Cuộc thi nấu ăn cộng đồng: không chỉ là món ngon mà là bản sắc
Cuộc thi nấu ăn cộng đồng là những hoạt động ẩm thực có tổ chức, nơi người dân cùng chế biến, trình bày và chia sẻ món ăn truyền thống, qua đó lưu giữ kỹ thuật nấu nướng, củng cố bản sắc văn hóa ẩm thực và tạo không gian gắn kết giữa các thế hệ trong cộng đồng địa phương. Khi nhìn kỹ, ta thấy đó không phải những cuộc vui nhất thời, mà là “hạ tầng văn hóa” mềm giúp người dân giữ lấy căn cước của mình trong bối cảnh hiện đại hóa và chuyển đổi số. Chính ở những gian bếp tập thể, người Pa Cô, người Tày, thanh niên đô thị hay lực lượng vũ trang đều tìm lại hương vị quê nhà, đồng thời mở ra cơ hội sinh kế mới gắn với ẩm thực. Cuộc thi nấu ăn cộng đồng vì thế xứng đáng được nhìn nhận như một công cụ bảo tồn văn hóa, chứ không chỉ là hoạt động phong trào.
Từ lớp học nấu tiệc ở A Ngo: ẩm thực trở thành sinh kế cho người Pa Cô
Điểm đáng mừng là cuộc thi nấu ăn cộng đồng không tồn tại đơn lẻ, mà gắn với cả quá trình đào tạo nghề bài bản. Đầu tháng 10.2026, tại thôn A Ngo, xã La Lay, tỉnh Quảng Trị, một lớp dạy kỹ thuật chế biến món ăn đã thu hút 20 học viên Pa Cô, cả nam lẫn nữ, đến học nghề. Đây không chỉ là lớp học kỹ năng, mà là bước chuẩn bị để người dân tự tổ chức nấu tiệc cưới hỏi, giỗ chạp, thay vì phải thuê dịch vụ từ nơi khác với chi phí cao và khẩu vị xa lạ. Lớp học thuộc dự án "Phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn", hướng tới người lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo, mới thoát nghèo, ưu tiên đồng bào dân tộc thiểu số. Câu nói đáng nhớ ở đây là: "Từ những kỹ năng nấu ăn, trang trí món tiệc được học ngay tại bản làng, người dân Pa Cô đang có thêm cơ hội phát triển sinh kế". Khi phụ nữ trong thôn dự định góp tiền mua dụng cụ để nhận nấu tiệc, ta thấy ẩm thực đã bước ra khỏi gian bếp gia đình, trở thành dịch vụ, thành nghề. Đó là cách thiết thực để bản sắc văn hóa ẩm thực gắn với giảm nghèo bền vững, chứ không chỉ nằm trên mâm cỗ ngày lễ.
Hội thi giã bánh giầy ngũ sắc ở Lâm Bình: bản sắc văn hóa ẩm thực được “giã” từ tay đến tim
Nếu lớp học ở A Ngo cho thấy ẩm thực là sinh kế, thì Hội thi giã bánh giầy ngũ sắc ở Lâm Bình lại chứng minh ẩm thực là ký ức tập thể. Chiều 10/10, tại Km0 thôn Lăng Can, UBND xã Lâm Bình tổ chức thành công hội thi giã bánh giầy ngũ sắc, trong khuôn khổ Ngày hội ẩm thực dân tộc và xúc tiến sản phẩm OCOP gắn với chuyển đổi số. Mục tiêu được nêu rõ: gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc, đồng thời tạo không khí vui tươi, phấn khởi. Mười đội thi từ các thôn, bản và trường học cùng tham gia, thể hiện sự khéo léo qua từng công đoạn từ chuẩn bị nguyên liệu, giã bánh đến tạo hình thành phẩm. Những chiếc bánh giầy truyền thống nay được khoác lên màu sắc hài hòa, đẹp mắt, tái hiện nét đẹp văn hóa và thể hiện sự trân trọng với giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ. Khi một món bánh giầy ngũ sắc trở thành tâm điểm của liên hoan ẩm thực dân tộc, ta thấy bản sắc văn hóa ẩm thực không bị “đóng khung” trong bảo tàng, mà sống động trên tay những người dân bình thường.
“Nối vị quê – Gắn tình thanh niên”: khi giới trẻ trở thành cầu nối hương vị
Một câu hỏi quan trọng là: ai sẽ tiếp tục câu chuyện ẩm thực truyền thống? Câu trả lời xuất hiện rõ nét trong cuộc thi nấu ăn “Nối vị quê – Gắn tình thanh niên” do Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phường Hương Trà tổ chức ngày 10/10/2026, hướng đến kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội. Các đội thi đã chế biến những mâm cơm mang đậm hương vị quê hương, hài hòa, hấp dẫn và giàu ý nghĩa, gửi gắm thông điệp về đoàn kết, sẻ chia và gắn bó cộng đồng. Điểm nhấn là sự phối hợp, giao lưu giữa thanh niên khu dân cư, thanh niên trường học, lực lượng vũ trang và thanh niên tôn giáo. Hoạt động tạo cơ hội để các lực lượng tăng cường kết nối, thắt chặt tình đoàn kết, mở rộng mặt trận tập hợp thanh niên tại địa phương. Ở đây, cuộc thi nấu ăn cộng đồng không chỉ là sân chơi, mà là cơ chế chuyển giao tri thức ẩm thực giữa thế hệ lớn tuổi và lớp trẻ, giúp bánh giầy truyền thống, mâm cơm quê nhà không bị đứt đoạn trong dòng chảy đô thị hóa.
Kết luận: Giữ hương vị để giữ người, giữ làng
Nhìn lại từ bản Pa Cô ở A Ngo, hội thi bánh giầy ngũ sắc ở Lâm Bình đến cuộc thi “Nối vị quê – Gắn tình thanh niên” ở Hương Trà, có thể thấy một mẫu số chung: ẩm thực đang trở thành trục kết nối văn hóa, kinh tế và cộng đồng. Những cuộc thi nấu ăn cộng đồng, những liên hoan ẩm thực dân tộc không chỉ tôn vinh món ngon, mà còn tạo ra công việc, củng cố mạng lưới xã hội và nuôi dưỡng niềm tự hào địa phương. Khi người dân học nấu tiệc để tự phục vụ đám cưới, đám hỏi, khi bánh giầy truyền thống được giã giữa tiếng cười của cả làng, khi thanh niên cùng nhau “nối vị quê”, ta thấy một chiến lược bảo tồn văn hóa rất cụ thể: giữ hương vị để giữ người, giữ làng. Nếu được tiếp tục đầu tư và nhân rộng, những hoạt động ẩm thực này sẽ không chỉ là sự kiện, mà là nền tảng để cộng đồng bước vào tương lai mà vẫn mang theo trọn vẹn hương vị quê nhà.
