Khi công nghệ cũ trở thành ngôn ngữ thời trang mới
Công nghệ cũ trở thành phụ kiện thời trang của Gen Z là xu hướng giới trẻ chủ động mang máy ảnh film, iPod, điện thoại nắp gập hay iPhone đời cũ ra phố như một phần trang phục, vừa để sử dụng, vừa để thể hiện cá tính và thái độ với thế giới công nghệ màn hình phẳng. Những thiết bị thịnh hành cuối những năm 1990-2000 hiện được thế hệ Z (14-29 tuổi) săn lùng không phải vì hoạt động tốt hơn, mà vì chúng trông đẹp hơn trong một thế giới của những thiết bị màn hình giống hệt nhau. Đó là lý do công nghệ cũ không còn mang tính hoài cổ nữa mà trở thành xu hướng với hệ thống phân cấp độ “ngầu” riêng. Ở đây, hoài niệm chỉ là điểm khởi đầu; điều Gen Z tìm kiếm là một bản tuyên ngôn phong cách.
Máy ảnh retro thời trang: từ công cụ chụp ảnh đến tuyên ngôn cá tính
Trong thế giới máy ảnh, làn sóng máy ảnh retro thời trang đang cứu nhiếp ảnh khỏi sự nhàm chán của công nghệ tiêu dùng hiện đại. Người trẻ không chỉ quay lại với máy ảnh film mà còn săn lùng cả những máy ảnh kỹ thuật số và mirrorless mang phong cách hoài cổ, bao gồm các thiết kế gợi nhớ thời kỳ vàng son của film với các nút xoay, vòng khẩu, vòng zoom đầy tính cơ học, nhưng lại ẩn bên trong là những tiện ích kỹ thuật số hiện đại. Những thiết bị này mang hình hài của máy ảnh film phong cách nhưng được trang bị công nghệ mới, cho phép Gen Z vừa trải nghiệm cảm giác thao tác thủ công, vừa đảm bảo sự tiện lợi hàng ngày.
Điểm cốt lõi là trải nghiệm: các hãng máy ảnh từ OM System, Olympus, Panasonic, Nikon, Kodak, Polaroid đến Fujifilm đều chọn phong cách retro vì hiểu rằng giới trẻ đang chán những món đồ quá tối giản, vô cảm. Trong khi smartphone biến mọi bức ảnh thành một tệp dữ liệu vô hình, máy ảnh retro đưa việc chụp trở lại thành một nghi thức hữu hình: đeo máy quanh cổ, xoay vòng chỉnh tốc, nghe tiếng màn trập. Những chiếc máy ảnh film phong cách này không chỉ là công cụ mà còn là phụ kiện vintage giới trẻ, thay thế vòng cổ hay túi xách trong việc kể câu chuyện bản thân. Retro ở đây không phải mô phỏng quá khứ mà là vũ khí để chống lại sự vô vị của công nghệ phẳng.
Từ iPod đến tai nghe có dây: phụ kiện vintage giới trẻ trên sàn diễn và mạng xã hội
Nếu trước đây kính râm khổng lồ, tờ báo, ly cà phê mang đi hay túi xách dị thường là đạo cụ thời trang, thì giờ đây, tai nghe có dây và máy ảnh kỹ thuật số cũ kỹ cũng góp phần tạo nên phong cách thời trang mới. Tại show diễn thu đông 2026-2027 của nhà mốt AMI Paris, tai nghe có dây xuất hiện xuyên suốt trên nhiều bộ trang phục, được mang thoải mái với những bộ vest giống như vòng cổ. Thông điệp khá rõ: công nghệ cũ xu hướng Gen Z không còn nằm trong túi quần; nó phải xuất hiện, lủng lẳng trên cổ, kẹp ở thắt lưng, cầm tay trong ảnh street style.
