Khoảng trống entry-level: vấn đề sống còn chứ không phải chi tiết nhỏ
Máy ảnh mirrorless entry-level là những mẫu máy giá phải chăng, dễ dùng, nhắm trực tiếp tới người mới bắt đầu, có vai trò như “cửa ngõ” đưa họ vào một hệ sinh thái ống kính và phụ kiện lâu dài; bỏ qua phân khúc này đồng nghĩa với việc nhường toàn bộ thế hệ nhiếp ảnh gia tương lai cho đối thủ sở hữu lựa chọn khởi điểm hấp dẫn hơn. Nikon từng được xem là một trong “big two” cùng với Canon, gần như không thể bị lật đổ. Nhưng vài năm trở lại đây, hãng đã tụt lại sau không chỉ Canon mà còn Sony và cả Fujifilm về thị phần. Dù vẫn ra mắt các mẫu cao cấp như Z5II – một máy ảnh mirrorless entry-level full-frame – vào mùa xuân 2025 và chiếc ZR thiên về video, chiến lược ưu tiên phân khúc enthusiast và pro đang cho thấy mặt trái rõ ràng: Nikon không còn hiện diện thuyết phục ở vị trí chiếc máy đầu tiên trong đời của người dùng mới.
Nikon thị phần Nhật Bản: dữ liệu cho thấy hậu quả của việc bỏ quên người mới
Nhật Bản là thị trường máy ảnh quan trọng bậc nhất, nơi các xu hướng tiêu dùng và doanh số bán lẻ có thể dự báo sức khỏe toàn ngành. Kết quả BCN Awards dựa trên dữ liệu từ các nhà bán lẻ điện tử lớn ở đây cho thấy Nikon chỉ đứng thứ ba ở hạng mục máy ảnh mirrorless, thứ hai ở DSLR và thứ ba ở ống nhòm. Câu hỏi đáng ngại không phải là việc Nikon có mặt trong bảng xếp hạng, mà là vì sao hãng hiếm khi leo được lên đỉnh. Một phân tích đi kèm dữ liệu này nhận định thẳng: muốn cải thiện vị thế, Nikon nên tập trung vào máy ảnh mirrorless entry-level hoặc các mẫu hybrid video. Đây là lời nhắc nhở công khai rằng chiến lược dựng thương hiệu chủ yếu bằng dòng cao cấp đã đến giới hạn. Khi Canon và Sony vẫn liên tục có lựa chọn máy ảnh cho người mới bắt đầu trong hệ mirrorless, Nikon không thể mong tăng thị phần Nhật Bản nếu thiếu một chiếc máy dễ tiếp cận ở điểm vào.
Canon Sony Nikon cạnh tranh: vì sao entry-level là mấu chốt của lòng trung thành
Nikon, Canon và Sony cùng nhắm vào một góc thị trường: hệ máy mirrorless full-frame với bộ ống kính khổng lồ, luôn chạy đua công nghệ và ngày càng dồn lực cho video. Đây là sân chơi của những người dùng sẵn sàng gắn bó lâu dài, từ nhiếp ảnh phong cảnh, chân dung đến wildlife, thể thao và các nhà làm phim độc lập. Chính vì vậy, lòng trung thành thương hiệu trong nhóm này cực kỳ cao; đa số người chơi sẽ chọn một hệ, đầu tư ống kính, rồi ở lại với nó nhiều năm. Khi người dùng đã mua một thân máy như Nikon Z8 và đầu tư thêm ống kính zoom khẩu lớn, hầu như không có lý do kinh tế hay thực tế để họ chuyển sang thân Canon tương đương và tiếp tục mua lại cả dàn ống kính mới. "Một khi bạn đã mua vào một hệ và quen với nó, bạn có xu hướng gắn bó với hệ đó khi nâng cấp". Vì thế, ai thắng ở phân khúc máy ảnh cho người mới bắt đầu nhiều khả năng sẽ là người giữ chân được khách hàng khi họ bước lên thân máy và ống kính đắt tiền sau này.
