Tri ân đúng nghĩa phải giảm áp lực
Hoạt động tri ân thầy cô ngày 20/11 là những hình thức ghi nhận, tôn vinh nhà giáo bằng sự quan tâm chân thành, tự nguyện và phù hợp, chứ không phải một đợt thi đua buộc giáo viên, học sinh hay phụ huynh phải gánh thêm việc và chi phí. Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các sở và cơ sở giáo dục chọn nội dung, quy mô kỷ niệm phù hợp điều kiện thực tế, theo hướng tinh gọn, ý nghĩa, không phô trương, lãng phí và không phát sinh áp lực hay công việc không cần thiết cho nhà giáo. Đây là lời nhắc cần thiết: ngày lễ tôn vinh người dạy học sẽ mất ý nghĩa nếu chính những người trong trường phải chạy đua để chuẩn bị. Trọng tâm nên là sự ghi nhận và niềm vui, không phải số lượng chương trình hay mức độ hoành tráng.
Khi hoạt động chào mừng thành cuộc chạy đua
Thực tế ở một số trường cho thấy các phong trào tháng 11 có thể dồn dập: thao giảng, thi đua giờ dạy tốt, làm báo tường, tạp san, văn nghệ, thể thao và trang trí lớp. Từng hoạt động có thể mang ý nghĩa riêng, nhưng khi cùng đòi hỏi sản phẩm, thành tích hoặc giải thưởng trong thời gian ngắn, tổng khối lượng việc dễ trở nên quá tải và biến thành cuộc chạy đua giữa các lớp, tổ chuyên môn, thậm chí giữa các trường. Giáo viên vừa phải lo giảng dạy, vừa hướng dẫn và đôn đốc; học sinh phải chia thời gian giữa học tập với luyện tập, hoàn thiện sản phẩm. Có em dành cả buổi sau giờ học hoặc ngày nghỉ cho các phần việc ấy, ảnh hưởng thời gian tự học và nghỉ ngơi. Vì thế, giảm bớt hoạt động dàn trải không phải xem nhẹ ngày lễ, mà là trả lại cho nó mục đích giáo dục.
Không được huy động đóng góp ngày 20/11
Chỉ đạo của Bộ nêu rõ các trường tuyệt đối không huy động học sinh, cha mẹ học sinh đóng góp để tổ chức hoạt động kỷ niệm. Quy định này cần được hiểu là ranh giới rõ ràng: không thể lấy danh nghĩa tri ân để yêu cầu phụ huynh góp tiền, mua vật liệu hay gánh chi phí cho chương trình của trường. Phản ánh về một số lớp phải huy động tiền mua vật liệu, in ấn, trang trí cho báo tường, báo ảnh cho thấy hoạt động tập thể có thể trượt khỏi tinh thần tự nguyện. Khi việc tham gia gắn với kỳ vọng phải có sản phẩm đẹp hoặc giành giải, phụ huynh và học sinh khó từ chối mà không cảm thấy mình làm ảnh hưởng đến tập thể. Trường học nên chọn hoạt động vừa sức, không ảnh hưởng kế hoạch dạy và học, thay vì chuyển trách nhiệm tổ chức sang gia đình.
Quà tặng 20/11: lời cảm ơn không nên kèm kỳ vọng
Ranh giới giữa lời cảm ơn và quà tặng càng khó xử khi phụ huynh chuyển tiền tri ân cho giáo viên. Có trường hợp một phụ huynh không tiện đến trường đã chuyển tiền vào tài khoản vốn dùng để đóng học phí; cô giáo nhắn cảm ơn nhưng xin số tài khoản để gửi trả. Câu chuyện cho thấy điều người tặng xem là thiện ý vẫn có thể khiến người nhận băn khoăn. Giáo viên Nguyễn Thu Thủy cho rằng quà tặng 20/11 chỉ có ý nghĩa khi xuất phát từ tình cảm chân thành, tự nguyện và không đi kèm mong đợi con được quan tâm hay ưu ái hơn. Lời chúc, sự đồng hành của phụ huynh và tiến bộ của học trò có thể là cách tri ân đủ đầy mà không đặt giáo viên vào thế phải nhận, từ chối hay đáp lễ. Nhà trường cũng cần lắng nghe tâm tư giáo viên, giải quyết vướng mắc thuộc thẩm quyền và kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý những việc vượt thẩm quyền.
Giữ ngày lễ ý nghĩa bằng cách làm vừa sức
Ngày 20/11 không cần bị xóa bỏ các phong trào truyền thống; điều cần làm là rà soát, chọn hoạt động thiết thực và bỏ phần phô trương, tốn sức. Bộ khuyến khích tổ chức tại cơ sở giáo dục, gắn với sinh hoạt chuyên môn, giáo dục truyền thống và xây dựng văn hóa học đường, đồng thời không làm ảnh hưởng đến kế hoạch giảng dạy, học tập. Các trường cũng được đề nghị thăm hỏi nhà giáo lão thành, nhà giáo có hoàn cảnh khó khăn và biểu dương những đóng góp thực chất. Đó là những cách tri ân gắn với con người, thay vì biến tháng 11 thành một cuộc kiểm đếm tiết dạy, sản phẩm hay giải thưởng. Một ngày lễ đáng nhớ không được đo bằng quy mô tổ chức hoặc quà tặng, mà bằng việc thầy cô được trân trọng mà không phải chịu thêm áp lực, còn học sinh và phụ huynh được tham gia trên tinh thần tự nguyện.
