Cuộc gặp ba bên vẫn là khả năng
Cuộc gặp ba bên bên lề hội nghị APEC là khả năng đối thoại giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, được nhắc đến nhưng chưa xác nhận đã lên lịch. Ngày 9/11, Trump nói ông kỳ vọng gặp hai nhà lãnh đạo tại Trung Quốc và mô tả cuộc gặp tiềm năng là “rất thú vị”. Đây không chỉ là một lời gợi mở mang tính nghi thức: Washington muốn đưa kiểm soát vũ khí hạt nhân lên bàn, còn Moscow và Bắc Kinh vẫn đang trao đổi về khả năng tổ chức. Dẫu vậy, kỳ vọng của Trump không đồng nghĩa cuộc gặp đã được chốt. Cách đưa tin thận trọng là cần thiết, bởi chính tình trạng chuẩn bị và chương trình nghị sự vẫn đang được bàn bạc.
Trump ủng hộ hội đàm với Putin và Tập Cận Bình bên lề thượng đỉnh APEC sắp tới tại Trung Quốc. Vì thế, cụm từ “Trump gặp Putin” hay “Trump gặp Tập Cận Bình” hiện nên được hiểu là một kịch bản đang được xúc tiến, không phải lịch trình đã hoàn tất. Điện Kremlin cho biết các bên đang xây dựng đề xuất chương trình nghị sự; phía Trung Quốc cũng xác nhận đang liên lạc về khả năng gặp cấp cao. Hai dấu hiệu cho thấy ý tưởng có hậu thuẫn ngoại giao, nhưng chưa xóa bỏ khoảng cách giữa chuẩn bị và xác nhận chính thức.

Hạt nhân là phép thử thực chất
Điểm đáng chú ý nhất không phải sức hút hình ảnh của ba nguyên thủ, mà là tham vọng đặt đàm phán hạt nhân vào trung tâm. Trump nói phi hạt nhân hóa có thể được thảo luận cùng nhiều vấn đề khác; Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết chống phổ biến vũ khí hạt nhân là nội dung mà Tổng thống Mỹ muốn đề cập. Cách tiếp cận này có thể tạo một mục tiêu chung tối thiểu giữa ba cường quốc, nhưng các tuyên bố hiện mới nêu chủ đề, chưa chỉ ra thỏa thuận cụ thể hay bước đi có thể kiểm chứng. Nói cách khác, một cuộc gặp sẽ có ý nghĩa nếu các bên chuyển từ lời kêu gọi rộng về phi hạt nhân hóa sang thảo luận thực chất về kiểm soát vũ khí.
Sự khác biệt về ưu tiên cũng khiến kết quả khó đoán. Washington nhấn mạnh phổ biến và kiểm soát vũ khí, trong khi Moscow được cho là muốn tận dụng dịp này để thúc đẩy quan điểm về xung đột Ukraine. Trump cũng nhắc đến nỗ lực chấm dứt chiến tranh tại Iran. Nếu các đề tài này cùng xuất hiện, cuộc gặp có thể mở rộng nhanh hơn khả năng đạt đồng thuận. Bởi vậy, tiêu chí đáng theo dõi không chỉ là ba lãnh đạo có ngồi chung bàn hay không, mà còn là liệu chương trình nghị sự có đủ rõ để tránh biến cuộc gặp thành màn trao đổi tuyên bố.

APEC là cơ hội, chưa phải bảo đảm
APEC tạo bối cảnh thuận lợi cho tiếp xúc, nhưng bản thân hội nghị không bảo đảm cuộc gặp ba bên sẽ diễn ra. Trump dự kiến tham dự hội nghị cấp cao tại Thâm Quyến trong hai ngày 18 và 19/11. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov từng nói công tác chuẩn bị vẫn tiếp tục và hy vọng hoàn tất trong vài ngày; Bắc Kinh cũng xác nhận đang liên lạc với các bên. Những tín hiệu đó đáng chú ý, song vẫn cần phân biệt rõ với một thông báo chốt lịch. Nga và Trung Quốc chưa đưa ra bình luận chính thức về đề nghị của Trump theo một nguồn tin, còn các trao đổi về chương trình nghị sự chưa đồng nghĩa mọi chi tiết đã được thống nhất.
Nếu diễn ra, cuộc gặp sẽ được chú ý không chỉ vì quy tụ lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc, mà còn vì nó diễn ra giữa nhiều khủng hoảng quốc tế, từ Ukraine đến Trung Đông. Nhưng kỳ vọng nên đi cùng sự tỉnh táo: một cuộc gặp có thể mở kênh đối thoại, chứ không tự động tạo ra tiến triển về hạt nhân hay xung đột. Hiện điều chắc chắn nhất là Trump muốn gặp Putin và Tập tại APEC, đồng thời muốn bàn về phi hạt nhân hóa. Cho đến khi các bên xác nhận lịch và nội dung, đây vẫn là một khả năng ngoại giao đáng theo dõi, chưa phải một cuộc hẹn đã được ấn định.







