Sổ sức khỏe điện tử: bước ngoặt để người dân kiểm soát sức khỏe của chính mình
Sổ sức khỏe điện tử là hồ sơ sức khỏe số được cập nhật liên tục từ các lần khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm và điều trị, được lưu trữ trong hệ thống số như ứng dụng VNeID, cho phép người dân và bác sĩ theo dõi toàn bộ quá trình sức khỏe theo vòng đời, phát hiện sớm nguy cơ bệnh mạn tính, giảm phụ thuộc vào bệnh án giấy và giúp việc chăm sóc y tế thuận tiện, đồng bộ hơn.
Điểm đáng chú ý là nhiều địa phương không coi sổ sức khỏe điện tử là một ứng dụng công nghệ thời vụ, mà là hạt nhân của mô hình chăm sóc sức khỏe chủ động. Khi mọi lần khám, từ huyết áp, xét nghiệm máu đến tư vấn lối sống, đều được nhập vào hồ sơ sức khỏe số, mỗi người dân có một “nhật ký sức khỏe” rõ ràng để đối chiếu, theo dõi sự thay đổi qua thời gian. Thay vì chờ bệnh nặng mới đi viện, các đợt khám sức khỏe định kỳ gắn với cập nhật dữ liệu buộc chúng ta đặt câu hỏi: mình muốn sống khỏe tới 70–80 tuổi nhờ phòng ngừa bệnh mạn tính hay chấp nhận rủi ro chỉ vì ngại vài phút khai báo trên ứng dụng?
Đồng Nai: Chiến dịch 100 ngày và tham vọng quản lý sức khỏe toàn dân
Ở Đồng Nai, các phường không chờ chỉ đạo chung mà chủ động biến mục tiêu quản lý sức khỏe toàn dân thành kế hoạch cụ thể. Ngày 5-8, UBND phường Trấn Biên phát động chương trình khám sức khỏe miễn phí và chiến dịch 100 ngày tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID dựa trên dữ liệu khám sức khỏe, khám bệnh trên địa bàn. Đây không chỉ là một buổi lễ rầm rộ: phường đã rà soát và lập danh sách hơn 203 nghìn người được khám miễn phí, với 7 nghìn người thuộc nhóm ưu tiên được khám trong đợt đầu kéo dài 8 ngày.
Cùng ngày, phường Long Thành ra quân chương trình khám sức khỏe định kỳ và chiến dịch 100 ngày tạo lập sổ sức khỏe điện tử, yêu cầu việc khám phải “thật sự chất lượng”, phát hiện bệnh thì tư vấn, chuyển tuyến kịp thời. Đây là lựa chọn đáng ủng hộ: nếu sổ sức khỏe điện tử chỉ đầy những dữ liệu sơ sài, không gắn với khám sàng lọc bài bản, nó sẽ trở thành kho lưu trữ vô nghĩa. Việc tặng quà cho người dân tham gia khám hay huy động phòng khám đa khoa đồng hành là cách rất đời thường để kéo người dân đến bàn khám, nhưng mục tiêu sau cùng vẫn là tạo thói quen tự theo dõi sức khỏe qua công cụ số chứ không phải đi khám vì phong trào.
TP.HCM: đặt người dân ở trung tâm, dữ liệu là công cụ quản lý sức khỏe liên tục
TP.HCM chọn một hướng đi tham vọng hơn: khám sức khỏe định kỳ cho gần 15 triệu dân trong khoảng bảy tháng, đồng thời hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử cho từng người. Tháng 7, Sở Y tế thành phố phát động đợt cao điểm 150 ngày đêm với mục tiêu bảo đảm mọi người dân đều được khám sức khỏe định kỳ, có hồ sơ sức khỏe điện tử và được quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời. Đây là cách cụ thể hóa tinh thần chuyển từ mô hình “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe chủ động” trong các chỉ thị, nghị quyết cấp Trung ương – và nếu thành công, nó sẽ tạo áp lực tích cực lên các địa phương khác.