Đằng sau hình ảnh đó là những con số rất cụ thể: lượt tìm kiếm trên eBay cho cụm từ “iPod cổ điển” tăng 31% từ tháng 1-2025 đến tháng 1-2026. Cùng thời gian, một thị trường hàng tân trang ghi nhận mức tăng 453% về doanh số iPod Shuffle so với cùng kỳ. Đây là những thiết bị không thể gọi taxi hay hiển thị quảng cáo; chúng chỉ phát nhạc, đem lại cảm giác tự do, không bị chuông báo và thông báo kéo đi liên tục. Chính sự “vô năng” theo tiêu chuẩn hiện đại lại khiến iPod, máy nghe nhạc MP3, và thậm chí tai nghe có dây trở thành biểu tượng của sự chủ động: tôi chọn nghe gì, khi nào, bằng một thiết bị hữu hạn chức năng.
Young-tro và iPhone đời cũ: khi khuyết điểm ảnh trở thành ưu điểm phong cách
Làn sóng “young-tro” – kết hợp giữa “young” và “retro” – đang khiến những chiếc iPhone từng bị bỏ quên bỗng trở lại thành máy ảnh bỏ túi của Gen Z. Một nhóm nhạc nam Hàn Quốc gây chú ý khi sử dụng iPhone 5s để chụp ảnh nhóm; bức ảnh thu được có độ nét không quá cao, màu sắc dịu, gợi cảm giác của những bức ảnh kỹ thuật số nhiều năm trước. Không chỉ tại Hàn Quốc, xu hướng sử dụng những thiết bị công nghệ đời cũ để tạo hiệu ứng hình ảnh hoài cổ cũng đang được một bộ phận Gen Z Việt Nam quan tâm.
Điều thú vị là, trong khi smartphone hiện nay cố gắng tạo ra hình ảnh ngày càng sắc nét, cân bằng sáng tốt và xử lý chi tiết bằng thuật toán, iPhone đời cũ thường cho ảnh ít chi tiết hơn, dễ cháy sáng và màu sắc không đồng nhất. Điểm thú vị nằm ở chỗ những hạn chế của camera cũ lại trở thành ưu điểm. Đó là cách Gen Z phản ứng với sự hoàn hảo giả tạo: họ thích những bức ảnh có lỗi nhỏ, có hạt nhiễu, có vùng cháy sáng – thứ gợi cảm giác “người thật việc thật”. Theo một nền tảng đồ cũ, lượng tìm kiếm iPhone 6s tại Hàn Quốc trong năm 2023 tăng 519%, trong khi giao dịch tăng 28% so với giai đoạn trước đó. Đây không còn là điện thoại lỗi thời, mà là máy ảnh compact với câu chuyện riêng.
Tại sao Gen Z chọn công nghệ cũ: phản kháng sự nhàm chán của công nghệ tiêu dùng
Điểm chung của tất cả xu hướng trên là một sự mệt mỏi rõ rệt với công nghệ tiêu dùng hiện tại. Nhiều người đã quá quen với cảm giác mọi smartphone đều giống nhau: mặt kính, viền kim loại, vài nâng cấp nhỏ mỗi năm. Trong khi đó, những biểu tượng công nghệ cũ như Motorola Razr, iMac G3 hay chiếc Game Boy trong suốt từng là tuyên ngôn thiết kế táo bạo. Giờ đây, khi phần lớn thiết bị trở nên thuần tiện ích, nhiều người trẻ cảm thấy công nghệ bị hút hết niềm vui và sự bất ngờ.
Ngược lại, máy ảnh retro thời trang và các phụ kiện vintage giới trẻ đem lại trải nghiệm hữu hình: nút bấm, bánh xe, dây đeo, tiếng kêu cơ khí. Những chiếc máy ảnh này được mô tả là “tactile, fashionable, and desirable” – chạm được, thời trang và đáng mơ ước. Trong một thế giới nơi camera phone từng “giết chết” dòng compact chỉ sau một đêm, những chiếc máy ảnh vui nhộn mang phong cách retro lại giúp máy ảnh chuyên dụng trở nên có lý do tồn tại với người dùng phổ thông. Xu hướng này không chỉ dừng ở châu Âu hay Hàn Quốc; trên mạng xã hội, điện thoại và máy ảnh kỹ thuật số đời cũ xuất hiện dày đặc trong ảnh du lịch, ảnh đời thường hay các bộ ảnh phong cách Y2K. Đây là một phong trào toàn cầu với thẩm mỹ thống nhất: thiết bị phải hiện diện, phải “thấy được” trên người chủ, từ dây đeo cổ đến thắt lưng.
