Dự thảo muốn giảm chi phí và mở rộng cơ hội học tập
Hoạt động giáo dục toàn diện là hoạt động do cơ sở giáo dục tổ chức theo kế hoạch riêng, ngoài giờ học bắt buộc, phù hợp độ tuổi và khả năng của người học, không thu tiền, nhằm phát triển hài hòa kiến thức, thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng. Dự thảo của TP.HCM đề xuất ngân sách hỗ trợ năm nhóm hoạt động ngoài chương trình chính khóa, đồng thời từng bước hỗ trợ chi phí bữa ăn bán trú cho học sinh. Đây là hướng đi đáng chú ý: cơ hội tiếp cận các hoạt động bổ trợ không nên phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng đóng góp của từng gia đình. Tuy vậy, đề xuất chưa đồng nghĩa mọi học sinh sẽ được miễn phí toàn bộ các hoạt động ngay khi chính sách có hiệu lực. Phạm vi hỗ trợ còn gắn với phương án được chọn và khả năng cân đối ngân sách.

Năm nhóm hoạt động có thể được ngân sách hỗ trợ
Các nhóm dự kiến gồm tiếng Anh; tin học, năng lực số và trí tuệ nhân tạo; giáo dục STEM; kỹ năng; thể thao và nghệ thuật. Với tiếng Anh, nội dung hướng tới thực hành, giao tiếp và trải nghiệm trong môi trường học đường, chứ không chỉ tăng thêm bài tập. Vì vậy, cụm “học tiếng Anh miễn phí” cần được hiểu trong phạm vi hoạt động được nhà trường tổ chức và ngân sách hỗ trợ, không nên mặc định là mọi hình thức học thêm đều được bao cấp. Giáo dục STEM tập trung vào trải nghiệm khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghiên cứu và câu lạc bộ học thuật. Nhóm kỹ năng có thể gồm kỹ năng sống, an toàn giao thông, phòng chống bạo lực và hướng nghiệp; thể thao, nghệ thuật gồm hoạt động ngoại khóa, bơi an toàn, âm nhạc, mỹ thuật và văn hóa đọc. Tin học còn bao gồm sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm.
Mỗi cơ sở giáo dục có thể tổ chức hoạt động theo kế hoạch, trong buổi học thứ hai, ngoài giờ hoặc ngày nghỉ; hình thức có thể là lớp, câu lạc bộ, dự án hay hoạt động liên trường. Cách thiết kế này tạo dư địa cho trường điều chỉnh theo điều kiện thực tế, nhưng chất lượng triển khai sẽ phụ thuộc vào nội dung và năng lực tổ chức, không chỉ vào danh sách môn học.

Bữa ăn bán trú là khoản hỗ trợ riêng, triển khai theo lộ trình
Dự thảo cũng hướng tới hỗ trợ tiền ăn trưa bán trú cho người học thuộc phạm vi áp dụng. Theo thông tin được công bố về phương án, mức dự kiến là 35.000 đồng mỗi suất trong 180 ngày của năm học. Đây là mức đề xuất, không nên xem là quyền lợi đã được chốt hoặc áp dụng đồng loạt. Định hướng ban đầu nêu việc ưu tiên học sinh có hoàn cảnh khó khăn, con công nhân và học sinh tại xã Thạnh An, đặc khu Côn Đảo. Cách ưu tiên này có thể đưa nguồn lực đến những nhóm cần hỗ trợ trước, nhưng cũng khiến tiêu chí xác định đối tượng và khả năng mở rộng trở thành vấn đề cần được quy định rõ. Với gia đình, điều thiết thực nhất lúc này là theo dõi quyết định cuối cùng của thành phố thay vì mặc định khoản ăn bán trú đã được miễn.

Điều còn chờ: ai được hưởng, mức nào và bắt đầu khi nào?
Cơ chế dự kiến tính kinh phí hoạt động giáo dục dựa trên số người học thực tế, định mức hỗ trợ, số loại hình được hỗ trợ và số tháng thực học, tối đa chín tháng. HĐND thành phố sẽ quyết định hằng năm định mức và số loại hình hỗ trợ cho mỗi người học, từ một đến năm, tùy số lượng học sinh và khả năng ngân sách; tiếng Anh, tin học, năng lực số và AI được định hướng ưu tiên. Như vậy, hỗ trợ học sinh không nhất thiết đồng nghĩa mỗi em được hưởng đủ cả năm nhóm. Cơ sở giáo dục công lập và từng điểm trường còn được dự kiến hỗ trợ kinh phí cho an toàn, y tế, tư vấn tâm lý và công tác xã hội học đường. Đây là phần quan trọng vì hoạt động chỉ có ích khi trường đủ điều kiện tổ chức.
Dự thảo áp dụng cho các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên ở cấp THCS và THPT, cùng cơ sở giáo dục dành cho người khuyết tật; học sinh, học viên và các tổ chức liên quan cũng nằm trong phạm vi được nêu. Tuy nhiên, phương án cuối cùng, tiêu chí thụ hưởng và lộ trình vẫn cần hoàn thiện. Trong năm đầu, thành phố dự kiến căn cứ khả năng ngân sách để chọn phương án, có thể bắt đầu ở mức cơ bản. Vì thế, giá trị của đề xuất sẽ được quyết định không chỉ bởi danh mục hỗ trợ rộng, mà bởi quy định minh bạch và khả năng triển khai đồng đều giữa các trường.







