Từ lực lượng giữ trật tự đến người thầy giáo dục công nghệ số
Giáo dục công nghệ số và hướng dẫn AI an toàn cho học sinh là các chương trình tuyên truyền, tập huấn kỹ năng sử dụng Internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm, giúp trẻ hiểu công nghệ là công cụ hỗ trợ học tập nhưng phải đi kèm nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện nguy cơ trên không gian mạng và tuân thủ pháp luật liên quan đến môi trường số thân thiện. Điểm đáng chú ý là lực lượng công an cơ sở đang bước vào vai trò mới: không chỉ giữ gìn an ninh trật tự ngoài đời thực mà còn trở thành người thầy trên không gian mạng. Ngày 7.10, Công an phường Xuân Trường – Đà Lạt phối hợp với Trường Tiểu học Phan Bội Châu tổ chức buổi tuyên truyền, hướng dẫn học sinh kỹ năng sử dụng Internet, mạng xã hội và công nghệ số an toàn. Đây không phải hoạt động mang tính phong trào, mà là tín hiệu cho thấy giáo dục công nghệ số đang dịch chuyển từ khẩu hiệu sang hành động cụ thể, với công an là một mắt xích quan trọng.
Lớp học đặc biệt: dạy trẻ dùng AI như công cụ học tập, không phải món đồ chơi
Trong buổi tuyên truyền, cán bộ công an không nói về AI bằng những khái niệm trừu tượng, mà chọn cách tiếp cận gần gũi, phù hợp với lứa tuổi tiểu học. Học sinh được giới thiệu các nền tảng trực tuyến phục vụ học tập, tìm kiếm kiến thức, đọc sách, xem video giáo dục, học ngoại ngữ và rèn luyện kỹ năng – đúng tinh thần giáo dục công nghệ số gắn với thực học. Quan trọng hơn, các em được giải thích rằng trí tuệ nhân tạo có thể trở thành “bạn đồng hành” trong học tập nếu được sử dụng đúng cách, an toàn và có sự hướng dẫn của cha mẹ, thầy cô. Thay vì cấm đoán, mô hình này dạy trẻ cách hỏi AI để làm bài, tra cứu kiến thức, nhưng đồng thời phải kiểm tra nguồn thông tin, không tin hoặc chia sẻ nội dung chưa được kiểm chứng, không tự ý đăng tải hình ảnh và thông tin cá nhân của mình hoặc người khác lên mạng. Đây là bước chuyển từ tâm lý sợ công nghệ sang biết dùng công nghệ.
Nguyên tắc “Không tin – Không cung cấp – Không làm theo – Báo ngay người lớn”
Điểm nổi bật của chương trình hướng dẫn AI an toàn tại Xuân Trường là tập trung vào kỹ năng phòng vệ số, thay vì chỉ nói chung chung về tác hại. Do học sinh tiểu học còn hạn chế trong nhận diện nguy cơ trên không gian mạng, công an phường đã minh họa các tình huống cụ thể: người lạ kết bạn, nhắn tin làm quen; dụ dỗ tham gia trò chơi, chương trình nhận quà; yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân; gửi đường dẫn lạ; giả danh người thân, thầy cô hoặc dụ dỗ gửi hình ảnh, video cá nhân. Từ đó, các em được hướng dẫn nguyên tắc hành động rất rõ ràng: “Không tin – Không cung cấp – Không làm theo – Báo ngay người lớn” khi gặp nội dung hoặc lời mời đáng ngờ trên Internet. Đây là câu khẩu hiệu đơn giản nhưng có sức mạnh giáo dục lớn, giúp trẻ nhớ lâu và có phản xạ đúng trong môi trường số thân thiện mà vẫn tiềm ẩn rủi ro. Các em cũng được nhắc tuyệt đối không tự ý gặp người quen qua mạng; nếu có, phải được cha mẹ đồng ý và đi cùng người lớn đáng tin cậy.
Vì sao công an phải bước vào lớp học khi AI trở thành hạ tầng tri thức mới?
Hoạt động tuyên truyền của Công an phường Xuân Trường diễn ra trong khuôn khổ Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời với chủ đề “Thực học, thực hành, làm chủ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời”. Điều này cho thấy AI không còn là công nghệ xa lạ, mà đang được xem như hạ tầng tri thức mới, nơi mỗi công dân – kể cả trẻ em – phải biết sử dụng để học tập và tự phát triển. Khi AI len vào mọi hoạt động, từ bài tập về nhà đến giải trí, nếu chỉ trông chờ vào nhà trường và gia đình thì khó đủ sức đối phó với các nguy cơ trên không gian mạng. Lực lượng công an cơ sở, vốn hiểu rõ các thủ đoạn lừa đảo, xâm hại dữ liệu, lại có mặt trực tiếp tại địa bàn, trở thành nhân tố hợp lý để tham gia giáo dục công nghệ số. Theo Công an phường Xuân Trường – Đà Lạt, mục tiêu của các buổi tuyên truyền là trang bị cho học sinh những kỹ năng số cơ bản, giúp các em khai thác công nghệ phục vụ học tập, chủ động tiếp cận tri thức và biết cách tự bảo vệ mình trước nguy cơ trên không gian mạng.
Mô hình giáo dục số do công an dẫn dắt: cơ hội và thách thức
Từ câu chuyện ở Xuân Trường, có thể thấy một mô hình giáo dục số mới đang hình thành: công an không đứng ngoài lớp học, mà trực tiếp tham gia xây dựng môi trường số thân thiện cho trẻ em thông qua giáo dục pháp luật và kỹ năng số. Đây là cơ hội để gắn an ninh mạng với đời sống học đường, giúp học sinh sử dụng AI và công nghệ số an toàn, hiệu quả, thay vì bị động trước các chiêu trò trên mạng. Tuy vậy, để mô hình này đi xa hơn một vài buổi tuyên truyền, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, phụ huynh và lực lượng công an. Chương trình phải được thiết kế liên tục, cập nhật theo sự phát triển của công nghệ và các hình thức tấn công mới trên không gian mạng. Nếu làm tốt, những buổi học “công an vào lớp dạy AI” sẽ không chỉ là hoạt động hưởng ứng phong trào, mà trở thành phần không thể thiếu của giáo dục công nghệ số, giúp thế hệ học sinh đầu tiên lớn lên cùng AI biết dùng công nghệ để học, chứ không để bị công nghệ dẫn dắt.