Z30, Zfc chưa đủ: Nikon đang tự nhường phân khúc cho Canon EOS R100
Nikon không hoàn toàn vắng bóng ở tầm thấp: Z30 và Zfc là hai cái tên thường được nhắc đến khi nói về máy ảnh cho người mới bắt đầu trong hệ Z. Tuy nhiên, chính những người yêu Nikon cũng thừa nhận đây chưa phải là máy ảnh mirrorless entry-level đúng nghĩa, cả về mức giá lẫn cách định vị sản phẩm. Trong khi đó, Canon duy trì một mẫu như EOS R100, liên tục trở nên hấp dẫn hơn vào mỗi dịp khuyến mại, đúng kiểu “chiếc máy đầu tiên” dễ mua, dễ dùng và có giá khiến người dùng trẻ cân nhắc ít hơn. Khi Nikon thiếu một lựa chọn tương tự, rất nhiều người mới sẽ bắt đầu với Canon hoặc Sony – và như đã phân tích, quyết định ở điểm khởi đầu này thường kéo theo hàng loạt quyết định nâng cấp sau đó. Nikon về bản chất đang chấp nhận bỏ qua một phần lớn khách hàng tương lai để tập trung vào người dùng đã sẵn sàng chi nhiều tiền, trong khi đối thủ bao phủ trọn vẹn cả hành trình khách hàng từ entry-level đến cao cấp.
Chiến lược hiện tại: quá nghiêng về pro, bỏ lỡ tương lai người dùng Z
Trong năm gần đây, Nikon đầu tư rõ ràng cho phân khúc cao cấp và video: Z5II là mẫu full-frame giá mềm hơn nhưng vẫn hướng đến người dùng nghiêm túc, còn ZR – sản phẩm gắn với thương vụ thâu tóm RED – là một thân máy ưu tiên video. Song song đó là tin đồn về các bản nâng cấp như Z9II, Z7III có khả năng xuất hiện trước bất kỳ sản phẩm nào mang tính "thay đổi cuộc chơi" cho người chụp phổ thông. Trong bối cảnh khủng hoảng linh kiện, bộ nhớ, thuế nhập khẩu và bất ổn kinh tế toàn cầu khiến mọi hãng đều khó khăn, Nikon chọn bảo toàn lợi nhuận bằng cách tập trung vào margin cao từ thiết bị pro. Nhưng chính nguồn khách hàng nuôi sống phân khúc cao cấp trong tương lai lại đang bị bỏ rơi: nếu Nikon không nuôi dưỡng lớp người dùng mới, hãng đánh mất thời khắc xây dựng gắn kết thương hiệu, và điều này đã phản ánh qua kết quả tài chính không như mong đợi.
Nikon nên làm gì tiếp theo: cần một mirrorless entry-level thực sự, càng sớm càng tốt
Từ dữ liệu thị phần đến cảm nhận của cộng đồng, thông điệp gửi tới Nikon khá thống nhất: muốn leo cao hơn trong bảng xếp hạng Nhật Bản, hãng phải quay lại phân khúc máy ảnh mirrorless entry-level. Điều đó không phủ nhận vai trò của Z8, Z9 hay các thân video như ZR, nhưng nhắc rằng mọi hệ sinh thái đều bắt đầu từ một chiếc máy dễ tiếp cận. Trong khi tin đồn về Z9II, Z7III có vẻ khả thi hơn những ý tưởng táo bạo như compact retro ống kính cố định hay hồi sinh dòng snapshot, lựa chọn khôn ngoan về mặt chiến lược lúc này là một thân Z giá thấp, đơn giản, nhắm đúng vào người mới. "Đừng bỏ quên người chụp entry-level nữa nếu muốn có dòng người dùng Nikon kéo dài từ hiện tại đến cả tương lai". Nếu Nikon tiếp tục làm ngơ, khoảng cách với Canon và Sony sẽ không chỉ nằm trên bảng xếp hạng, mà sẽ in sâu trong thói quen lựa chọn hệ máy của cả một thế hệ nhiếp ảnh gia mới.
