Vụ án cho thấy livestream không đứng ngoài trách nhiệm pháp lý
Bán hàng livestream là hình thức giới thiệu và chốt đơn sản phẩm trực tiếp qua phát sóng trên mạng xã hội, nhưng người bán vẫn phải bảo đảm thông tin trung thực, hàng hóa hợp lệ và nghĩa vụ thuế. Vụ án tại Đồng Nai cho thấy sức hút của cách bán hàng này không thể thay thế những trách nhiệm đó. Ngày 31/10/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Đồng Nai khởi tố thêm ba người trong quá trình điều tra mở rộng. Tổng cộng, chín người bị khởi tố với các cáo buộc lừa dối khách hàng, mua bán hóa đơn trái phép và trốn thuế. Đây là các quyết định khởi tố, không phải kết luận cuối cùng về trách nhiệm hình sự của từng người. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô nhóm bị điều tra, mà là các cáo buộc nối từ khâu quảng bá sản phẩm tới cách ghi nhận doanh thu. Khi người bán dùng livestream để tạo niềm tin và thúc đẩy mua hàng, việc che giấu thông tin về sản phẩm có thể biến một phiên bán hàng thành mắt xích trong hành vi bị cáo buộc.
Sản phẩm bị thu hồi vẫn được giới thiệu để bán
Vụ việc khởi nguồn từ hoạt động kinh doanh thực phẩm chức năng và hóa mỹ phẩm trên Facebook với số lượng lớn, trong đó nguồn gốc một số hàng hóa không rõ ràng. Qua xác minh, cơ quan chức năng nhận định các sản phẩm có dấu hiệu kém chất lượng; một số mặt hàng đã bị thu hồi số công bố nhưng vẫn được che giấu thông tin và đưa ra thị trường. Theo hồ sơ điều tra được công bố, Công ty TNHH Chuyển phát nhanh Thanh Trà do Đinh Mã Hoài Nam thành lập vào cuối năm 2022 để kinh doanh trực tuyến. Đinh Thị Hiền Vy hỗ trợ Nam livestream trên Facebook. Dù biết bốn sản phẩm Chấm nhức răng VP, Liền sẹo VP, Nhiệt miệng VP và Nước súc miệng VP đã bị Sở Y tế Hà Nội thu hồi số công bố, nhóm vẫn tiếp tục giới thiệu chúng trong các phiên bán hàng. Công ty bị xác định đã tiêu thụ 14.434 sản phẩm thuộc diện này. Đây là phần đáng lo nhất đối với người mua: livestream có thể tạo cảm giác gần gũi, nhưng không bảo đảm sản phẩm đạt chất lượng hay còn đủ điều kiện lưu hành.
Cơ quan điều tra cho biết đã kiểm tra, khám xét ba địa điểm kinh doanh tại Đồng Nai và TP.HCM vào ngày 6/8/2026, thu giữ nhiều sản phẩm, tài liệu và niêm phong 185 thùng hàng hóa.
Cáo buộc thuế mở rộng câu chuyện vượt khỏi chất lượng hàng
Các cáo buộc trong vụ án không dừng ở lừa dối khách hàng. Cơ quan điều tra phát hiện doanh nghiệp kê khai không đúng doanh số, có dấu hiệu trốn thuế; đồng thời vụ án còn có cáo buộc mua bán hóa đơn trái phép. Điều này khiến vụ việc trở thành lời cảnh báo về một mô hình kinh doanh có thể vi phạm ở cả khâu bán hàng lẫn quản lý sổ sách. Theo lời khai được nêu trong quá trình điều tra, trước khi thành lập doanh nghiệp, Nam đã kinh doanh trực tuyến và bán hàng hóa có tổng giá trị hơn 22 tỉ đồng nhưng không kê khai, nộp thuế theo quy định. Con số này cho thấy hoạt động online không đồng nghĩa với việc doanh thu nằm ngoài nghĩa vụ thuế. Cụm từ trốn thuế livestream thường được dùng để mô tả rủi ro trong kinh doanh qua phát sóng, nhưng trong vụ án này, cơ quan điều tra đang làm rõ hành vi và trách nhiệm cụ thể của từng người. Cần phân biệt cáo buộc với phán quyết: điều tra mở rộng vẫn đang tiếp diễn, và các bị can được xem là chưa có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự pháp luật.
Người mua cần làm gì, điều tra sẽ tiếp tục ra sao?
Với người đã mua bốn sản phẩm nêu trên từ Đinh Thị Hiền Vy hoặc Công ty Thanh Trà, việc cần làm là lưu giữ sản phẩm, bao bì, chứng từ và liên hệ Cơ quan Cảnh sát điều tra (Phòng Cảnh sát Kinh tế) hoặc Phòng An ninh chính trị nội bộ Công an TP Đồng Nai để cung cấp thông tin, hỗ trợ bảo vệ quyền lợi. Nếu nghi ngờ sản phẩm giả hoặc thuộc diện thu hồi, người dân nên ngừng sử dụng, không tiếp tục phân phối và trình báo công an gần nhất. Nếu có dấu hiệu bất thường về sức khỏe sau khi dùng, cần đến cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị. Công an TP Đồng Nai cho biết đang tiếp tục điều tra mở rộng để làm rõ hành vi và những người liên quan. Vụ án nhắc người tiêu dùng đừng xem lượt xem, lời giới thiệu tự tin hay hình thức phát trực tiếp là bằng chứng về chất lượng. Với người bán, minh bạch nguồn gốc, tình trạng lưu hành, hóa đơn và doanh thu không phải lựa chọn phụ: đó là điều kiện căn bản để kinh doanh có trách nhiệm.
