Cuộc thi hát học sinh: sân chơi âm nhạc và bài kiểm tra bản lĩnh
Cuộc thi hát học sinh là những sân chơi nghệ thuật được tổ chức trong và ngoài nhà trường, nơi các em dùng giọng hát, kỹ năng biểu diễn và khả năng cảm thụ âm nhạc để thể hiện cá tính, nuôi dưỡng đam mê, rèn luyện sự tự tin, bản lĩnh sân khấu, đồng thời kết nối với cộng đồng thông qua cả nhạc hiện đại lẫn âm nhạc truyền thống. Trong vài năm gần đây, các cuộc thi hát học sinh đã đi từ quy mô cấp trường, cấp quận lên tới những sân khấu toàn quốc, thu hút cả thiếu nhi, học sinh phổ thông tới sinh viên đại học. Điều đáng nói là chúng không còn là những chương trình văn nghệ “cho vui”, mà trở thành hệ sinh thái hoạt động nghệ thuật, nơi người trẻ được đánh giá nghiêm túc như những nghệ sĩ thực thụ. Đó là tín hiệu tích cực nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng tổ chức, đào tạo và định hướng lâu dài.
Tinh hoa nhí Việt Nam: thiếu nhi bước lên sân khấu chuyên nghiệp
Tinh hoa nhí Việt Nam được xây dựng với mục tiêu tạo một sân chơi nghiêm túc, chuyên nghiệp để thiếu nhi có cơ hội thể hiện năng khiếu. Tại mùa giải 2026, vòng chung kết quy tụ 20 thí sinh trình diễn đa dạng: ca hát, đàn, nhảy, múa, xiếc, thuyết trình, thời trang, dẫn chương trình… trên nền các chủ đề gần gũi như quê hương, đất nước, gia đình, tình đoàn kết. Kết quả chung cuộc, ngôi vị Quán quân thuộc về Nguyễn Trần Phương Phương (sinh năm 2015, Khánh Hòa); Á quân 1 là Nguyễn Quỳnh My (2014, TP.HCM), Á quân 2 là Sumi Phạm Quỳnh Anh (2012, Đà Nẵng). Giải thưởng cho ba vị trí lần lượt có tổng trị giá 150 triệu đồng, 100 triệu đồng và 90 triệu đồng, gồm tiền mặt và quà tặng từ nhà tài trợ. Câu chuyện sân khấu từng bị mưa gió làm gián đoạn ở mùa đầu nhưng ê kíp vẫn quyết định tiếp tục chương trình cho thấy tinh thần chuyên nghiệp và bản lĩnh các em phải học để “đứng vững” trước mọi sự cố. Đây là một cuộc thi hát học sinh tiêu biểu chứng minh trẻ em hoàn toàn có thể chạm tới tiêu chuẩn của sân khấu lớn nếu được tin tưởng và đầu tư đúng cách.
Yoshine Music Festival: từ giảng đường lên đấu trường thanh nhạc quốc gia
Nếu Tinh hoa nhí Việt Nam là bệ phóng cho thiếu nhi, thì Yoshine Music Festival toàn quốc lại là “phòng thi nghề nghiệp” cho người học thanh nhạc. Liên hoan do Hội Nhạc sĩ Việt Nam phối hợp cùng Viện Khoa học Giáo dục Yoshine Melody tổ chức, thu hút gần 2.700 hồ sơ đăng ký, trong đó khoảng 1.900 thí sinh vào các vòng chung kết khu vực ở Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng. Vòng chung kết toàn quốc diễn ra tại Hà Nội, với nội dung Piano ở Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và Thanh nhạc tại Nhà hát Quân đội. 8 sinh viên khoa Nghệ thuật Biểu diễn của một trường đại học đã giành trọn 8 huy chương: 2 vàng, 4 bạc, 2 đồng ở hạng mục thanh nhạc. Theo đơn vị đào tạo này, “sân khấu thực tế là môi trường quan trọng để người học chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng, hình thành bản lĩnh và từng bước xây dựng phong cách nghề nghiệp”. Dù thành tích nổi bật, chính họ cũng thừa nhận điều cần quan tâm không chỉ là số huy chương, mà là việc người học được cọ xát, được nhìn lại bản thân sau mỗi phần thi. Đây là cách nghĩ tỉnh táo: cuộc thi hát học sinh ở cấp đại học nên là bài học dài hơi về nghề, không chỉ là cuộc săn giải.
Hội thi tiếng hát Chú ve con: âm nhạc gắn với văn hóa học đường
Ở cấp phổ thông, Hội thi Tiếng hát Chú ve con tại TP.HCM cho thấy khi tổ chức đúng hướng, hội thi tiếng hát có thể mang lại giá trị giáo dục rõ ràng. Năm nay, hội thi quy tụ 133 đội từ các trường THPT, trường phổ thông nhiều cấp học, Trung tâm GDNN-GDTX và đội thi khối THCS do UBND phường, xã thành lập, tranh tài ở 4 bảng A, B, B1 và C. Các giải thưởng không chỉ dành cho thứ hạng mà còn có nhiều giải phụ như Cổ động viên nhiệt tình nhất, Tiết mục hát về TP.HCM hay nhất, Tiết mục âm nhạc dân tộc hay nhất, Đơn ca nam, nữ hay nhất. Ban tổ chức đánh giá hội thi đã trở thành sân chơi bổ ích, tạo cơ hội để học sinh, học viên thể hiện tài năng, nuôi dưỡng đam mê nghệ thuật và bồi đắp khát vọng vươn lên. Điều đáng giá nhất là tinh thần tập thể, sự sáng tạo và tình yêu với quê hương, mái trường, thầy cô, bạn bè được thể hiện chân thành qua từng ca khúc. Đây chính là mẫu hình hội thi tiếng hát nên được nhân rộng: cạnh tranh có nhưng không lấn át mục tiêu giáo dục.
Hội thi Đờn ca tài tử Cà Mau: bảo tồn truyền thống trong đời sống học sinh
Một lát cắt khác trong bức tranh cuộc thi hát học sinh là Hội thi Đờn ca tài tử dành cho học sinh ở Cà Mau. Hội thi quy tụ 58 thí sinh từ 34 điểm trường trong tỉnh. Ban tổ chức ghi nhận các em đã mang đến những lời ca, tiếng đờn trong trẻo, cảm xúc, thể hiện tình yêu và niềm tự hào với loại hình nghệ thuật truyền thống quê hương. Kết quả, hội thi trao 5 giải tập thể, 30 giải tiết mục (6 giải A, 10 giải B, 14 giải C) cùng 4 giải phụ dành cho các tài tử ca triển vọng. Tuy vậy, chất lượng tiết mục chưa đồng đều; một số em còn hạn chế về kỹ năng biểu diễn, xử lý làn điệu, làm chủ sân khấu, thậm chí chọn bài bản quá khó so với lứa tuổi. Nhìn thẳng vào các hạn chế là điều cần thiết, bởi bảo tồn âm nhạc truyền thống không thể dừng ở lời khen. Câu chuyện của Huỳnh Chí Nhân, học sinh lớp 8, đạt giải A dù gia đình không ai theo Đờn ca tài tử nhưng được nuôi dưỡng đam mê từ ông nội và cô giáo âm nhạc, cho thấy sức sống của di sản nếu có sự đồng hành của nhà trường lẫn gia đình.
