Nhạc sĩ tuổi 90 và sức sống bền bỉ của nhạc cách mạng Việt Nam
Nhạc sĩ tuổi 90 là những người sáng tác, biểu diễn đã bước sang thập niên thứ chín của đời người nhưng vẫn gắn bó với âm nhạc, tiếp tục nuôi dưỡng nhạc cách mạng Việt Nam, truyền cảm hứng yêu nước cho cộng đồng và gìn giữ di sản âm nhạc của cả một thế hệ chiến tranh và hòa bình. Ở họ, âm nhạc không còn là nghề mà là sứ mệnh gắn với ký ức chiến đấu, với những giai điệu Tổ quốc đã ăn sâu vào máu thịt. Bởi thế, họ không chấp nhận “nghỉ hưu” khỏi âm nhạc; trái lại, càng cao tuổi, họ càng cho thấy nhạc cách mạng Việt Nam không cũ đi, mà đổi mới trong cách kể, cách truyền lửa cho lớp trẻ. Câu chuyện của Đại tá, nhạc sĩ Doãn Nho ở tuổi 94 và nhạc sĩ Nguyễn Sĩ Hùng ở tuổi 80 là minh chứng sinh động nhất cho điều đó.
Đại tá, nhạc sĩ Doãn Nho: Ký ức người lính hóa thành giai điệu Tổ quốc
Hình ảnh nhạc sĩ tuổi 90 Doãn Nho cầm violin trên sân khấu, ở tuổi 94 vẫn kéo vang “Tiến bước dưới quân kỳ”, không chỉ gây xúc động mà còn là lời khẳng định rằng nhạc cách mạng Việt Nam vẫn đang sống khỏe. Ông từng là cậu bé 12 tuổi ở Làng Cót, nay thuộc Yên Hòa, Cầu Giấy, trực tiếp làm liên lạc viên, chứng kiến khí thế Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Những trải nghiệm sinh tử, từ việc bảo vệ quả đạn cối giấu sau vườn đến ký ức ngày 2-9 tại Quảng trường Ba Đình, đã bồi đắp trong ông lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc sâu đậm. Từ nền tảng ấy, ông viết nên những giai điệu Tổ quốc như “Tiến bước dưới quân kỳ”, “Chiếc khăn piêu”, “Năm anh em trên một chiếc xe tăng” – những tác phẩm đã vượt khỏi khuôn khổ một thời chiến trận để trở thành di sản âm nhạc nhiều thế hệ cùng thuộc lòng.
Nguyễn Sĩ Hùng: 80 tuổi vẫn say sưa với giai điệu quê hương
Nếu Doãn Nho đại diện cho nhạc sĩ tuổi 90, thì ở tuổi 80, nhạc sĩ Nguyễn Sĩ Hùng là gương mặt tiêu biểu của lớp nhạc sĩ lão thành vẫn bền bỉ sáng tác. Sinh năm 1946, nhập ngũ năm 1967, ông từng là chiến sĩ đặc công, tham gia Chiến dịch Đường 9-Khe Sanh, Đường 9-Nam Lào, chiến đấu ở chiến trường Trị Thiên và bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Từ người lính trở về, ông bước vào Trường Âm nhạc Huế với ca khúc “Lời cha ru”, rồi gắn bó với Đoàn Ca múa Đắk Lắk. Năm 1982, ông viết “Cánh cò trên cao nguyên”, ca khúc được giới chuyên môn đánh giá cao và trở thành một phần di sản âm nhạc của đại ngàn Tây Nguyên. Theo bài viết về ông, “Ở tuổi 80, nhạc sĩ Nguyễn Sĩ Hùng vẫn say sưa với các bản nhạc, cây đàn” và khẳng định: “Còn khỏe ngày nào là tôi còn viết những giai điệu đẹp nhất cho quê hương, đất nước”.
Những người viết nên nhạc cách mạng Việt Nam và vai trò dẫn đường cho lớp trẻ
Điểm chung của Doãn Nho, Nguyễn Sĩ Hùng và nhiều nhạc sĩ lão thành khác là họ không chỉ là nhân chứng, mà còn là tác giả chính của nhạc cách mạng và nhạc yêu nước Việt Nam. Những hành khúc như “Tiến bước dưới quân kỳ – Hành khúc Công an nhân dân” đứng cùng hàng với “Giai điệu tự hào”, “Bước chân trên dải Trường Sơn”, “Huyền thoại mẹ”, “Ta đã thấy gì trong đêm nay”, “Kiêu hãnh Việt Nam”… tạo nên một bầu trời giai điệu Tổ quốc, khơi dậy tự hào dân tộc trên các sân khấu lớn. Chính những giai điệu đó, được viết ra bởi người lính đã qua chiến trường, vừa là ký ức vừa là bài học sống động cho lớp trẻ về giá trị độc lập, tự do. Nhờ họ, nhạc cách mạng Việt Nam không bị khóa chặt trong sách lịch sử, mà tiếp tục vang lên trong đời sống đương đại, trở thành chiếc cầu nối giữa thế hệ đã cầm súng và thế hệ chỉ biết chiến tranh qua trang vở.
Không chỉ là hoài niệm: Di sản âm nhạc và trách nhiệm tương lai
Điều quan trọng nhất ở các nhạc sĩ tuổi 90, 80 không phải là con số tuổi tác, mà là thái độ với di sản âm nhạc của chính mình. Họ không xem các ca khúc đã thành danh như tượng đài bất động, mà coi đó là nền tảng để đối thoại với hôm nay. Các chương trình nghệ thuật kết hợp nội dung chính luận với âm nhạc, kể lại những dấu mốc lịch sử từ mùa Thu 1945 đến khát vọng phát triển mới, chính là sân khấu để những giai điệu Tổ quốc tiếp tục lan tỏa. Nhưng di sản không thể sống nếu chỉ trông vào các nhạc sĩ lão thành. Khi Doãn Nho vẫn kéo violin ở tuổi 94, khi Nguyễn Sĩ Hùng vẫn viết về cánh cò trên cao nguyên, thông điệp gửi cho lớp trẻ là rõ ràng: hãy bước tiếp, viết tiếp, làm mới nhạc cách mạng Việt Nam bằng trải nghiệm của thế hệ mình, nhưng với cùng một trái tim hướng về Tổ quốc.