Phường Thạnh Mỹ Tây là một ví dụ cho thấy mô hình này không phải khẩu hiệu. UBND phường phối hợp với Bệnh viện Quân Y 4 và hệ thống nhà thuốc, tiêm chủng để tổ chức các chương trình khám sức khỏe định kỳ lưu động miễn phí, với quy trình lấy máu xét nghiệm, đo huyết áp, chiều cao, cân nặng, tính BMI, khám 7 chuyên khoa và tư vấn tầm soát bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường. Kết quả được cập nhật, liên thông vào hồ sơ sức khỏe điện tử, kết nối với Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, tạo cơ sở dữ liệu “đúng – đủ – sạch – sống” cho từng người dân. Cách làm này cho thấy nếu dữ liệu không gắn với quy trình khám nghiêm túc, khái niệm hồ sơ sức khỏe số sẽ không có giá trị phòng bệnh.
Lợi ích phòng ngừa bệnh mạn tính: nếu không dùng, dữ liệu sẽ vô nghĩa
Điểm chung của các chương trình tại Đồng Nai và TP.HCM là coi sổ sức khỏe điện tử như công cụ phòng ngừa bệnh mạn tính, chứ không chỉ là “sổ khám bệnh trực tuyến”. Khi các lần khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí được tổ chức đồng loạt, kèm tư vấn dự phòng các bệnh mạn tính, người dân bắt đầu thấy việc đo huyết áp, kiểm tra đường huyết định kỳ quan trọng không kém bất kỳ bảo hiểm nào. Các bác sĩ chia sẻ kiến thức dinh dưỡng, luyện tập, sinh hoạt hợp lý để phòng các bệnh không lây nhiễm, tim mạch, đái tháo đường – nếu người dân lưu tâm, những khuyến nghị này cộng với dữ liệu theo dõi sẽ giúp điều chỉnh lối sống trước khi bệnh bùng phát.
Tuy vậy, lợi ích chỉ phát huy khi mỗi người biến sổ sức khỏe điện tử thành thói quen, không phải ứng dụng bị lãng quên sau lễ phát động. Nếu bạn bỏ qua lời mời khám định kỳ, không kiểm tra lại các chỉ số trong hồ sơ sức khỏe số, không xem lại khuyến cáo về lối sống, thì mọi nỗ lực xây dựng cơ sở dữ liệu “đúng – đủ – sạch – sống” chỉ dừng lại ở phần “đủ” trên giấy. Mấu chốt của phòng ngừa bệnh mạn tính là phát hiện sớm và thay đổi hành vi; hệ thống đang được triển khai để hỗ trợ điều đó, nhưng quyền quyết định vẫn nằm ở chính người dùng – bạn có đọc, hiểu và hành động theo những gì sổ sức khỏe điện tử hiển thị hay không.
Người dân cần làm gì để không bị đứng ngoài cuộc cách mạng sức khỏe số?
Các chương trình hiện nay đều hướng tới mục tiêu “mỗi người dân là một công dân số chủ động bảo vệ sức khỏe của chính mình” thông qua việc tham gia khám định kỳ và quản lý sổ sức khỏe điện tử. Nhưng nếu chúng ta chỉ đứng ngoài quan sát, kỳ vọng xây dựng nền y tế thông minh, hiện đại sẽ bị chậm lại. Phần việc của chính quyền là tổ chức chiến dịch 100 ngày, 150 ngày, huy động trạm y tế, bệnh viện, đoàn thể, doanh nghiệp đồng hành; phần việc của người dân là sắp xếp thời gian đi khám, cài ứng dụng, cung cấp thông tin chính xác và chịu khó xem lại kết quả.
Trong thời gian tới, các xã phường như Đăk Ơ được yêu cầu tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân tham gia khám sức khỏe định kỳ, bảo đảm chất lượng và đúng đối tượng. Phường Thạnh Mỹ Tây cũng đặt mục tiêu hoàn thành khám miễn phí cho hơn 144.300 người dân trước tháng 12-2026 và tiếp tục phối hợp các đơn vị tổ chức khám toàn dân. Câu hỏi đặt ra cho mỗi chúng ta không phải “hệ thống có hoạt động tốt hay không?”, mà là: khi có lời mời khám, có sổ sức khỏe điện tử trong tay, chúng ta có sẵn sàng dùng nó để phòng ngừa bệnh mạn tính và bảo vệ sức khỏe gia đình mình hay vẫn để y tế công cộng lo phần “chữa bệnh” như cũ?
