Hội thi nấu ăn cộng đồng: không chỉ là món ngon trên bàn ăn
Hội thi nấu ăn cộng đồng là những cuộc thi đấu nấu ăn gia đình, nơi người tham gia cùng chuẩn bị mâm cơm đủ món cho nhiều người, vừa tôn vinh văn hóa ẩm thực vừa tạo cơ hội giao lưu giữa phụ nữ, công nhân, lực lượng vũ trang và các nhóm xã hội khác, đặc biệt trong các dịp nấu ăn ngày lễ phụ nữ. Những sự kiện này không trung lập hay đơn thuần giải trí; chúng đang âm thầm định hình lại cách chúng ta nhìn về gia đình, giới và cộng đồng. Khi cả nữ tu sĩ, nữ chiến sĩ, hội viên phụ nữ lẫn nam công nhân cùng bước vào bếp, hội thi nấu ăn cộng đồng trở thành không gian đối thoại về bình đẳng, sẻ chia việc nhà và niềm vui sum họp. Đó là lý do chúng xứng đáng được xem như một dạng “hạ tầng mềm” của đời sống văn hóa, chứ không phải hoạt động phong trào cho có.
Mâm cơm Bắc Khánh Vĩnh: gia đình Việt trong một giờ thi đấu
Tại xã Bắc Khánh Vĩnh, hội thi nấu ăn chào mừng ngày Phụ nữ Việt Nam cho thấy sức sống của ẩm thực gia đình trong đời sống hội viên phụ nữ. 6 đội đến từ các cơ quan, đơn vị và 4 chi hội phụ nữ, mỗi đội 5–8 thành viên, có 90 phút để hoàn thành một mâm cơm gia đình từ 4 đến 6 món cho 8–10 người, đủ khai vị, món mặn, canh, tráng miệng. Đây không phải cuộc trình diễn cầu kỳ, mà là lời khẳng định: bữa cơm nhà vẫn là trung tâm của hạnh phúc. Việc các đội phải thuyết trình về ý nghĩa, giá trị dinh dưỡng và cách trình bày mâm cơm cho thấy hội thi nấu ăn cộng đồng đang nâng chuẩn cho thi đấu nấu ăn gia đình – không chỉ ngon mà còn phải lành mạnh, đẹp mắt và có câu chuyện đi kèm.
Mâm cơm chay ở thành phố: khi ni giới và lực lượng vũ trang cùng vào bếp
Ở một lát cắt khác của nấu ăn ngày lễ phụ nữ, hội thi “Hương vị yêu thương – Sắc hoa nghĩa tình” tại Việt Nam Quốc Tự đưa ẩm thực chay lên thành ngôn ngữ của đoàn kết. 12 đội thi gồm ni chúng các tự viện, ni sinh Học viện Phật giáo, nữ chiến sĩ quân đội, công an và hội viên phụ nữ cùng trổ tài nấu món chay và cắm hoa nghệ thuật. Mỗi đội chuẩn bị mâm cơm chay cho 10 người với một món khai vị, ba món chính, một món tráng miệng, đồng thời trang trí bàn tiệc và thuyết trình ý tưởng. Khi một thượng tọa nhấn mạnh rằng “chúng ta có tham gia, có học hỏi, có đoàn kết, có thấu cảm thì sẽ có sự đồng hành tốt đẹp”, thông điệp rõ ràng: hội thi nấu ăn cộng đồng không chỉ tôn vinh phụ nữ, mà còn là bài thực hành sống chung, hiểu nhau giữa tôn giáo và lực lượng vũ trang.
Cuộc thi công nhân: nam giới vào bếp và câu chuyện bình đẳng giới
Nếu các hội thi của phụ nữ nhấn mạnh vai trò chăm sóc, thì cuộc thi công nhân tại Công ty TNHH May xuất khẩu Việt Hồng lại xoay trục sang trách nhiệm của nam giới. Với chủ đề “Việt Hồng! Khi nam giới vào bếp”, 23 đội từ các tổ công đoàn chuyền may, phòng ban chuyên môn và đơn vị khách mời, mỗi đội gồm 4 nam công nhân trực tiếp chế biến món ăn. Trong 60 phút, họ phải hoàn thành mâm cơm cho 6 người với cơm và 3 món chính mang đậm hương vị Nam Bộ, kèm trang trí mâm cơm, bình hoa, đĩa tráng miệng và bảng thực đơn, đồng thời bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và phòng cháy chữa cháy. Ban tổ chức nói thẳng mục tiêu: khuyến khích nam giới chia sẻ việc nội trợ, thể hiện trách nhiệm với gia đình, thúc đẩy bình đẳng giới và xây dựng gia đình hạnh phúc. Đây là bước đi cần thiết: bình đẳng không thể có nếu bếp vẫn là “lãnh địa” của phụ nữ.
Từ mâm cơm thi đấu đến chính sách xã hội: điều gì cần tiếp theo?
Nhìn lại các hội thi nấu ăn cộng đồng từ Bắc Khánh Vĩnh đến thành phố và nhà máy, có thể thấy một mẫu số chung: mọi mâm cơm đều hướng tới gắn kết và chia sẻ. Phụ nữ ở nông thôn dùng thi đấu nấu ăn gia đình để củng cố hình ảnh gia đình hạnh phúc; ni giới và nữ chiến sĩ dùng mâm cơm chay để xây cầu nối giữa tôn giáo và lực lượng vũ trang; nam công nhân dùng cuộc thi công nhân để thương lượng lại vai trò giới trong căn bếp. Vấn đề là những thông điệp này không nên dừng ở sân chơi phong trào. Chính quyền địa phương, công đoàn và hội phụ nữ hoàn toàn có thể biến các hội thi thành điểm khởi đầu cho chương trình giáo dục bình đẳng giới, dinh dưỡng và kỹ năng gia đình. Kết luận hợp lý: nếu coi bữa ăn là hạ tầng của hạnh phúc, thì đầu tư cho hội thi nấu ăn cộng đồng chính là đầu tư cho sự bền vững xã hội.
