Giám sát để bảo vệ chất lượng, không phải làm thay nhà trường
Giám sát bữa ăn bán trú là việc phụ huynh hoặc người giám hộ theo dõi cách tổ chức bữa ăn, phản ánh vấn đề và đề xuất hướng xử lý phù hợp, trong khi vẫn để nhà trường duy trì hoạt động phục vụ học sinh và giáo dục. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến cho dự thảo thông tư về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú và dịch vụ căng tin; hạn góp ý là ngày 7 tháng 11. Đây là hướng đi cần thiết: quyền phụ huynh không nên chỉ dừng ở việc nhận thực đơn, nhưng giám sát cũng phải có cách thức rõ ràng để không biến giờ ăn thành một cuộc kiểm tra tự phát. Dự thảo cho phép gia đình tham gia theo hình thức phù hợp, phản ánh và kiến nghị với trường hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện bất cập.
Những phản ánh cho thấy vì sao cần quyền giám sát
Nhu cầu giám sát không phải lý thuyết. Tại một số trường ở Hà Nội, phụ huynh đã theo dõi từ khâu tiếp nhận, chế biến đến chia suất ăn; qua đó nêu lo ngại về khẩu phần không tương xứng, giao suất chậm hoặc thiếu, và chất lượng thực phẩm có dấu hiệu bất thường. Ở Trường Tiểu học Trung Gia, phụ huynh đặt câu hỏi về mức ăn 40.000 đồng mỗi ngày. Ngày 27 tháng 10, trong đợt kiểm tra chương trình ăn trưa tại trụ sở Công ty TNHH Thực phẩm Mai Phương, phụ huynh phát hiện bao bì ghi thông tin thịt trâu nhập khẩu từ Ấn Độ cùng nhiều loại thịt đông lạnh tại khu vực tập kết rác gần công ty. Những vụ việc như vậy lý giải vì sao tranh luận về bữa ăn học đường nóng lên từ đầu năm học và vì sao phản ánh của phụ huynh cần được tiếp nhận, xác minh thay vì bị xem là phiền toái. Sau các phản ánh, cơ quan chức năng đã kiểm tra, xác minh, yêu cầu làm rõ và chấn chỉnh việc tổ chức bữa ăn.
Quyền theo dõi đi cùng giới hạn và trách nhiệm
Dự thảo đặt ranh giới hợp lý: việc theo dõi, góp ý và kiến nghị không được cản trở quy trình tổ chức bữa ăn hoặc hoạt động giáo dục. Tuy nhiên, văn bản hiện chưa nêu cụ thể hành vi nào bị xem là cản trở. Khoảng trống này cần được hướng dẫn bằng quy trình minh bạch, chẳng hạn nêu rõ cách đăng ký, phạm vi quan sát và đầu mối tiếp nhận phản ánh; nếu không, cùng một quyền có thể bị áp dụng khác nhau giữa các trường. Cân bằng không có nghĩa là hạn chế phụ huynh, mà là phân định việc ai chịu trách nhiệm: nhà trường kiểm tra khâu giao nhận, chất lượng suất ăn và đối chiếu thực đơn với khẩu phần thực tế; gia đình cung cấp thông tin về dị ứng, sức khỏe và yêu cầu ăn uống đặc biệt của trẻ. Phụ huynh cũng cần phối hợp giáo dục dinh dưỡng, giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống lành mạnh ở nhà và trong cộng đồng.
Minh bạch thường xuyên tốt hơn kiểm tra tùy hứng
Cách giám sát ít gây gián đoạn nhất là công khai thông tin đều đặn và có kênh phản hồi hoạt động. Dự thảo đề cập việc công bố thực đơn hằng ngày và hằng tuần để phụ huynh, cơ quan chức năng theo dõi; trường vẫn phải kiểm tra giao nhận, chất lượng và phần ăn thực tế. Khi thông tin được cập nhật thường xuyên, phụ huynh có cơ sở đối chiếu và nêu vấn đề cụ thể, thay vì phải dựa vào suy đoán hoặc tìm cách vào bếp bất ngờ. Dù vậy, công khai thực đơn không thể thay thế việc kiểm tra nguồn gốc, an toàn thực phẩm và xử lý phản ánh. Trách nhiệm tổ chức vẫn thuộc về nhà trường và các đơn vị liên quan; giám sát của gia đình là lớp kiểm tra bổ sung, không phải sự thay thế cho nghĩa vụ đó. Dự thảo giáo dục sẽ có ý nghĩa khi biến quyền góp ý thành quy trình khả thi, nhất quán và không làm gián đoạn việc học.
