Một không gian văn hóa di động trên đường ray
Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô là đoàn tàu du lịch văn hóa kết hợp kiến trúc, nghệ thuật truyền thống, ẩm thực và câu chuyện lịch sử để đưa hành khách khám phá di sản Thăng Long – Kinh Bắc ngay trên hành trình đường sắt. Giá trị đáng chú ý của mô hình không nằm riêng ở chuyến đi, mà ở cách biến thời gian di chuyển thành một phần của trải nghiệm di sản Hà Nội. Lấy cảm hứng từ năm cửa ô lịch sử, đoàn tàu tạo không gian để du khách nghe hát Xẩm, Chèo, Quan họ, Ca trù và tìm hiểu văn hóa các địa phương dọc tuyến. Đoàn tàu chạy chuyến đầu ngày 19/8/2025, khai thác thương mại từ 6/9/2025 trên tuyến Hà Nội – Từ Sơn, Bắc Ninh. Sau một năm, gần 400 chuyến đã phục vụ gần 100.000 lượt khách, công suất bình quân khoảng 80%; chuyến cuối tuần thường kín chỗ. Những con số ấy cho thấy công chúng có nhu cầu với cách tiếp cận di sản giàu trải nghiệm hơn.
Từ Thăng Long đến Kinh Bắc, di sản không còn đứng yên
Du lịch di sản Hà Nội thường được hình dung qua điểm tham quan cố định như di tích hay bảo tàng. Đoàn tàu mở thêm một lối đi: nghệ thuật, thiết kế và câu chuyện văn hóa đồng hành với hành khách suốt chuyến, giúp việc tìm hiểu trở nên liền mạch thay vì chỉ dừng ở một điểm đến. Theo ông Tào Đức Hiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty BHL, ý tưởng xuất phát từ tình yêu Hà Nội và mong muốn đổi mới cách công chúng tiếp cận di sản. Đây là một lựa chọn đúng hướng: di sản sẽ gần gũi hơn khi được kể bằng trải nghiệm có thể nghe, nhìn và cảm nhận, thay vì chỉ được giới thiệu như thông tin. Dẫu vậy, sức hút ban đầu chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu nội dung văn hóa được chăm chút và gắn với những điểm đến thật sự có chiều sâu. Kết nối Thăng Long với miền Kinh Bắc vì thế không nên chỉ là một chuyến đi, mà cần trở thành hành trình giúp du khách hiểu mối liên hệ giữa các vùng văn hóa.
Làng nghề và sản phẩm OCOP cần được kể bằng trải nghiệm
Cầu nối quan trọng tiếp theo là đưa làng nghề Hà Nội, cơ sở sản xuất và chủ thể OCOP vào hành trình. Hà Nội và vùng Kinh Bắc có nhiều nghề truyền thống, sản phẩm thủ công mỹ nghệ và đặc sản mang bản sắc riêng. Khi du khách được tìm hiểu nguyên liệu, kỹ thuật chế tác, gặp nghệ nhân hoặc tham gia công đoạn phù hợp, sản phẩm không còn là món hàng vô danh mà trở thành câu chuyện về con người và vùng đất. Với sản phẩm OCOP Hà Nội, cách giới thiệu này có lợi thế hơn việc chỉ đặt hàng hóa tại gian trưng bày: du khách có thể hiểu giá trị và câu chuyện thương hiệu trong chính không gian văn hóa gắn với nơi sản phẩm ra đời. Đó là cách du lịch trải nghiệm có thể đưa sản phẩm địa phương đến gần người mua, đồng thời tạo thêm lý do để lựa chọn quà tặng có nguồn gốc và ý nghĩa. Muốn hiệu quả, hoạt động giới thiệu cần phù hợp từng chặng, tránh biến trải nghiệm thành một màn bán hàng tách rời.
Cơ hội mở rộng cần đi cùng thông tin và dịch vụ tốt
Mô hình này có nền tảng để mở rộng: Hà Nội có hơn 3.600 sản phẩm OCOP được công nhận, khoảng 110–115 điểm giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm, cùng 16 trung tâm thiết kế sáng tạo gắn với quảng bá và du lịch làng nghề. Nhưng đưa sản phẩm lên tàu chưa đủ. Du khách cần biết sản phẩm được làm ở đâu, ai tạo ra, câu chuyện thương hiệu là gì và có thể tìm mua tiếp ở đâu. Thông tin về nguồn gốc, cơ sở sản xuất, thương hiệu và kênh phân phối trên nền tảng số có thể giúp họ thuận tiện tìm hiểu, tiếp tục mua sắm sau chuyến đi. Trong thời gian tới, đơn vị vận hành định hướng mở rộng liên kết với điểm đến, làng nghề và chủ thể OCOP, nâng chất lượng dịch vụ, phát triển nội dung số và hợp tác với doanh nghiệp lữ hành để tiếp cận thêm khách hàng. Đây là bước cần thiết để biến sức hút của chuyến tàu thành lợi ích bền vững cho cộng đồng sản xuất.
Kết luận, tàu Hà Nội 5 Cửa Ô đáng chú ý vì nối trải nghiệm di sản với cơ hội khám phá và lựa chọn sản phẩm địa phương. Nếu hành trình được tổ chức bài bản, du khách có thể hiểu sâu hơn về văn hóa Thăng Long – Kinh Bắc, còn làng nghề và chủ thể OCOP có thêm một cách tiếp cận khách hàng giàu ý nghĩa.
