Sống thọ không phải đặc quyền của gene mà là lựa chọn mỗi ngày
Bí quyết sống lâu không chỉ nằm ở việc sinh ra trong vùng đất trường thọ hay sở hữu bộ gene “vàng”, mà trước hết là ở cách ta ăn, ngủ, vận động, kết nối và chăm sóc cơ thể trong từng ngày, bởi tuổi thọ con người phản ánh tích lũy của vô số thói quen sức khỏe nhỏ được lặp lại bền bỉ suốt đời hơn là một yếu tố đơn lẻ bí ẩn nào đó. Các vùng đất trường thọ nổi tiếng như Sardinia, Okinawa, Ikaria, Nicoya hay cộng đồng Cơ Đốc Phục Lâm đều có bản sắc văn hoá riêng, nhưng điều đáng chú ý là họ chia sẻ một bộ lối sống khá giống nhau. Điều này cho thấy: không phải ai cũng có thể sống tại một "vùng đất trường thọ", nhưng rất nhiều thói quen của họ hoàn toàn có thể được học và áp dụng.
Điểm chung của các vùng đất trường thọ: sống động tới tận tuổi già
Ở các vùng đất trường thọ, người cao tuổi không được đối xử như người “hết hạn sử dụng” mà vẫn là trụ cột gia đình và thành viên năng động của cộng đồng. Họ tiếp tục đi bộ trên đường dốc, làm vườn, chăn nuôi, tham gia lễ hội, câu lạc bộ, gặp gỡ hàng xóm; nói cách khác, họ không chỉ sống lâu mà còn sống khỏe. Nhật Bản là một trong những nơi có tuổi thọ trung bình cao nhất thế giới, nơi nhiều người già vẫn đi bộ, tập thể dục nhẹ, làm vườn và sinh hoạt cộng đồng thường xuyên. 9 đặc điểm lối sống lặp lại ở các cộng đồng này đều xoay quanh vận động tự nhiên, mục đích sống, giảm căng thẳng, chế độ ăn thiên về thực vật, sự gắn bó gia đình và mạng lưới bạn bè khuyến khích hành vi lành mạnh. Đây chính là bản chất của một lối sống lành mạnh: đều, đơn giản và gắn với đời sống thường ngày.
Tuổi thọ lý thuyết 194 năm: ý nghĩa không nằm ở con số mà ở sức khỏe
Một nhóm nhà khoa học thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Skolkovo ước tính tuổi thọ tối đa của con người về mặt lý thuyết có thể đạt tới 194 năm. Con số này gây ấn tượng mạnh, nhưng nếu 100 năm sau ta phải sống trên giường bệnh thì đó không còn là bí quyết sống lâu đáng mơ ước. Các chuyên gia nhấn mạnh, kéo dài số năm sống không phải mục tiêu duy nhất; điều quan trọng hơn là duy trì sức khỏe, khả năng vận động và chất lượng sống khi tuổi tác tăng lên. Chính vì vậy, chuẩn bị cho một tuổi già khỏe mạnh cần bắt đầu từ rất sớm, chứ không phải đến tuổi trung niên mới lo lắng. Thực tế ở các vùng đất trường thọ cho thấy những người sống lâu nhất thế giới duy trì các thói quen lành mạnh một cách nhất quán suốt đời, chứ không phải thỉnh thoảng "cải thiện" vài tháng rồi bỏ dở.
Bốn thói quen nhỏ thường bị bỏ qua nhưng giúp cơ thể dẻo dai
Bên cạnh ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc và vận động đều, có bốn thói quen sức khỏe rất đơn giản nhưng hay bị xem nhẹ, trong khi lại góp phần giữ cơ thể dẻo dai và khỏe mạnh khi về già. Thứ nhất, bỏ việc “gắn chặt” với ghế sofa, tập ngồi xuống sàn rồi tự đứng lên; thao tác này buộc chân, hông và khả năng kiểm soát cơ thể phải phối hợp nhịp nhàng. Thứ hai, tập đứng một chân khi đánh răng để luyện thăng bằng; ở người lớn tuổi, không thể đứng một chân trong 10 giây liên quan đến rủi ro sức khỏe cao hơn trong thời gian theo dõi. Thứ ba, chăm sóc răng miệng cẩn thận, làm sạch kẽ răng và khám nha khoa định kỳ nhằm giảm tình trạng viêm kéo dài. Thứ tư, theo dõi các chỉ số tim mạch (như biến thiên nhịp tim) và duy trì thói quen đi bộ nhanh thường xuyên, biến việc vận động thành một phần tự nhiên của lối sống hàng ngày.
Không thể chuyển nhà tới vùng trường thọ, nhưng có thể "nhập cư" bằng thói quen
Không phải ai cũng có cơ hội sống ở một vùng đất trường thọ xa xôi, nhưng điều đó không ngăn chúng ta mang tinh thần của những vùng này vào đời sống thường ngày. Những điểm chung ở các cộng đồng sống thọ lại rất tương đồng với khuyến nghị y học hiện đại: ăn nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật, vận động thường xuyên, ngủ đủ, giảm căng thẳng, duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực và tránh hút thuốc. Đó là ăn nhiều rau và đậu hơn, đi bộ thêm vài nghìn bước mỗi ngày, dành thời gian cho gia đình, duy trì sở thích cá nhân, ngủ đủ giấc và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn. Những thói quen đơn giản như duy trì khả năng đứng lên từ sàn, tập giữ thăng bằng, chăm sóc răng miệng, theo dõi sức khỏe tim mạch và thường xuyên đi bộ nhanh đều có thể trở thành một phần trong lối sống hàng ngày. Sống thọ, về bản chất, là kết quả của vô số lựa chọn nhỏ nhưng kiên định; và đó là thứ mỗi người có thể bắt đầu ngay hôm nay, ở bất kỳ nơi đâu.
