Nhiếp ảnh gia huyền thoại là ai trong kỷ nguyên phong cách riêng biệt?
Nhiếp ảnh gia huyền thoại là những người biến lựa chọn kỹ thuật, thiết bị và phong cách riêng biệt thành dấu ấn nhất quán, đủ mạnh để định hình cả thể loại lẫn cách chúng ta nhìn thế giới qua hình ảnh, chứ không chỉ chụp nhiều ảnh hay làm việc với người nổi tiếng. Trong bối cảnh đó, Gered Mankowitz và Neil Kirk là hai ví dụ đối lập mà bổ sung cho nhau: một người gắn bó với chân dung chuyên nghiệp trong âm nhạc, trung thành với một thương hiệu máy ảnh duy nhất; người kia tái định nghĩa nhiếp ảnh thời trang bằng chuyển động sống động, luôn nắm bắt khoảnh khắc giữa các tư thế. Cả hai chứng minh rằng phong cách riêng biệt không phải là sự ngẫu hứng, mà là quyết định có chủ đích lặp đi lặp lại trong suốt hàng chục năm thực hành.
Gered Mankowitz: 65 năm trung thành với Hasselblad và chân dung chuyên nghiệp
Gered Mankowitz không chỉ là một trong những nhiếp ảnh gia huyền thoại của âm nhạc đại chúng; ông là minh chứng sống cho sức mạnh của sự trung thành kỹ thuật. Sự nghiệp nhiếp ảnh kéo dài 65 năm của ông bắt đầu từ khoảnh khắc Peter Sellers mang đến bộ Hasselblad 500C và chiếc Polaroid 110A, thắp lên trong cậu bé 12 tuổi ý muốn trở thành nhiếp ảnh gia với chính dòng máy đó. Từ đó, ông trở thành “Hasselblad person” và gọi đây là chiếc máy tốt nhất thế giới đối với mình. Sự nhất quán thiết bị ấy nuôi dưỡng một phong cách chân dung chuyên nghiệp rất riêng: ông dùng ánh sáng sẵn có, làm việc trong điều kiện ánh sáng yếu để tạo nên hình ảnh “grittier, funnier and more dramatic” so với thứ ảnh showbiz bóng bẩy của thập niên trước. Đối với ông, giới hạn kỹ thuật – studio còn hạn chế, palette nhỏ – lại là bệ phóng để ông lắng nghe âm nhạc, quan sát ban nhạc và tìm cách “biểu hiện bằng hình ảnh” đúng tinh thần của bài hát và khoảnh khắc.
Neil Kirk: Nhiếp ảnh thời trang không cho người mẫu đứng yên
Nếu Gered Mankowitz xây dựng tên tuổi bằng chân dung tĩnh, thì Neil Kirk lại phá vỡ khuôn mẫu nhiếp ảnh thời trang vốn quen với những dáng đứng bất động, cằm hạ, hông lệch, ánh nhìn lơ đãng. Ông – một nhiếp ảnh gia tự học – trở thành cộng tác viên thường xuyên của nhiều ấn bản khác nhau, nhưng điều làm ông thành nhiếp ảnh gia huyền thoại chính là việc xây dựng sự nghiệp trên những khoảnh khắc “between poses”, chụp người mẫu đang bước, đang nhảy, đang cười thay vì đóng băng trong một tư thế. Bộ sách "Neil Kirk in Vogue: The Supermodel Years" cho thấy ông giống như một biên đạo: tổ chức nhóm bảy người mẫu bước đồng bộ, hay ba người phụ nữ trong đồ len đổ nhào vào nhau trong tiếng cười, biến set-up lặp lại của thời trang thành khoảnh khắc trông như bộc phát. Và tất cả được chụp trên phim, không có burst 20 fps, không được xem lại màn hình – nghĩa là ông phải nắm chính xác đỉnh chuyển động và tin vào cảm giác thời điểm của mình.
Khi kỹ thuật nhiếp ảnh và giới hạn trở thành phong cách riêng biệt
Điểm chung quan trọng giữa hai phong cách tưởng như đối nghịch chính là cách họ biến lựa chọn kỹ thuật nhiếp ảnh thành bản sắc. Mankowitz cố ý rời xa thứ ánh sáng lấp lánh, nụ cười hoàn hảo của ảnh showbiz để hướng tới hình ảnh gồ ghề, hài hước và kịch tính hơn. Ông tự đặt mình trong giới hạn: chỉ một hệ thống máy Hasselblad, ánh sáng sẵn có, nền tảng studio tối giản, để buộc bản thân phải giải quyết vấn đề bằng ý tưởng và cảm nhận. Ngược lại, Neil Kirk chọn giới hạn ở việc chụp chuyển động chân thực trên phim, chấp nhận rủi ro mất nét, chấp nhận không có "lưới an toàn" của burst mode. Ông luyện kỹ năng canh thời điểm đỉnh của chuyển động và tin vào nhịp tay mình hơn là vào máy. Cả hai cho thấy: phong cách riêng biệt không sinh ra từ vô số lựa chọn, mà từ việc dám từ chối phần lớn lựa chọn và kiên nhẫn đào sâu những gì còn lại.
Tầm quan trọng của tầm nhìn cá nhân và sự nhất quán thiết bị
Trong thời đại máy ảnh đổi mẫu liên tục, câu chuyện của hai nhiếp ảnh gia huyền thoại này là lời phản biện mạnh mẽ. Mankowitz gắn bó với một thương hiệu máy ảnh duy nhất suốt sự nghiệp, vì ông cảm thấy thoải mái và tin vào nó, và chính sự nhất quán đó giúp ông tập trung toàn bộ năng lượng vào con người phía trước ống kính thay vì phần cứng. Neil Kirk, dù không gắn với một thương hiệu cụ thể trong nguồn tư liệu, lại thể hiện sự nhất quán ở lựa chọn chụp phim và theo đuổi chuyển động, chấp nhận rủi ro kỹ thuật cao hơn: bắt chuyển động chân thực trên phim luôn khó hơn nhiều so với tư thế tĩnh. Bài học không phải là “hãy mua đúng chiếc máy của họ”, mà là: hãy chọn một hệ công cụ phù hợp với tầm nhìn, rồi kiên trì với nó đủ lâu để nó trở thành phần mở rộng của con người bạn. Khi đó, dù là chân dung chuyên nghiệp hay nhiếp ảnh thời trang, mỗi cú bấm máy sẽ luôn mang dấu vân tay của riêng bạn.
