Cuộc gặp ba bên chưa từng có tại Thâm Quyến
Thượng đỉnh Mỹ–Nga–Trung là cuộc gặp trực tiếp giữa lãnh đạo ba cường quốc hạt nhân nhằm trao đổi về các vấn đề an ninh quốc tế và quan hệ giữa ba nước. Nhà Trắng ngày 13/11 xác nhận Tổng thống Donald Trump, Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Vladimir Putin dự kiến hội đàm tại Thâm Quyến, bên lề hội nghị APEC lần thứ 33. Theo nguồn tin tiếng Anh, cuộc gặp được lên kế hoạch vào thứ Năm trong tuần diễn ra hội nghị. Đây sẽ là lần đầu tiên ba nguyên thủ cùng tham gia một cuộc hội đàm, khiến sự kiện mang ý nghĩa ngoại giao vượt ra ngoài khuôn khổ các cuộc gặp song phương vốn đã quen thuộc. Tuy nhiên, tính chưa từng có không đồng nghĩa với khả năng tạo đột phá: giá trị trước mắt có thể nằm ở việc mở một kênh đối thoại, hơn là thống nhất ngay lập tức về những vấn đề gai góc.

Hạt nhân và Iran là nghị sự, Ukraine được gạt sang bên
Hai chủ đề được nêu rõ là vũ khí hạt nhân và xung đột giữa Mỹ với Iran tại Trung Đông. Trump cũng dự định trao đổi với Tập Cận Bình và Putin về cuộc chiến Iran, đồng thời thúc đẩy ý tưởng về một thỏa thuận ba bên liên quan đến kho vũ khí hạt nhân. Theo một quan chức cấp cao Mỹ, Ukraine sẽ không được đưa vào cuộc thảo luận. Lựa chọn này phản ánh giới hạn của một cuộc gặp vốn đã phải xử lý những khác biệt lớn: Washington và Bắc Kinh còn bất đồng, trong khi quan hệ Moskva với Tehran cũng làm vấn đề Iran thêm phức tạp. Vì vậy, việc tránh Ukraine có thể giúp cuộc trao đổi tập trung hơn, nhưng cũng cho thấy ba nhà lãnh đạo chưa sẵn sàng biến cuộc gặp thành diễn đàn giải quyết mọi xung đột cùng lúc.
Kho vũ khí lớn và khoảng cách trong đàm phán
Thời điểm gặp gỡ đặc biệt nhạy cảm vì thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Nga đã hết hạn vào tháng 2, lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ không còn giới hạn áp dụng với hai kho vũ khí lớn nhất. Theo ước tính của Lầu Năm Góc được nguồn tin dẫn lại, Trung Quốc sở hữu hơn 600 đầu đạn, còn Mỹ và Nga mỗi nước có hơn 5.000. Chênh lệch quy mô này giúp giải thích vì sao Bắc Kinh ít mặn mà với một thỏa thuận hạt nhân theo khuôn khổ mà Washington mong muốn. Dù Trump từng bác đề nghị gia hạn thỏa thuận song phương Mỹ–Nga và kêu gọi một thỏa thuận mới có Trung Quốc tham gia, cuộc gặp hiện được mô tả là điểm khởi đầu cho đối thoại giải trừ hạt nhân. Không nên nhầm khởi đầu đó với một bước tiến đã được bảo đảm.
Ý nghĩa biểu tượng chưa thay thế được kết quả
Bối cảnh quan hệ giữa ba nước vừa có những dấu hiệu xích lại gần nhau, vừa chứa nhiều mâu thuẫn. Trump đã nối lại tiếp xúc với Tập sau thỏa thuận đình chiến trong cuộc chiến thương mại ngắn ngủi, nhưng bất đồng về Iran và các vấn đề kinh tế vẫn còn. Trong khi đó, quan hệ thân thiết giữa Bắc Kinh và Moskva cùng cuộc chiến Ukraine kéo dài khiến bất kỳ hình ảnh phối hợp nào cũng dễ bị diễn giải như một thông điệp về trật tự thế giới. Nhà Trắng không kỳ vọng ba bên công bố thỏa thuận cụ thể sau hội nghị. Đó là thước đo thực tế nên giữ trong đầu: cuộc gặp có thể tạo cơ hội để các nhà lãnh đạo nói chuyện trực tiếp, nhưng chưa có cơ sở để xem nó là một cơ chế kiểm soát vũ khí hay bước ngoặt đối với Iran. Giá trị của thượng đỉnh sẽ tùy thuộc vào việc đối thoại có tiếp tục sau nghi thức hay không.






