Từ hình ảnh trên mạng đến vụ án hình sự
Vụ Hiệp “đen” là vụ án mà Công an TP.HCM điều tra một nhóm bị cáo buộc dàn dựng, phát tán nội dung bạo lực để tạo hình ảnh giang hồ trên mạng xã hội, đồng thời làm rõ các hành vi cho vay lãi nặng và tàng trữ vũ khí. Ngày 6/11, Phòng Cảnh sát hình sự cho biết đã triệt phá nhóm; Nguyễn Tuấn Hiệp, sinh năm 1971, cùng 13 người khác bị khởi tố và bắt tạm giam để phục vụ điều tra. Đây không chỉ là câu chuyện về những đoạn phim câu lượt xem: các cáo buộc cho thấy việc phô trương thanh thế trực tuyến có thể đi cùng những hoạt động bị nghi vi phạm pháp luật ngoài đời. Cần nhấn mạnh rằng các hành vi nêu ra hiện là nội dung điều tra, không phải kết luận cuối cùng của tòa án.
Dàn dựng bạo lực để xây dựng “đại ca”
Theo cơ quan điều tra, từ năm 2017, Hiệp sử dụng Facebook đăng các video giao lưu, ăn uống rồi cùng người quen bàn bạc, phân vai và quay những phim ngắn mô phỏng xung đột giữa các nhóm giang hồ. Các cảnh rượt đuổi, đánh nhau, dùng gậy và súng mô hình để giải quyết mâu thuẫn được đăng lên Facebook, YouTube và TikTok. Nhóm bị cho là muốn câu lượt xem, lượt thích, tăng tương tác và dựng cho Hiệp hình ảnh một “đại ca”, được gọi là “A2”. Một đoạn phim 39 giây do Trịnh Quốc Long, biệt danh “Long dê”, đăng trên TikTok ngày 15/6/2020 thu hút khoảng 13.300 lượt xem. Con số ấy không tự chứng minh mức độ ảnh hưởng, nhưng cho thấy nội dung bạo lực có thể lan truyền nhanh khi được đóng gói như giải trí. Gắn nhãn “diễn” không xóa được tác động của việc bình thường hóa đánh nhau và dùng hung khí.
Cáo buộc cho vay và tàng trữ vũ khí
Mở rộng điều tra, công an xác định Hiệp bị cáo buộc góp tiền cùng Nguyễn Sơn Lâm và Nguyễn Trung Nghĩa để cho vay trong giao dịch dân sự. Mức lãi được nêu là từ 10% mỗi tháng, tương đương tối thiểu 120% mỗi năm. Đây là cáo buộc cần được làm rõ theo hồ sơ vụ án, nhưng cũng cho thấy khoảng cách đáng ngại giữa hình ảnh quyền lực trên mạng và những hoạt động bị điều tra ngoài đời. Khi khám xét nơi ở của Hiệp tại khách sạn Hồng Hạnh, lực lượng chức năng phát hiện một khẩu súng hơi báng gỗ giấu trên trần phòng ngủ; cơ quan chức năng xác định đây là vũ khí quân dụng. Hiệp bị điều tra về các tội đưa trái phép thông tin lên mạng, cho vay lãi nặng và tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng. Hai người bị cáo buộc cùng tham gia cho vay cũng bị khởi tố về hành vi liên quan.
Thanh thế ảo, hệ quả thật
Điều đáng lo không dừng ở việc các video được dàn dựng. Khi cảnh rượt đuổi, đánh nhau và dùng hung khí được trình bày như cách giải quyết mâu thuẫn, chúng góp phần lan truyền hình ảnh lệch lạc về bạo lực và vị thế xã hội. Với người xem trẻ, việc thần tượng nhân vật tự nhận là giang hồ có thể biến lượt xem thành sự cổ vũ và khiến hành vi coi thường pháp luật bị xem nhẹ. Công an khuyến cáo người dân tỉnh táo trước nội dung bạo lực, không cổ vũ, chia sẻ hay tiếp tay phát tán; thanh thiếu niên cần tránh bắt chước và nên cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm. Cơ quan công an đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ vai trò của 14 người liên quan. Vụ việc là lời nhắc rõ ràng: thanh thế được dựng bằng nội dung bạo lực không phải thành tựu, còn việc lan truyền nó có thể khiến tác hại vượt khỏi màn hình.
