Quá 12 giờ không đồng nghĩa mọi cơ hội đã khép lại
Tái tưới máu trong đột quỵ là nỗ lực khôi phục dòng máu đến vùng não bị thiếu máu để bảo tồn phần mô còn có thể cứu, sau khi bác sĩ đánh giá hình ảnh não và tình trạng cụ thể của người bệnh. Đây không phải là cách bỏ qua các giới hạn điều trị, mà là lựa chọn có điều kiện khi chẩn đoán cho thấy vẫn còn mô não có khả năng hồi phục. Ngày 4/11, Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận một người đàn ông 39 tuổi bị rối loạn ý thức và liệt hoàn toàn nửa người phải. Ông đến viện sau hơn 12 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng, vượt xa mốc 4,5 giờ thường áp dụng cho tiêu sợi huyết thông thường. Trường hợp này cho thấy thời gian khởi phát rất quan trọng, nhưng không phải lúc nào cũng đủ để quyết định cơ hội điều trị.

CT tưới máu não nhìn thấy phần mô còn cơ hội
Chụp CT sọ não và dựng hình mạch máu ban đầu cho thấy người bệnh không bị tắc mạch máu lớn, nên không có chỉ định lấy huyết khối cơ học. Đứng trước một ca đến muộn, câu hỏi quan trọng không chỉ là đã qua bao lâu mà còn là phần não nào đã tổn thương không thể hồi phục, phần nào đang thiếu máu nhưng vẫn có thể cứu. CT tưới máu não giúp bác sĩ phân biệt lõi nhồi máu với vùng tranh tối, tranh sáng — phần mô bị giảm tưới máu nhưng chưa tổn thương không thể hồi phục. Ở bệnh nhân này, lõi nhồi máu khoảng 30 ml, còn vùng giảm tưới máu là 145 ml; phần chênh lệch 115 ml và tỷ lệ bất tương xứng 4,8 gợi ý còn vùng mô đáng kể có thể được bảo tồn. Các con số là dữ kiện để hội chẩn, không phải lời bảo đảm rằng điều trị sẽ thành công.
Quyết định điều trị dựa trên hình ảnh và nguy cơ
Sau khi có kết quả CT tưới máu, ê-kíp hội chẩn khẩn cấp và thống nhất trong 3 phút sử dụng Tenecteplase, thuốc tiêu sợi huyết thế hệ mới, theo chiến lược mở rộng cửa sổ dựa trên hình ảnh. Gia đình được giải thích về lợi ích và nguy cơ trước khi đồng thuận. Đây là quyết định chuyên môn trong một ca cụ thể, không phải căn cứ để tự suy luận rằng cứ đến viện muộn vẫn có thể dùng thuốc. MRI kiểm tra ngày 5/11 ghi nhận tổn thương nhồi máu tập trung ở vùng lõi khoảng 30 ml, không lan rộng tương ứng với vùng giảm tưới máu trước đó. Người bệnh cũng đã chủ động giơ được cánh tay trước đó bị liệt hoàn toàn — dấu hiệu cải thiện vận động bước đầu, chưa đồng nghĩa đã hồi phục hoàn toàn.
Trường hợp đặc biệt không thay thế nguyên tắc cấp cứu sớm
Ca bệnh này không có nghĩa mọi người bệnh đột quỵ sau 12 giờ đều phù hợp với tái tưới máu. Điều trị tiêu sợi huyết trong cửa sổ mở rộng cần hình ảnh học phù hợp và đánh giá, lựa chọn chỉ định chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa; lợi ích phải được cân nhắc cùng nguy cơ cho từng người bệnh. CT tưới máu hỗ trợ quyết định, chứ không xóa bỏ các tiêu chuẩn an toàn. Vì vậy, thông điệp thiết thực vẫn là đưa người bệnh đến cơ sở có năng lực cấp cứu đột quỵ càng sớm càng tốt khi có dấu hiệu méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó. Điều trị đột quỵ phụ thuộc thời gian, nhưng trường hợp này cho thấy hình ảnh tưới máu có thể giúp bác sĩ nhận diện thêm cơ hội ở một số bệnh nhân đến muộn. Không nên chờ đợi với hy vọng sẽ được điều trị muộn: đó là ngoại lệ được quyết định sau thăm khám, không phải phương án thay thế cấp cứu sớm.






