Từ quán cà phê tiêu chuẩn đến sân khấu trải nghiệm
Xu hướng không gian trải nghiệm café tại Việt Nam là cách các quán cà phê và thương hiệu đồ uống biến việc uống một ly nước thành một hành trình cảm xúc, kết hợp thiết kế nội thất café, âm nhạc, câu chuyện văn hóa và chi tiết thị giác để khách nhớ đến trải nghiệm nhiều hơn là công thức đồ uống. Đây là một chuyển dịch có chủ ý, khi chủ quán hiểu rằng trong bối cảnh café Hà Nội Sài Gòn dày đặc, thứ cạnh tranh không còn là chiếc ghế, cái bàn hay menu kéo dài hàng chục dòng, mà là cảm giác khác biệt mà khách mang về sau mỗi lần ghé. Nói cách khác, thiết kế quán cà phê Việt đang đi từ tiện dụng sang kể chuyện, từ chỗ ngồi sang không gian sống động gợi cảm hứng.
Sài Gòn: concert đàn tranh sáo trúc giữa lòng khu Chợ Lớn
Ở TP.HCM, Vệt Nâu Cafe tại 247 Chợ Lớn, Phường Bình Phú, khu vực trước đây thuộc Quận 6, là ví dụ rõ nhất cho việc quán cà phê trở thành sân khấu. Không mở được nhạc bản quyền, quán mời hẳn các bạn trẻ chơi đàn tranh, sáo trúc biểu diễn trực tiếp, biến vỉa hè thành “concert 0 đồng” khi khách chỉ cần gọi một ly nước là có thể nghe nhạc suốt hai giờ. Tầng trệt là không gian mở hướng ra đường, tầng một lắp máy lạnh cho khách thích ngồi mát, một thiết kế nội thất café khá giản dị nhưng được nâng cấp bằng âm nhạc sống.
Giá nước được định theo trải nghiệm: ngồi ngoài khu biểu diễn đồng giá 65.000 đồng, còn vị trí xem thuận tiện là 95.000 đồng một ly size lớn. Ban ngày, mức giá chỉ từ 25.000 đến 55.000 đồng mỗi món. Cái giá phải trả là menu tối giản, nhiều món hết sớm và hương vị khá nhạt so với số tiền bỏ ra; ly “size lớn” thực tế không khác mấy các quán khác. Nhưng nếu chỉ chăm chăm đòi hỏi đồ uống hoàn hảo, ta sẽ bỏ lỡ tinh thần thú vị nhất: quán dám dùng nhạc cụ dân tộc để làm mới không gian trải nghiệm café trong bối cảnh tranh cãi về bản quyền âm nhạc.
Hà Nội: Trung thu bước vào thiết kế quán cà phê Việt
Tại Hà Nội, một quán cà phê ở phường Hoàn Kiếm chọn Trung thu để kể câu chuyện của mình. Mặt tiền quán nổi bật với gam xanh – vàng cùng họa tiết ngôi sao, dải màu gợi hình ảnh bầu trời đêm Trung thu. Chủ đề “Dải màu ký ức” được đầu tư hơn 100 triệu đồng, mất khoảng hai tuần để lên ý tưởng và thi công, biến không gian thành nơi khách vừa uống café, vừa sống trong bối cảnh lễ hội. "Chúng tôi đã đầu tư hơn 100 triệu đồng cho không gian trang trí năm nay".
Điều đáng nói là chủ quán không xem trang trí quán cà phê sáng tạo chỉ là phông nền check-in. Họ muốn kể câu chuyện riêng, đồng thời quảng bá văn hóa Việt đến du khách quốc tế. Từ khi còn thi công, không gian đã thu hút người ghé xem; sau khi hoàn thiện, lượng khách đến chụp ảnh, thưởng thức đồ ăn, đồ uống tăng khoảng 20%. Một du khách từ Melbourne nói thẳng rằng màu sắc và cách thiết kế mặt tiền “thực sự ấn tượng” và là điểm dừng chân đẹp. Đây là tư duy thiết kế nội thất café mới: mỗi mùa lễ hội là một chương nội dung, không phải một đợt treo đèn lồng cho có.
Ly trà sữa hóa chuyến tàu di sản: bao bì cũng là sân khấu
Không gian trải nghiệm café không dừng ở bốn bức tường. Một thương hiệu trà sữa Hà Nội đã chứng minh rằng chiếc ly cũng có thể là phần mở rộng của thiết kế quán cà phê Việt. Nhân dịp Quốc khánh 2/9, họ ra mắt Combo Hỏa Xa: một đồ uống size L trong “Ly yêu nước” có thể xoay để hiển thị nhiều hình ảnh các vùng đất Việt Nam, kèm minicup Hỏa Xa đặt phía trên tạo hiệu ứng phun khói như đoàn tàu đang lăn bánh. Minicup tạo khói này có giá 25.000 đồng và chỉ áp dụng khi mua trực tiếp tại cửa hàng.
Ý tưởng đến từ hình ảnh “Chuyến tàu di sản” đi qua nhiều miền, đưa hành khách đến những địa danh, cảnh quan đặc trưng Việt Nam. Nói cách khác, mỗi ngụm trà sữa là một điểm dừng trên bản đồ ký ức. Thân ly xoay được khiến khách có lý do cầm, quan sát, khám phá, biến bao bì thành một phần của trải nghiệm chứ không còn là vật chứa dùng rồi bỏ. Theo chính thương hiệu, họ hướng đến khách hàng trẻ, giá đồ uống dễ tiếp cận, nên thiết kế phải đủ chơi, đủ kể chuyện để cạnh tranh trong một thị trường nơi hương vị không còn là lợi thế duy nhất.
Vì sao không gian trải nghiệm café là tương lai
Điểm chung giữa concert đàn tranh vỉa hè Sài Gòn, Trung thu Hoàn Kiếm và ly tàu di sản Hà Nội là một chuyển dịch rõ ràng: café không còn là ngành bán chỗ ngồi, mà là ngành sáng tạo trải nghiệm văn hóa và thiết kế. Vệt Nâu Cafe chọn xây dựng trải nghiệm dựa trên âm nhạc nhiều hơn hương vị thức uống; quán Trung thu Hoàn Kiếm dùng trang trí để kể câu chuyện và quảng bá văn hóa Việt; thương hiệu trà sữa biến bao bì thành sân khấu cho khách trẻ khám phá.
Đây là thông điệp quan trọng cho chủ quán và nhà thiết kế nội thất café: nếu còn nghĩ rằng thêm vài chậu cây, vài bức tranh là đủ, bạn đã tụt lại. Cạnh tranh giờ nằm ở việc ai dám gắn rủi ro sáng tạo với bản sắc văn hóa, ai biến một ly nước bình thường thành câu chuyện khiến khách kể lại trên mạng xã hội và quay lại cùng bạn bè. Với café Hà Nội Sài Gòn, thị trường đã bão hòa, nên chỉ những không gian trải nghiệm café đủ độc đáo, có câu chuyện riêng, mới có cơ hội tồn tại lâu dài.
