Từ nghe tuyên truyền đến tự tay thực hành
Trung tâm giáo dục PCCC là không gian học tập cộng đồng nơi người dân tiếp nhận kiến thức phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ bằng cách quan sát, thực hành các tình huống mô phỏng. Sáng 7/11, Công an thành phố Hải Phòng ra mắt cơ sở 2 tại số 352 đường Nguyễn Lương Bằng, phường Lê Thanh Nghị, mở thêm địa điểm đào tạo kỹ năng cho khu vực phía Tây. Điểm đáng chú ý không nằm ở thêm một nơi để tham quan, mà ở cách biến kiến thức khẩn cấp thành phản xạ có thể luyện tập trước khi sự cố xảy ra. Không gian được thiết kế cho người dân, học sinh, sinh viên và công nhân lao động; người tham gia được hướng dẫn nhận diện nguy cơ, xử lý tình huống và bảo vệ bản thân. Đó là bước chuyển cần thiết: an toàn cháy nổ không thể chỉ dựa vào việc nhớ khẩu hiệu.
Cơ sở mới gồm ba tòa nhà với nhiều khu chức năng, trong đó có mô hình tổ liên gia an toàn PCCC tái hiện năm nhà ống liền kề, kết hợp nhà ở với sản xuất, kinh doanh. Mô hình gần với những không gian sinh hoạt quen thuộc, giúp bài học thoát nạn bớt trừu tượng. Người dân có thể tìm hiểu thiết bị báo cháy, phương tiện chữa cháy ban đầu và thử phương án thoát qua lối ra thứ hai bằng thang dây, dây cứu người hoặc sang nhà liền kề. Đây là trải nghiệm phòng cháy có giá trị thực tế: người học không chỉ nghe cần thoát ra sao, mà còn hình dung được lối đi và cách sử dụng thiết bị.
Các kỹ năng người dân có thể rèn luyện
Tại khu vực ngoài trời, người tham gia thực hành dùng bình chữa cháy xách tay dập lửa, rải vòi và cầm lăng phun nước; trung tâm còn tổ chức trải nghiệm thoát hiểm từ trên cao bằng xe thang. Đây là những kỹ năng chữa cháy và thoát nạn cơ bản, nhưng chỉ có ích khi người học biết cách thao tác và giữ bình tĩnh. Những mô hình trong nhà bổ sung tình huống cháy ở lớp học, phòng hát karaoke và căn hộ gia đình, cùng mê cung khói, khí độc trong không gian chật hẹp. Khi tầm nhìn bị hạn chế, việc tập định hướng lối ra có thể giúp người tham gia hình dung rõ hơn vì sao cần tránh hoảng loạn và tìm đường thoát an toàn.
Nội dung không dừng ở dập lửa. Các khu chức năng hướng dẫn sơ cấp cứu người bị nạn, hồi sức tim phổi bằng ép tim ngoài lồng ngực, sử dụng mặt nạ phòng độc, thiết bị bảo hộ và phương tiện cứu nạn cứu hộ. Người học còn được tìm hiểu hệ thống chuông báo cháy liên gia, thiết bị cảnh báo sớm và nguyên lý hoạt động của hệ thống chữa cháy tự động. Cách kết hợp chữa cháy, thoát hiểm và sơ cứu hợp lý hơn một buổi phổ biến lý thuyết đơn lẻ: sự cố thường đòi hỏi nhiều phản ứng nối tiếp, không chỉ biết cầm bình chữa cháy.
Mở rộng độ phủ, nhưng hiệu quả phải đo bằng kỹ năng
Cơ sở 2 tiếp nối trung tâm phía Đông, được đưa vào hoạt động từ tháng 1/2025. Sau gần hai năm, cơ sở 1 đã đón gần 7.000 lượt người đến tham quan và học tập. Con số này cho thấy nhu cầu tiếp cận huấn luyện cộng đồng có thật, nhưng lượng khách không nên là thước đo duy nhất. Điều đáng quan tâm hơn là sau buổi học, người dân có biết cách thoát khỏi nhà khi lối chính bị chặn, sử dụng thiết bị đúng cách và hỗ trợ người gặp nạn hay không. Lãnh đạo Công an thành phố xác định giáo dục cộng đồng về PCCC và cứu nạn cứu hộ là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, cần làm thực chất thay vì hình thức.
Theo kế hoạch, cơ sở 2 đón người dân, đoàn thể, cơ quan, doanh nghiệp, học sinh, sinh viên và công nhân vào các ngày cuối tuần theo lịch đăng ký; hoạt động trải nghiệm được tổ chức miễn phí. Nội dung và giáo án sẽ được cập nhật, điều chỉnh theo từng nhóm đối tượng; thành phố cũng dự kiến phối hợp với ngành giáo dục, ban quản lý khu kinh tế, trường học, doanh nghiệp và chính quyền địa phương để duy trì hoạt động. Đây là hướng đi đáng ủng hộ, miễn là thời lượng thực hành đủ để từng người trực tiếp thao tác, thay vì chỉ xem trình diễn.
Cơ sở mới giúp người dân phía Tây Hải Phòng có thêm nơi luyện kỹ năng trước khi đối mặt tình huống thật. Giá trị của trung tâm sẽ được quyết định không phải bởi số mô hình hay quy mô tòa nhà, mà bởi việc người tham gia rời buổi học với phản xạ an toàn tốt hơn. Mở rộng địa điểm là bước đầu; duy trì hướng dẫn đều đặn, sát nhu cầu và tạo cơ hội thực hành cho nhiều nhóm dân cư mới là điều biến nơi này thành một phần hữu ích của đời sống cộng đồng.
