Nét Kinh kỳ Hà Nội: Khi ký ức phố phường trở thành trải nghiệm sống
Nét Kinh kỳ Hà Nội là chương trình văn hóa được tổ chức tại khu Hậu viên Văn Miếu – Quốc Tử Giám, dùng hình ảnh, tư liệu về 36 phố phường Hà Nội cùng các hoạt động trải nghiệm nghề thủ công truyền thống để kết nối ký ức Thăng Long xưa với đời sống hôm nay, biến di sản thành trải nghiệm trực tiếp cho người dân, du khách và nhất là thế hệ trẻ. Điểm đáng nói là Nét Kinh kỳ không xem di sản như thứ để ngắm cho có, mà như một không gian sống cần được bước vào, trò chuyện và tiếp tục. Khai mạc sáng 12/9 tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám và diễn ra đến ngày 19/9 trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II, chương trình đặt ra một thông điệp rõ ràng: ký ức Kinh kỳ chỉ thực sự có nghĩa khi nó được cảm nhận bằng mắt nhìn, tay chạm và sự tò mò của mỗi người tham gia.
36 phố phường Hà Nội: Phố cổ không chỉ là những mái ngói rêu phong
Ở Nét Kinh kỳ, cụm từ 36 phố phường Hà Nội không xuất hiện như khẩu hiệu quen miệng, mà được "giải nghĩa" bằng một không gian trưng bày chi tiết về phố hàng, phố nghề và đời sống đô thị Thăng Long đầu thế kỷ XX. Những ô cửa gỗ, mái ngói, biển hiệu cũ được tái hiện qua ảnh và tư liệu, đi kèm giới thiệu về lịch sử từng con phố, nguồn gốc tên gọi và nghề thủ công gắn bó với nơi đó. Cách dựng trưng bày khiến người xem buộc phải nhìn phố cổ như một di sản đô thị – nơi kiến trúc, giao thương và cộng đồng đan xen, chứ không chỉ là phông nền chụp ảnh. Theo một nguồn tư liệu tại không gian trưng bày, 36 phố phường là "một lát cắt về diện mạo Kinh kỳ xưa", nơi nhịp sống buôn bán và nghề nghiệp tạo nên bản sắc văn hóa riêng biệt của Thăng Long.
Trải nghiệm nghề thủ công: Đưa làng nghề bước vào không gian di sản
Điểm nhấn quyết định sức hút của Nét Kinh kỳ nằm ở hoạt động trải nghiệm nghề thủ công truyền thống: gốm Bát Tràng, gốm Bồ Bát, thêu ren, cói Kim Sơn, giấy dó Phong Khê, sản phẩm lụa… hiện diện ngay trong không gian di sản. Người dân, du khách có thể quan sát nghệ nhân làm việc, nghe họ kể về nguyên liệu, công đoạn, rồi tự tay chạm vào sản phẩm, thậm chí thử những thao tác cơ bản. Việc đưa trải nghiệm nghề vào Văn Miếu là một lựa chọn dứt khoát: thay vì treo nghề thủ công trên các khẩu hiệu bảo tồn, chương trình để nghề sống bằng chính hơi thở hiện tại. Khi nghệ nhân cói Kim Sơn ngồi đan mây tre, hay nghệ nhân gốm Bát Tràng đang vẽ hoa văn trên gốm, ký ức phố nghề Thăng Long xưa không còn là câu chuyện đóng khung sau lớp kính trưng bày – nó đang tiếp tục mỗi ngày.
Gốm và tri thức nghề: Từ Bát Tràng, Bồ Bát đến di sản Thăng Long sống động
Trong rất nhiều nghề thủ công có mặt tại Nét Kinh kỳ, gốm là minh chứng rõ nhất cho cách di sản Thăng Long có thể sống cùng sáng tạo đương đại. Nghệ nhân Bát Tràng, Bồ Bát không chỉ trình diễn kỹ thuật, mà mở ra câu chuyện dài về đất, men, lửa và những lớp tri thức nghề tích lũy qua nhiều thế hệ. Người xem nhìn một chiếc bình, nhưng nếu chịu lắng nghe, họ thấy cả lịch sử làng nghề, thấy thời gian lắng trong từng lớp men. Ở góc nhìn phê bình, chính những hoạt động như vẽ hoa văn trực tiếp, trò chuyện với khách đã phá vỡ khoảng cách thường thấy giữa "tác phẩm" và "khán giả". Khi du khách đứng sát bên người thợ, đặt câu hỏi về kỹ thuật, họ góp phần giữ cho nghề không bị hóa thạch. Di sản Thăng Long, vì thế, hiện lên không phải như bảo tàng tĩnh, mà như một dòng chảy – đúng tinh thần chủ đề "Dòng chảy di sản – Heritage Flow" của Festival Thăng Long 2026.
Festival Thăng Long 2026: Di sản để học, để chơi và để tiếp nối
Đặt Nét Kinh kỳ trong tổng thể Festival Thăng Long 2026, có thể thấy một sự chuyển dịch quan trọng: di sản Thăng Long không chỉ được nhắc lại, mà được thiết kế thành trải nghiệm học – chơi – sáng tạo dành cho công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Việc chọn Văn Miếu – Quốc Tử Giám làm địa điểm tổ chức tạo nên cuộc đối thoại giữa những lớp di sản khác nhau: từ không gian khoa cử xưa đến ký ức 36 phố phường và các làng nghề hiện tại. Thông điệp của chương trình không giấu giếm: nếu di sản không bước vào đời sống, nó sẽ dần rời khỏi trí nhớ cộng đồng. Bằng cách để người dân tự khám phá, chạm vào nghề thủ công, tìm hiểu lịch sử đô thị, Nét Kinh kỳ cho thấy một hướng đi đáng ủng hộ cho các lễ hội di sản: ít khẩu hiệu, nhiều trải nghiệm và để chính cộng đồng trở thành người kể tiếp câu chuyện Thăng Long.
