Vụ ngộ độc bánh mì Quảng Ngãi: Hồi chuông cảnh báo ngay trong bữa ăn sáng
Ngộ độc Salmonella là tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột do ăn phải thực phẩm nhiễm vi khuẩn Salmonella, thường gây đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, sốt và có thể diễn biến nặng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch, đòi hỏi phải nhập viện điều trị và theo dõi sát sao.
Vụ ngộ độc thực phẩm từ bánh mì tại phường Cẩm Thành, Quảng Ngãi cho thấy bữa ăn nhanh quen thuộc có thể trở thành mối đe dọa sức khỏe nếu an toàn thực phẩm bị xem nhẹ. Sau khi ăn bánh mì tại điểm bán Bà Được trên đường Duy Tân ngày 10/10, nhiều người đồng loạt xuất hiện đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, sốt và phải nhập viện. Đến ngày 15–16/10, số ca nhập viện đã lên tới 175 người tại 9 cơ sở y tế trong tỉnh. Kết quả xét nghiệm cho thấy 12/13 mẫu thực phẩm liên quan dương tính với Salmonella, gồm rau, chả thịt heo, chà bông, nước sốt, ớt tương, bánh mì và bơ. Đây không còn là sự cố cá biệt, mà là lời nhắc rằng mỗi gia đình phải chủ động phòng tránh ngộ độc, thay vì phó mặc cho quán xá.
Vì sao Salmonella nguy hiểm hơn bạn nghĩ?
Điều đáng sợ ở ngộ độc Salmonella không chỉ là số người mắc, mà là sự âm thầm của vi khuẩn. Salmonella gây nhiễm khuẩn đường ruột với các triệu chứng đau bụng, tiêu chảy, sốt, buồn nôn và nôn. Ở người khỏe mạnh, nhiều người có thể chủ quan nghĩ đó là “rối loạn tiêu hóa nhẹ”, tự mua thuốc uống. Nhưng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có sức đề kháng yếu, bệnh có thể diễn biến nặng, mất nước, suy kiệt nhanh.
Đáng lo hơn, trong một số mẫu thực phẩm vụ Quảng Ngãi còn phát hiện thêm E. coli và tụ cầu vàng, riêng mẫu bơ có chỉ số E. coli tới 1,8 × 10⁴ CFU/g. Điều này cho thấy môi trường chế biến và bảo quản đã mất kiểm soát, tạo điều kiện cho nhiều loại vi khuẩn cùng phát triển. Thực phẩm nguy cơ cao không phải lúc nào cũng có mùi ôi, màu lạ; nhiều món nhìn vẫn ngon mắt nhưng đã nhiễm khuẩn. Nếu vẫn đánh giá thực phẩm bằng cảm quan và thói quen “ăn đại cho xong”, chúng ta đang đánh cược sức khỏe của chính mình.
5 nguyên tắc vàng để chọn nguyên liệu an toàn và phòng tránh ngộ độc
Bài học rõ nhất từ vụ bánh mì Quảng Ngãi là: muốn phòng tránh ngộ độc, phải bắt đầu từ khâu chọn mua, chế biến đến bảo quản, chứ không thể trông chờ vào may rủi. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị 5 chìa khóa an toàn thực phẩm: giữ vệ sinh, tách riêng sống – chín, nấu chín kỹ, bảo quản ở nhiệt độ an toàn, sử dụng nước và nguyên liệu an toàn. Đây không phải lý thuyết xa vời, mà là “checklist” mỗi người nội trợ nên thuộc nằm lòng.
- Chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh hàng không nhãn mác, không chứng minh được nơi sản xuất.
- Quan sát khu vực chế biến khi mua đồ ăn sẵn: phải sạch, có che đậy, người bán dùng dụng cụ gắp, không bốc tay.
- Không mua thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, biến màu, chảy nhớt, bao bì rách hoặc quá hạn sử dụng.
- Nhớ rằng thực phẩm nhiễm vi khuẩn vẫn có thể không thay đổi mùi, màu; vì vậy hãy ưu tiên cơ sở uy tín, không mua vì rẻ hay tiện.
- Khi về nhà, rửa tay, dụng cụ, bề mặt bếp sạch sẽ trước khi sơ chế để tránh lây nhiễm chéo từ tay, dao, thớt sang thức ăn.
Dấu hiệu cảnh báo khi chọn thực phẩm tươi sống
Chọn nguyên liệu an toàn là tuyến phòng thủ đầu tiên chống ngộ độc Salmonella. Với thịt, cá, hải sản, hãy tránh sản phẩm có mùi lạ, bề mặt nhớt, màu tái xám hoặc chảy nước. Bao bì rách, phồng, không còn hạn sử dụng rõ ràng là dấu hiệu nên loại bỏ. Rau củ héo úa, dập nát, úng nước thường dễ nhiễm vi sinh vật hơn rau tươi nguyên vẹn. Khi mua đồ chế biến sẵn như chả, chà bông, nước sốt – những nguyên liệu đã từng dương tính với Salmonella trong vụ Quảng Ngãi – càng cần chú ý nguồn gốc và điều kiện bảo quản.
Tuy nhiên, chỉ nhìn – ngửi không đủ để bảo đảm an toàn. Thực phẩm nhiễm vi sinh vật gây bệnh vẫn có thể không thay đổi rõ rệt về mùi, màu sắc hay hình thức. Vì vậy, đừng mua đồ ăn từ nơi không rõ địa chỉ, không có khu chế biến cố định, không che đậy thực phẩm. Với món ăn đường phố, hãy quan sát xem người bán có dùng chung dụng cụ cho thực phẩm sống và chín hay không; nếu có, tốt nhất nên từ chối. Sự “khó tính” của bạn chính là lớp bảo vệ cho cả gia đình.
Bảo quản thực phẩm tươi và thức ăn chín: Tủ lạnh không phải “kho chứa vô hạn”
Nhiều người tin rằng cho hết vào tủ lạnh là xong, nhưng bảo quản thực phẩm tươi sai cách có thể biến tủ lạnh thành ổ vi khuẩn. Thịt, cá sống nên để trong hộp kín, đặt ở ngăn riêng và phía dưới thực phẩm đã chế biến để tránh nước rỉ xuống gây lây nhiễm chéo. Tủ lạnh nên duy trì khoảng 5°C hoặc thấp hơn, trong khi thức ăn nóng nếu chưa dùng ngay cần được giữ trên 60°C. Đây là khoảng nhiệt độ giúp hạn chế vi khuẩn sinh sôi.
Thức ăn đã nấu chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá lâu; nguyên tắc an toàn là không quá 2 giờ, và nếu thời tiết trên 32°C thì chỉ nên tối đa 1 giờ. Đừng để nồi thức ăn lớn nguội hoàn toàn trên bàn rồi mới cất vào tủ lạnh – khoảng thời gian đó đủ cho vi khuẩn phát triển mạnh. Với bánh mì kẹp chả, pate, trứng, sốt, rau… thời gian từ lúc làm đến lúc ăn càng dài, nguy cơ càng cao; nếu không rõ món đã được bảo quản thế nào, đừng cố ăn hết chỉ vì “tiếc của”. Sức khỏe luôn đắt hơn bất kỳ ổ bánh mì nào.
