Cơ hội mở rộng cùng những sân bay lớn
Nhân lực hàng không là đội ngũ chuyên môn vận hành, phát triển và quản trị các hoạt động bay cùng hạ tầng sân bay, từ kỹ sư, phi công đến chuyên gia dữ liệu và nhà quản lý. Đây là lực lượng ngành cần bổ sung khi các dự án quy mô lớn chuyển từ xây dựng sang khai thác. Diễn đàn “Khơi nguồn sáng tạo, chinh phục bầu trời” diễn ra chiều 26-10 tại Học viện Hàng không Việt Nam, cơ sở 2 ở TP.HCM, đặt vấn đề về cách người trẻ có thể góp sức cho tương lai ngành. Triển vọng này không chỉ nằm ở số lượng chuyến bay hay nhà ga mới: ACV đang quản lý, khai thác 22 cảng hàng không trong nước, còn sân bay Long Thành đang được chuẩn bị đưa vào khai thác, mở ra thêm cơ hội việc làm. Nhưng cơ hội không tự động biến thành nghề nghiệp. Khi các dự án hạ tầng lớn đi vào hoạt động, nhu cầu nhân lực tăng; doanh nghiệp cần người có thể làm việc ngay trong môi trường vận hành phức tạp, chứ không chỉ có bằng cấp phù hợp.
Khoảng thiếu hụt nhân lực đòi hỏi hành động sớm
Tín hiệu thiếu hụt rõ nhất nằm ở đào tạo phi công. Theo thông tin được nêu tại diễn đàn, đến năm 2035 Vietnam Airlines cần đào tạo 2.300 phi công, trong khi năng lực đào tạo hiện mới đáp ứng 1.100 người. Khoảng cách này cho thấy nhu cầu không phải dự báo xa vời: năng lực đào tạo cần theo kịp kế hoạch phát triển, nếu không cơ hội từ hạ tầng mới có thể bị nghẽn bởi thiếu người. ACV cho biết sẽ tiếp tục tuyển dụng theo từng giai đoạn phát triển của sân bay. Cách làm này hợp lý, nhưng cũng đặt áp lực lên người học: chuẩn bị từ sớm sẽ tốt hơn chờ đến khi vị trí tuyển dụng xuất hiện. Ngành không chỉ cần phi công; các phát biểu tại diễn đàn nhấn mạnh nhu cầu kỹ sư, nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và dữ liệu, cùng đội ngũ quản trị có năng lực sáng tạo. Vì vậy, chọn ngành hàng không không nên đồng nghĩa với chỉ nhắm tới những nghề dễ nhận diện nhất.
Ba năng lực phải đi cùng nhau
Điểm đáng chú ý là kỹ năng ngành hàng không không thể gói gọn trong kiến thức chuyên ngành. Bà Nguyễn Thị Hồng Phượng cho rằng sinh viên cần biết ứng dụng công nghệ số, phối hợp hiệu quả và phục vụ theo tiêu chuẩn quốc tế. Ông Đức cũng nhấn mạnh tiếng Anh giúp người học tiếp cận kiến thức chuyên môn, đồng thời khuyên bổ sung hiểu biết về công nghệ số. Ba năng lực này bổ trợ lẫn nhau: chuyên môn giúp giải quyết công việc, công nghệ giúp thích ứng với quy trình và dữ liệu đang đổi thay, còn ngoại ngữ mở rộng khả năng học tập và phối hợp trong môi trường quốc tế. Thiếu một trong ba, lợi thế nghề nghiệp sẽ kém bền vững. Bởi công nghệ số phát triển nhanh, nội dung giảng dạy cách đây vài năm có thể đã lạc hậu. Người trẻ vì thế cần xem việc học công cụ mới và rèn ngoại ngữ là một phần của nghề, không phải chứng chỉ bổ sung để làm đẹp hồ sơ.
Đào tạo phải gắn với thực tế nghề nghiệp
Muốn thu hẹp khoảng cách giữa nhu cầu tuyển dụng và năng lực người học, đào tạo hàng không cần đổi mới liên tục. Các hướng được nêu tại diễn đàn gồm rà soát, cập nhật chương trình; đổi mới môi trường và phương pháp học; đồng thời tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Đây không phải việc riêng của cơ sở đào tạo: doanh nghiệp cần chia sẻ yêu cầu thực tế, còn sinh viên phải chủ động thực hành và cập nhật kiến thức. Câu chuyện kỹ sư Hồ Đắc Cung chế tạo máy bay và thực hiện chuyến bay đầu tiên tại sân bay Tân Sơn Nhất ngày 26-10-1935 là lời nhắc rằng tiến bộ bắt đầu từ chuyên môn, sự táo bạo và kiên trì. Ngày nay, tinh thần ấy cần đi cùng năng lực số và khả năng làm việc quốc tế. Kết luận rất rõ: dự án sân bay tạo ra cánh cửa, nhưng chính người trẻ có đủ chuyên môn, công nghệ và ngoại ngữ mới biến cánh cửa ấy thành con đường nghề nghiệp.
