Nhồi máu cơ tim người trẻ: thực tế đáng lo, không phải chuyện xa vời
Nhồi máu cơ tim người trẻ là tình trạng động mạch vành bị tắc nghẽn khiến một vùng cơ tim chết đi, xảy ra ở người trong độ tuổi 20-40, kể cả khi họ không có bệnh nền rõ ràng, dễ bị nhầm là đau cơ do vận động hoặc stress nên thường bị bỏ qua cho đến khi biến chứng nặng. Nhìn thẳng vào sự thật: trái tim người trẻ không “miễn dịch” với bệnh tim, và tâm lý chủ quan mới là nguy cơ lớn nhất. Các bác sĩ đã ghi nhận ngày càng nhiều ca nhồi máu cơ tim ở độ tuổi 20-30, dù không hề có tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh tim mạch trước đó. Nếu bạn nghĩ tim mạch chỉ là chuyện của tuổi trung niên, đã đến lúc phải sửa lại niềm tin ấy.
Ca bệnh 32 tuổi: từ sân bóng tới phòng cấp cứu trong 30 phút
Câu chuyện của anh Phi, 32 tuổi, là lời cảnh báo sống động về dấu hiệu đau ngực bị xem nhẹ. Anh không có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hay lối sống quá ít vận động, nhưng hút khoảng nửa bao thuốc mỗi ngày trong hơn 4 năm. Đau ngực khi đá bóng, anh tự uống thuốc giảm đau rồi bỏ qua, tiếp tục sinh hoạt bình thường. Khi cơn đau ngực xuất hiện nhiều hơn, kèm khó thở lúc nghỉ và tăng lên khi vận động, anh mới nhập viện cấp cứu ở một bệnh viện tại TP.HCM. Điện tâm đồ và siêu âm tim cho thấy EF chỉ còn 25%, tim giãn và rối loạn nhịp, chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp. Chỉ 30 phút sau khi nhập viện, anh được chụp mạch vành, đặt hai stent để tái thông động mạch bị tắc. Sau 3 ngày điều trị, anh được xuất viện, thoát khỏi nguy cơ suy tim và đột tử.
Không phải đau cơ sau tập: cách nhận diện dấu hiệu đau ngực nguy hiểm
Sai lầm phổ biến ở người trẻ là coi mọi cơn đau ngực sau vận động đều là đau cơ. Thực tế, dấu hiệu đau ngực liên quan nhồi máu cơ tim người trẻ thường có vài đặc điểm: xuất hiện khi gắng sức (chơi bóng, chạy bộ), cảm giác nặng ngực, khó thở, vã mồ hôi, có thể lan lên cổ, tay hoặc lưng; và điều đáng sợ hơn là cơn đau lặp lại, nặng dần, thậm chí xuất hiện cả khi nghỉ ngơi. Ở người trẻ không bệnh nền, bác sĩ cảnh báo: "Cảm giác tức ngực, khó thở khi gắng sức rất dễ bị nhầm là vấn đề cơ xương, nhưng nếu triệu chứng tái diễn và nặng dần, đặc biệt ở người hút thuốc, phải hết sức cảnh giác". Khi đau ngực đi kèm khó thở, mệt nhiều, đánh trống ngực hoặc ngất, đó không còn là chuyện nhỏ. Bác sĩ khuyên người trẻ tuyệt đối không chủ quan trước dấu hiệu đau ngực, nhất là khi triệu chứng tái phát, nặng hơn hoặc xuất hiện cả lúc nghỉ ngơi.
Viêm cơ tim triệu chứng: đừng nhầm với cảm cúm rồi chậm trễ khám
Một kẻ thù thầm lặng khác của tim người trẻ là viêm cơ tim. Bệnh có thể do nhiều nguyên nhân, trong đó nhiễm virus, kể cả virus cúm, là nguyên nhân thường gặp. Điều đáng lo là viêm cơ tim triệu chứng ban đầu thường giống cảm cúm: sốt, đau đầu, ho, sổ mũi. Sau đó, người bệnh bắt đầu thấy mệt mỏi bất thường, khó thở, đau ngực, hồi hộp hoặc có các biểu hiện lạ khác. Nhiều người nghĩ mình chỉ bị cảm cúm thông thường nên trì hoãn đi khám, dẫn tới chẩn đoán muộn. Tại một trung tâm hồi sức tích cực, mỗi năm có khoảng 200 bệnh nhân được cứu sống nhờ ECMO, trong đó có nhiều người trẻ viêm cơ tim. Đây là cái giá của sự chủ quan: từ một đợt “cảm cúm” tưởng nhẹ, bệnh có thể diễn biến rất nhanh, gây suy tim nặng, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện sớm và xử trí kịp thời.
ECMO và phòng ngừa bệnh tim: công nghệ cứu sống không thay thế được lối sống lành mạnh
ECMO – kỹ thuật trao đổi oxy qua màng ngoài cơ thể – đã trở thành “phao cứu sinh” cho nhiều bệnh nhân tim trẻ suy tim, suy hô hấp nặng khi các phương pháp điều trị thông thường không hiệu quả. Hệ thống đưa máu ra ngoài để trao đổi oxy, loại CO₂ rồi trả lại cơ thể, tạm thời thay thế hoặc hỗ trợ chức năng tim và phổi trong lúc chờ các cơ quan này hồi phục. Kỹ thuật này đang được triển khai tại nhiều bệnh viện tuyến trung ương lẫn tuyến tỉnh, góp phần cứu sống khoảng 1.000 bệnh nhân mỗi năm, riêng một bệnh viện lớn thực hiện khoảng 200 ca ECMO mỗi năm. Tuy nhiên, ECMO chỉ hỗ trợ trong một khoảng thời gian nhất định; có trường hợp cơ tim hồi phục rất chậm, buộc phải cân nhắc các kỹ thuật chuyên sâu hơn như ghép tim. Một số mô hình ECMO thức tỉnh giúp bệnh nhân vẫn tỉnh táo, vận động sớm nhưng chỉ phù hợp với một số trường hợp và cần theo dõi chặt chẽ. Rõ ràng, công nghệ là “lưới an toàn cuối cùng”, không thể thay thế việc phòng ngừa bệnh tim từ sớm. Người hút thuốc, uống rượu thường xuyên, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, tăng huyết áp, stress kéo dài, ít vận động hoặc ăn nhiều chất béo bão hòa cần chủ động khám tim mạch định kỳ và xây dựng lối sống lành mạnh để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim người trẻ.
