Chính sách dự kiến, chưa phải quyền lợi đã áp dụng
Hỗ trợ giáo dục toàn diện là chính sách dự kiến dùng ngân sách công để giúp học sinh tiếp cận các hoạt động bổ trợ ngoài chương trình bắt buộc, từ ngoại ngữ, công nghệ đến thể thao và nghệ thuật. UBND TP.HCM đang xây dựng dự thảo nghị quyết về cơ chế hỗ trợ học sinh tại cơ sở giáo dục công lập. Điểm đáng chú ý là đề xuất không chỉ hướng tới tiếng Anh miễn phí hay lớp học STEM, mà còn tính đến AI, kỹ năng sống, nghệ thuật, thể thao và bữa ăn bán trú. Tuy nhiên, cách gọi “miễn phí” chưa đồng nghĩa chính sách đã được thông qua hoặc mọi học sinh sẽ được hưởng đầy đủ. Phạm vi thụ hưởng và mức hỗ trợ còn phụ thuộc phương án được chọn cùng khả năng cân đối ngân sách. Vì vậy, đây là hướng chính sách đang hình thành, không phải cam kết quyền lợi đã có hiệu lực.
Năm nhóm hoạt động được nêu gồm tiếng Anh; tin học, năng lực số và AI; giáo dục STEM, STEAM; kỹ năng; thể thao và nghệ thuật. Nếu được thiết kế tốt, đây là sự dịch chuyển đáng hoan nghênh: nhà trường có thể mở thêm cơ hội phát triển năng lực mà gia đình không phải tự xoay xở toàn bộ chi phí. Nhưng chất lượng tổ chức, thời lượng và điều kiện tham gia sẽ quyết định chính sách có tạo ra cơ hội thực chất hay chỉ dừng ở danh mục trên giấy.
Từ tiếng Anh đến thể thao: nội dung rộng hơn một lớp học
Đề xuất hướng các hoạt động tiếng Anh vào thực hành, giao tiếp và trải nghiệm, nhằm tạo môi trường sử dụng ngôn ngữ trong trường học. Với tin học và AI, trọng tâm là rèn năng lực số, sử dụng công cụ an toàn, có trách nhiệm và bảo vệ học sinh trên mạng. Lớp học STEM có thể gồm hoạt động thực hành khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghiên cứu và câu lạc bộ học thuật. Đây là cách tiếp cận hợp lý hơn việc chỉ bổ sung thêm giờ học lý thuyết.
Nhóm kỹ năng bao gồm kỹ năng sống, đạo đức, pháp luật, an toàn giao thông, phòng chống bạo lực và xâm hại, kiến thức tài chính cơ bản, hướng nghiệp và trải nghiệm thực tế. Thể thao, nghệ thuật có thể gồm câu lạc bộ, bơi an toàn, âm nhạc, mỹ thuật và văn hóa đọc. Trường được dự kiến chủ động chọn nội dung, hình thức và thời lượng phù hợp; hoạt động có thể diễn ra trong buổi học thứ hai, ngoài giờ hoặc ngày nghỉ. Quyền chủ động này hữu ích, nhưng cần đi kèm tiêu chuẩn triển khai để chất lượng không chênh lệch quá xa giữa các trường.

Bữa ăn bán trú và bài toán chọn mức hỗ trợ
Bữa ăn bán trú cũng nằm trong dự thảo, với định hướng triển khai theo lộ trình. Trước mắt, nhóm được ưu tiên dự kiến gồm học sinh có hoàn cảnh khó khăn, con công nhân và học sinh ở xã Thạnh An, đặc khu Côn Đảo. Cách ưu tiên này có thể giúp nguồn lực đến với những em cần hỗ trợ hơn, nhưng thành phố sẽ phải làm rõ tiêu chí xác định đối tượng, cách tính suất ăn và cơ chế bảo đảm bữa ăn đạt chất lượng. Dự thảo đề cập hỗ trợ học sinh thực tế ăn bán trú tại cơ sở giáo dục công lập; vì thế, khả năng tiếp cận còn gắn với việc trường có tổ chức bán trú hay không.
Quy mô người học khiến lựa chọn chính sách không thể tách khỏi năng lực tổ chức và ngân sách: năm học 2026–2027, TP.HCM có khoảng 2,54 triệu học sinh, học viên tại các cơ sở giáo dục công lập. Dự thảo đưa ra các phương án với mức bao phủ khác nhau. Ở phương án cơ bản, ngân sách hỗ trợ một nhóm là tiếng Anh hoặc tin học: học sinh mầm non, tiểu học dự kiến nhận 150.000 đồng mỗi tháng; học sinh THCS, THPT và học sinh tại cơ sở giáo dục dành cho người khuyết tật là 200.000 đồng mỗi tháng. Kinh phí phương án này ước khoảng 4.533 tỷ đồng mỗi năm.
Lộ trình sẽ quyết định lợi ích đến với học sinh
Phương án đầy đủ dự kiến hỗ trợ cả năm nhóm hoạt động, với mức 6,75 triệu đồng mỗi học sinh mỗi năm học ở bậc mầm non, tiểu học và 9 triệu đồng ở THCS, THPT; toàn bộ học sinh ăn bán trú được hỗ trợ bữa trưa. Kinh phí ước tính khoảng 30.890 tỷ đồng mỗi năm. Đây là khoảng cách lớn so với phương án cơ bản, cho thấy bài toán không chỉ là chọn danh mục hoạt động mà còn là xác định mức cam kết ngân sách có thể duy trì.
Theo đề xuất, năm đầu triển khai sẽ căn cứ khả năng cân đối ngân sách năm 2027 để chọn phương án, trước mắt có thể áp dụng mức cơ bản; từ năm học 2028–2029, thành phố sẽ xem xét nâng dần lên phương án nâng cao và đầy đủ theo nguồn lực thực tế. Hỗ trợ bữa ăn cũng được mở rộng từng bước sau khi xác định số học sinh thụ hưởng và khả năng ngân sách. Nếu được thông qua và tổ chức đến nơi đến chốn, chính sách có thể giảm gánh nặng cho gia đình và mở rộng cơ hội phát triển năng lực, thể chất, kỹ năng. Kết luận cần giữ rõ: triển vọng đáng quan tâm, nhưng quyền lợi cụ thể chỉ được xác nhận khi nghị quyết và phương án triển khai được chốt.






