Tăng huyết áp tuổi trẻ không còn là chuyện hiếm gặp
Tăng huyết áp tuổi trẻ là tình trạng chỉ số huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên xuất hiện ở người dưới 40 tuổi, thường hoàn toàn âm thầm, không đau đầu, không chóng mặt, khiến phần lớn người bệnh chỉ phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe hoặc sau một biến cố tim mạch nặng nề. Đây không phải biến thể nhẹ của bệnh người già; đây là một dạng huyết áp cao âm thầm có thể phá hủy tim, não, thận và mắt nếu bị bỏ qua. Việc tiếp tục tin rằng "trẻ thì không thể tăng huyết áp" là một niềm tin nguy hiểm, khiến nhiều người bước qua ngưỡng 140/90 mmHg mà không một lần tự hỏi cơ thể mình đang phải gánh chịu điều gì.
U tuyến thượng thận: khối u nhỏ, hệ lụy huyết áp lớn
Trường hợp nam thanh niên 20 tuổi hoàn toàn khỏe mạnh, không đau đầu, không chóng mặt nhưng trong buổi kiểm tra sức khỏe lại có huyết áp vọt lên 170–180/100 mmHg là lời cảnh báo rất rõ ràng rằng tuổi trẻ không miễn dịch với bệnh tim mạch. Qua thăm khám và xét nghiệm chuyên sâu, bác sĩ phát hiện u tuyến thượng thận trái tăng tiết hormone aldosterone – một nguyên nhân nội tiết điển hình gây tăng huyết áp thứ phát ở người trẻ. Chỉ sau phẫu thuật nội soi cắt tuyến thượng thận cùng khối u, huyết áp của bệnh nhân trở về bình thường và không cần dùng thuốc hạ áp. Câu chuyện này cho thấy: đằng sau một con số huyết áp bất thường ở tuổi 20 có thể là u tuyến thượng thận âm thầm, và nếu không đi tìm nguyên nhân, người bệnh sẽ bị kết án phải sống chung với thuốc suốt đời một cách oan uổng.
“Kẻ giết người thầm lặng” và 95% bệnh nhân không hề nhận ra
Được ví như "kẻ giết người thầm lặng", tăng huyết áp đang ngày càng trẻ hóa khi 95% bệnh nhân không có triệu chứng cảnh báo cho đến lúc đột ngột gục ngã. Điều đó có nghĩa là đa số người trẻ mang huyết áp cao âm thầm mà vẫn lái xe, làm việc đêm, uống nước tăng lực, nghĩ mình khỏe, cho tới khi tim, não, thận bắt đầu trả giá. Trường hợp người đàn ông 37 tuổi lái xe tải đường dài là ví dụ điển hình: huyết áp tại bệnh viện 180/100 mmHg, theo dõi 24 giờ vẫn dao động 160–190 mmHg, có lúc chạm 200 mmHg ngay cả khi ngủ. Anh không hề có tiền sử bệnh, chỉ có thói quen thức khuya, uống tới 6–10 lon nước tăng lực trong một đêm và gần như không vận động. Chúng ta đang đánh đổi phát hiện sớm bệnh tim và mạch máu bằng sự chủ quan và lối sống bất chấp tín hiệu cảnh báo từ huyết áp.
Vì sao phải sàng lọc nguyên nhân ở người trẻ tăng huyết áp?
Trong nhóm tăng huyết áp khởi phát trước 40 tuổi, có tới 10–30% trường hợp tìm được nguyên nhân cụ thể, nhiều nguyên nhân trong số đó có thể điều trị. Khi u tuyến thượng thận, hẹp động mạch thận hay các rối loạn nội tiết như cường aldosterone nguyên phát được xử lý đúng, huyết áp không chỉ giảm mà thậm chí có thể trở về mức bình thường, mở ra cơ hội giảm hoặc ngừng thuốc hạ áp dưới sự theo dõi của bác sĩ. Ngược lại, nếu coi tất cả tăng huyết áp tuổi trẻ đều là nguyên phát, chúng ta bỏ qua cơ hội chữa tận gốc và để tim, não, thận, mắt bị tổn thương dần theo thời gian. Đây là lý do người trẻ với huyết áp tăng cao hoặc khó kiểm soát không nên chấp nhận đơn thuốc ngắn gọn như câu trả lời duy nhất, mà cần yêu cầu được kiểm tra sâu để phát hiện sớm bệnh tim và bệnh nền đi kèm.
Không đợi biến cố mới đo huyết áp: thay đổi thói quen từ hôm nay
Điểm chung của các trường hợp trên là đều phát hiện tăng huyết áp khi đi khám sức khỏe định kỳ, không phải khi có triệu chứng dữ dội. Điều này đặt ra một thông điệp rất rõ: người dưới 40 tuổi nếu có ít nhất hai lần đo huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên, dù không có biểu hiện, cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tim mạch hoặc Nội tiết để được đánh giá và tìm nguyên nhân. Sau khi huyết áp đã được kiểm soát, việc tự ý bỏ thuốc chỉ vì thấy chỉ số "đẹp" là hành vi mạo hiểm; quyết định giảm hoặc ngừng thuốc phải dựa trên tái khám và đánh giá tổn thương cơ quan đích của bác sĩ. Thay đổi bắt đầu từ những việc tưởng nhỏ: đo huyết áp định kỳ, điều chỉnh thói quen thức khuya, hạn chế nước tăng lực, rượu bia, cà phê và tăng vận động – đó là cách thế hệ trẻ tự bảo vệ tim mình khỏi "kẻ giết người thầm lặng" đang tiến tới.
