Thu hồi số công bố mỹ phẩm: tín hiệu cảnh báo, không phải kết luận hoảng loạn
Thu hồi mỹ phẩm là việc cơ quan quản lý hoặc doanh nghiệp yêu cầu dừng lưu hành, điều chỉnh hoặc hủy bỏ tình trạng pháp lý của sản phẩm khi có vấn đề về hồ sơ, chất lượng, an toàn hoặc chiến lược kinh doanh; hành động này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa mỹ phẩm nguy hiểm, nhưng luôn là tín hiệu để người dùng kiểm tra lại sản phẩm mình đang sử dụng. Ngày 27/7, Cục Quản lý Dược ban hành Quyết định 610/QĐ-QLD thu hồi 313 số tiếp nhận phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm của 14 doanh nghiệp. Con số 313 nghe đáng sợ, nhiều người lập tức liên tưởng đến mỹ phẩm giả và nguy cơ sức khỏe. Nhưng nếu phản xạ duy nhất của chúng ta là hoang mang, bỏ hết đồ trong nhà tắm, thì ta đã hiểu sai thông điệp và bỏ lỡ cơ hội học cách bảo vệ an toàn mỹ phẩm cho chính mình. Điều chúng ta cần là bình tĩnh đọc lý do thu hồi, rồi thay đổi thói quen kiểm tra phiếu công bố sản phẩm trước khi mua.
Những thương hiệu nào bị ảnh hưởng và câu chuyện phía sau 313 số công bố
Điều làm người tiêu dùng lo lắng là trong danh sách thu hồi số tiếp nhận phiếu công bố xuất hiện nhiều nhãn hàng quen thuộc như M.O.I, Shiseido, Bigen, Hatomugi, Muji, Rohto, Rosette. Danh sách trải từ son môi, kem chống nắng, sữa rửa mặt, mặt nạ, serum, nước hoa đến dầu gội, thuốc nhuộm tóc và sản phẩm chăm sóc cơ thể. Nghe qua dễ kết luận vội rằng “các hãng lớn cũng không an toàn”. Tuy nhiên, 313 số tiếp nhận bị thu hồi lần này xuất phát từ đề nghị tự nguyện của doanh nghiệp, với lý do không còn nhu cầu kinh doanh những sản phẩm tương ứng. Nói cách khác, nhiều dòng đã hết hàng, là bộ sưu tập giới hạn hoặc đã dừng sản xuất, doanh nghiệp rút số công bố để dọn lại danh mục. Chính cơ quan quản lý cũng khẳng định việc tự nguyện rút số tiếp nhận là hoạt động bình thường và phù hợp quy định. Vì vậy, đọc danh sách mà chỉ nhìn tên thương hiệu, không đối chiếu từng số công bố cụ thể, là cách hiểu sai và dễ bị mạng xã hội dẫn dắt.
3,4 tấn kem trộn không có phiếu công bố: mặt tối của mỹ phẩm giả
Nếu vụ thu hồi số công bố mang tính “dọn dẹp giấy tờ”, thì câu chuyện tại Gia Lai lại là mặt tối thật sự của thị trường mỹ phẩm giả. Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra một kho hàng tại thôn Phú Kim, xã Phù Cát, do ông Trần Văn Hùng quản lý, phát hiện cơ sở đang sản xuất mỹ phẩm nhưng không xuất trình được hồ sơ pháp lý theo quy định. Tang vật gồm 1.504 kg kem dưỡng trắng toàn thân màu vàng và 1.943 kg kem dưỡng trắng toàn thân màu trắng, tổng cộng 3.447 kg, cùng dầu PARA và máy móc sản xuất. Toàn bộ số mỹ phẩm này không có phiếu công bố sản phẩm theo quy định pháp luật. Đây là điển hình của mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng lưu thông trên thị trường. Việc phát hiện và ngăn chặn kịp thời giúp bảo vệ người tiêu dùng, nhưng cũng phơi bày thực tế: nếu chúng ta mua kem trộn giá rẻ, tin vào quảng cáo “trắng nhanh”, không hề hỏi đến phiếu công bố sản phẩm, thì rủi ro nằm ngay trên chính làn da mình chứ không phải trong các văn bản thu hồi số tiếp nhận.
Thu hồi số tiếp nhận khác gì thu hồi sản phẩm và mức độ rủi ro thực sự
Điểm mấu chốt người dùng cần phân biệt là: “thu hồi số tiếp nhận phiếu công bố” không phải lúc nào cũng đồng nghĩa “đình chỉ lưu hành, thu hồi sản phẩm”. Số tiếp nhận chỉ là mã cơ quan quản lý cấp sau khi tiếp nhận hồ sơ công bố, xác nhận doanh nghiệp đã khai báo sản phẩm trước khi đưa ra thị trường. Theo quy định hiện hành, số này không có giá trị chứng nhận sản phẩm chắc chắn bảo đảm an toàn, hiệu quả hoặc đáp ứng toàn bộ yêu cầu của Hiệp định Mỹ phẩm ASEAN. Ngược lại, những cụm từ như “đình chỉ lưu hành”, “thu hồi và tiêu hủy”, “không đạt chất lượng”, “chứa chất cấm” hoặc “công thức không đúng hồ sơ” mới cho thấy sản phẩm lưu thông có vấn đề trực tiếp. Với Quyết định 610, lý do được nêu là doanh nghiệp tự nguyện đề nghị thu hồi vì không còn nhu cầu kinh doanh, nên người tiêu dùng chưa có cơ sở để kết luận các mỹ phẩm trong danh sách kém chất lượng. Rủi ro thật sự nằm ở mỹ phẩm giả, không có phiếu công bố, như vụ 3,4 tấn kem trộn; đó mới là thứ cần tránh xa.
Làm sao kiểm tra phiếu công bố sản phẩm và tự bảo vệ mình khỏi mỹ phẩm giả?
Bảo vệ mình trước mỹ phẩm giả và các đợt thu hồi không khó, nếu ta chịu khó kiểm tra vài thông tin cơ bản. Khi mua hoặc đang sử dụng sản phẩm, đừng dừng lại ở logo thương hiệu; hãy đọc kỹ đúng tên sản phẩm, số tiếp nhận phiếu công bố, doanh nghiệp chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường, số lô và hạn sử dụng. Thông tin quan trọng nhất là xem số tiếp nhận ghi trên nhãn có trùng với số bị thu hồi hay không. Nếu số đó nằm trong Quyết định 610, hãy liên hệ kênh bán hàng chính hãng hoặc doanh nghiệp đứng tên trên nhãn để hỏi về tình trạng lưu hành, chính sách đổi trả và hồ sơ thay thế nếu có. Trong quá trình sử dụng, nếu mỹ phẩm đổi màu, tách lớp, có mùi bất thường, quá hạn hoặc gây kích ứng, hãy ngừng dùng, giữ lại bao bì và liên hệ nơi bán; nếu phản ứng trên da kéo dài hoặc nghiêm trọng, cần đến cơ sở y tế để kiểm tra. An toàn mỹ phẩm không đến từ một tờ phiếu công bố duy nhất, mà từ thói quen tỉnh táo, kiểm tra nguồn gốc và phản hồi kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.
