ phục – từ vấn tóc, áo giao lĩnh, viên lĩnh đến hoa văn viền cổ – đều chuẩn xác, dù điều này biến dự án thành bài toán phức tạp về tư liệu và sản xuất.
Phong cách thập niên 1990: khi lễ ăn hỏi trở thành cuốn album của bố mẹ
Nếu bộ ảnh “xuyên không” là cách Gen Z đi ngược xa về lịch sử, thì một số cặp đôi chọn “chạm” vào ký ức gần hơn: phong cách thập niên 1990 trong lễ ăn hỏi. Tại lễ ăn hỏi của Trần Hải Trinh và Lê Thị Mỹ Duyên ở Khánh Hòa (trước đây thuộc Ninh Thuận), bạn bè đã khiến cô dâu bất ngờ khi mang tặng một cái mâm, túi đường và chai nước mắm, tất cả được gói nilon kính như thời ba mẹ. Dàn bưng quả và phụ rể diện đồ gợi nhớ thập niên 1990, từ váy áo đến mũ, khuyên tai, kẹp tóc, trong không gian trang trí đơn giản, ấm áp như những đám cưới chụp bằng ảnh đen trắng trong tủ chén nhà xưa. Ở đây, nghi thức cưới truyền thống không được “nâng cấp” thành những mâm quả cầu kỳ, mà cố ý giữ sự bình dân, hơi vụng về của sáu chiếc mâm tròn, những mâm trái cây giản dị, bó hoa lay ơn gói nilon do mẹ chồng và cô ruột tự tay làm. Một vài chi tiết thậm chí “nhìn như đồ chơi”, nhưng Duyên nói chính sự không hoàn hảo đó khiến cô thấy vui và gần gũi hơn.
Chi phí, thử thách và cái giá của sự ý nghĩa
Có người cho rằng aesthetic cưới Gen Z hoài cổ chỉ là trò “làm màu”, nhưng nhìn vào hậu trường mới thấy đó là lựa chọn tốn công lẫn tốn tiền. Để hoàn thiện 10 bộ ảnh với các phong cách khác nhau trong hai ngày chụp, Minh Huyền và Hoàng Quân cùng ê-kíp 15 người phải di chuyển liên tục giữa các địa điểm có kiến trúc tương đồng từng niên đại: sườn núi ở Vườn quốc gia Ba Vì cho bối cảnh Hùng Vương, chùa Thắng Nghiêm ở Thanh Oai cho triều Trần, Văn Miếu – Quốc Tử Giám và Hoàng thành Thăng Long cho Lê Sơ, Nguyễn, rồi các khu tập thể cũ, phố cổ Hà Nội cho giai đoạn 1945, 1975 và thời bao cấp. Họ ước tính tổng kinh phí chuẩn bị trang phục, di chuyển và sản xuất hình ảnh của dự án lên đến vài trăm triệu đồng. Một câu trích dẫn đáng nhớ từ dự án này là: “Chúng tôi muốn lưu giữ kỷ niệm hôn nhân gắn liền với dòng chảy văn hóa, lịch sử của đất nước. Ý tưởng là dù ở bối cảnh nào, thời đại nào hai người vẫn tìm thấy nhau đúng như câu nói đời đời, kiếp kiếp”. Ở phía lễ ăn hỏi phong cách cũ, Duyên và Trinh không chi tiền khủng nhưng đổi lại là rất nhiều thời gian và công sức, từ săn lùng thợ làm bánh “có tuổi” để giữ đúng kiểu bánh cưới xưa, đến tự mua mâm, tự bày lễ để không bị dịch vụ hiện đại “phá concept” hoài cổ.
Vì sao Gen Z quay về quá khứ và xu hướng này sẽ đi đến đâu?
Điểm chung của những câu chuyện trên là thái độ chống lại sự công nghiệp hóa của hôn lễ. Gen Z lớn lên trong thời mạng xã hội bão hòa hình ảnh: cùng một kiểu phông hoa, cùng một mẫu váy công chúa, cùng một concept “chụp ngoại cảnh Đà Lạt”. Khi mọi đám cưới đều giống nhau, quay về ảnh cưới hoài cổ – từ cổ phục đến đồ nilon, khay đường, trái cây trên mâm – trở thành cách tạo bản sắc. Nhưng quan trọng hơn bản sắc, đó là nhu cầu kết nối. Với Huyền và Quân, là kết nối tình yêu với lịch sử dân tộc. Với Duyên và Trinh, là nối lễ ăn hỏi hiện tại với ký ức mờ dần trên tấm ảnh đen trắng của bố mẹ. Một trào lưu như vậy không hợp với mọi người; nó đòi hỏi sự cầu kỳ tư liệu, sự chấp nhận vẻ “vụng về”, và đôi khi là ngân sách lớn. Nhưng với những ai coi hôn lễ là cột mốc đời sống chứ không chỉ là sự kiện, aesthetic cưới Gen Z hoài cổ là lựa chọn đáng giá: biến đám cưới thành câu chuyện kể, để vài chục năm sau khi mở album ra, họ không chỉ thấy mình trẻ, mà thấy cả một thời đã qua cùng sống lại.
