CT tưới máu: tìm phần não còn có thể cứu
CT tưới máu não là kỹ thuật chụp giúp bác sĩ phân biệt phần mô não đã tổn thương không thể hồi phục với vùng đang thiếu máu nhưng vẫn còn khả năng được cứu nếu dòng máu được khôi phục kịp thời. Đây là khác biệt quan trọng giữa nhìn vào thời gian đã trôi qua và đánh giá tình trạng mô não của từng người bệnh.
Trường hợp tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cho thấy vì sao việc chọn người bệnh bằng hình ảnh học có ý nghĩa: người đàn ông 39 tuổi nhập viện sau hơn 12 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng, trong tình trạng rối loạn ý thức và liệt hoàn toàn nửa người bên phải. Mốc này đã vượt quá cửa sổ 4,5 giờ thường dùng cho tiêu sợi huyết truyền thống. Chụp CT sọ não và dựng hình mạch máu không phát hiện tắc mạch lớn, nên không có chỉ định lấy huyết khối cơ học. Nhưng điều đó chưa trả lời câu hỏi liệu còn vùng não nào có thể bảo tồn.

Độ lệch giữa lõi nhồi máu và vùng thiếu máu mở ra lựa chọn
CT tưới máu cho thấy lõi nhồi máu của bệnh nhân khoảng 30 ml, trong khi vùng giảm tưới máu lên tới 145 ml. Phần chênh lệch là 115 ml, với tỷ lệ bất tương xứng 4,8. Nói cách khác, vùng đã tổn thương không thể hồi phục nhỏ hơn đáng kể so với vùng đang thiếu máu; các chỉ số gợi ý vẫn còn mô não có cơ hội được bảo tồn nếu tái tưới máu kịp thời. Đây không phải lời bảo đảm rằng mọi mô thiếu máu sẽ hồi phục, mà là căn cứ để bác sĩ cân nhắc lợi ích và nguy cơ trong tình huống cụ thể.
Sau khi có kết quả, ê-kíp hội chẩn khẩn cấp và trong 3 phút thống nhất sử dụng Tenecteplase, thuốc tiêu sợi huyết thế hệ mới, theo chiến lược mở rộng cửa sổ điều trị dựa trên hình ảnh tưới máu. Quyết định này cho thấy cửa sổ điều trị đột quỵ không nên bị hiểu thành một con số duy nhất áp dụng giống nhau cho mọi ca; tuy nhiên, mở rộng cửa sổ chỉ có thể cân nhắc khi có chẩn đoán hình ảnh phù hợp và đánh giá chuyên môn chặt chẽ.

Tín hiệu hồi phục không biến trường hợp cá biệt thành quy tắc
MRI sau điều trị cho thấy vùng nhồi máu thực tế tập trung ở lõi khoảng 30 ml đã xác định ban đầu; vùng giảm tưới máu 145 ml không chuyển thành vùng nhồi máu tương ứng. Trên giường bệnh, người bệnh bắt đầu chủ động giơ cánh tay trước đó bị liệt hoàn toàn. Đây là tiến triển vận động bước đầu và mở ra triển vọng phục hồi chức năng, chứ chưa đồng nghĩa với hồi phục hoàn toàn.
Bài học đáng chú ý không phải là người bệnh có thể chờ hơn 12 giờ rồi vẫn kỳ vọng được điều trị. Một ca đột quỵ sau 12 giờ được chọn điều trị tái tưới máu nhờ hình ảnh học không chứng minh phương án này phù hợp với tất cả người đến viện muộn. Tiêu sợi huyết trong cửa sổ mở rộng đòi hỏi hệ thống chẩn đoán hiện đại, hội chẩn và cân nhắc đầy đủ nguy cơ. Thời điểm khởi phát vẫn cần được ghi nhận chính xác để bác sĩ đặt kết quả chụp vào đúng bối cảnh.

Đến viện càng sớm vẫn là nguyên tắc quan trọng nhất
CT tưới máu bổ sung một cách đánh giá, không thay thế cấp cứu nhanh. Khi xuất hiện dấu hiệu như méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó hay rối loạn ý thức, cần đưa người bệnh đến cơ sở có khả năng cấp cứu đột quỵ sớm nhất có thể. Thời gian khởi phát cần được báo lại rõ ràng; không nên tự suy đoán rằng đã quá hạn thì không cần đi viện, cũng không nên coi ca bệnh này là lý do để trì hoãn.
Ý nghĩa thực tế của trường hợp này nằm ở sự kết hợp giữa xử trí khẩn trương, CT tưới máu não và quyết định chuyên môn dựa trên từng bệnh nhân. Hình ảnh có thể giúp nhận diện mô còn khả năng hồi phục khi thời gian đã vượt mốc thường dùng, nhưng chỉ bác sĩ mới có thể xác định liệu điều trị tái tưới máu có phù hợp hay không. Vì vậy, cơ hội được mở rộng nhờ công nghệ; còn hành động đúng của gia đình vẫn là nhận biết dấu hiệu và tìm trợ giúp y tế ngay.







