AI trong phim Hàn: từ thí nghiệm kỹ thuật đến câu hỏi về tính xác thực
Phim Hàn sử dụng AI là việc các đạo diễn tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo vào khâu quay, dựng hoặc tạo cảnh hoàn chỉnh, nhằm mở rộng khả năng kể chuyện, tiết kiệm nguồn lực sản xuất và tạo ra những hình ảnh vốn khó hoặc không thể thực hiện bằng phương pháp quay truyền thống trong bối cảnh công nghệ sản xuất phim ngày càng thay đổi nhanh. ‘Kim Bujang’ là một ví dụ điển hình: bộ phim hành động phục thù phát sóng trên khung giờ thứ Sáu–Thứ Bảy đã lựa chọn giới thiệu một chuỗi cảnh AI kéo dài 3 phút, lần đầu tiên xuất hiện trong phim truyền hình thương mại Hàn Quốc. Tập cuối đạt 23,0% rating toàn quốc, với đỉnh 27,1% theo Nielsen Korea. Thành công thương mại ấy lại bị phủ bóng bởi tranh cãi quanh PPL, mức độ bạo lực và đặc biệt là cách AI chen vào trải nghiệm cảm xúc của người xem.
Lee Seung-young: khi AI là lựa chọn sáng tạo chứ không phải lối tắt tiết kiệm
Cuộc phỏng vấn với đạo diễn phim Hàn Quốc Lee Seung-young được thực hiện tại một quán cà phê ở quận Jongno, ngay sau khi ‘Kim Bujang’ khép lại. Ở đó, ông kể lại hành trình vừa được tán thưởng, vừa bị chất vấn. Về mặt số liệu, ông thừa nhận mình không hề dự đoán được việc rating vượt 10%, rồi 15%, và kết thúc ở mức 23,0% với đỉnh 27,1% trên toàn quốc. Nhưng điều đáng chú ý hơn là cách ông định nghĩa AI trong tác phẩm: không phải mánh khóe cắt giảm chi phí, mà là một nỗ lực sáng tạo có mục đích. Trong bối cảnh công nghệ sản xuất phim được cập nhật gần như hàng tuần, ê-kíp đã quan sát xu hướng, chủ động chấp nhận công nghệ mới để tạo nên phân đoạn AI đó, dù chính ông thừa nhận đó là một “cuộc phiêu lưu có thể không hoàn thành” và nhấn mạnh cả đội AI lẫn đạo diễn đều làm việc với ý thức trách nhiệm.
Từ PPL đến AI: khi khán giả cảm thấy ‘bất tiện’ là tín hiệu nghệ thuật phải dừng lại
Nếu PPL từng là tâm điểm phàn nàn, thì nay tranh cãi AI trong phim mới là mặt trận rộng hơn của niềm tin. Lee Seung-young không né tránh: ông nói thẳng môi trường công nghiệp hiện tại khó khăn, tác phẩm lại là phim hành động trên sóng công cộng, nên PPL gần như không thể tránh, và ê-kíp đã cố gắng hòa tan nó vào câu chuyện ở mức “chấp nhận được” với khán giả. Cách ông nói về AI cũng giống như PPL ở một điểm: ranh giới nằm ở cảm giác của người xem. Ông thừa nhận rằng nếu người xem cảm thấy bất tiện khi xem một cảnh quay – dù đó là cảnh bạo lực được tiết chế bằng góc máy hẹp, phản chiếu gương hay một chuỗi cảnh dựng bằng AI – thì đó là “điểm chúng tôi cần phải suy ngẫm về cách biểu hiện trong tương lai”. Nói cách khác, cảm giác khó chịu của khán giả được ông xem như tín hiệu đạo đức để đánh giá lại lựa chọn nghệ thuật, chứ không phải điều có thể gạt qua vì thành tích rating.
Tính xác thực không mất đi, nhưng đang được tái định nghĩa
Điểm đáng chú ý ở ‘Kim Bujang’ là sự song hành giữa công nghệ và nỗ lực giữ lấy cảm giác “thật”. Kịch bản vốn là một webtoon với nhiều yếu tố “lơ lửng khỏi mặt đất”, nhưng Lee Seung-young cố tình kéo nhân vật xuống gần đời sống hơn, nhấn vào nỗi sợ hãi và bối rối của một người bố thường ngày khi mất đi điều quý giá. Trong khi đó, ở mặt hình ảnh, ông phải liên tục điều chỉnh mức độ bạo lực, căn theo tiêu chuẩn kiểm duyệt, dùng kỹ thuật quay gián tiếp để tuân thủ nhưng vẫn giữ được cảm giác cấp bách của câu chuyện. Khi một phim Hàn sử dụng AI để dựng hẳn chuỗi 3 phút, câu hỏi không còn là “AI có phá tính xác thực hay không” mà là “AI được đặt ở đâu trong cấu trúc cảm xúc mà tác phẩm xây dựng”. Với ‘Kim Bujang’, câu trả lời vẫn còn tranh cãi, nhưng tối thiểu, đạo diễn đã chấp nhận để khán giả trở thành người phán xét cuối cùng về thế nào là chân thật.
Tương lai: AI sẽ là công cụ hay là ranh giới đỏ của phim Hàn?
Từ câu chuyện ‘Kim Bujang’, có thể thấy đạo diễn phim Hàn Quốc đang đứng giữa hai áp lực: một bên là nhu cầu đổi mới công nghệ sản xuất phim, bên còn lại là nỗi lo phản ứng dữ dội khi khán giả nhận ra “có gì đó không còn là phim như họ từng biết”. ‘Kim Bujang’ cho thấy cả hai mặt. Một mặt, áp lực kinh phí khiến PPL và các giải pháp kỹ thuật trở nên gần như bắt buộc. Mặt khác, rating cao không đủ để biện minh cho mọi lựa chọn: khi người xem cảm thấy bất tiện trước PPL, bạo lực hoặc cảnh quay AI, chính đạo diễn xem đó là lời nhắc phải dừng lại và tự vấn. Tranh cãi AI trong phim vì vậy không chỉ là câu chuyện về một phân đoạn 3 phút, mà là phép thử xem nền công nghiệp sẽ chọn AI như “bút lông mới” cho người nghệ sĩ, hay để nó trở thành ranh giới đỏ phá vỡ niềm tin về tính xác thực trong phim truyền hình.
