Minh bạch phải bắt đầu từ thực đơn
Bữa ăn học đường là bữa ăn được tổ chức tại cơ sở giáo dục, cần đáp ứng đồng thời yêu cầu an toàn thực phẩm, dinh dưỡng phù hợp lứa tuổi và quy trình quản lý có thể kiểm tra. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đăng tải dự thảo thông tư về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú và dịch vụ căng tin ở trường mầm non, phổ thông để lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức và cá nhân. Đây là hướng đi cần thiết, bởi một thực đơn chỉ có ý nghĩa khi phụ huynh biết trước con sẽ ăn gì và có cách phản ánh khi bữa ăn thực tế khác với công bố. Dự thảo yêu cầu trường niêm yết thực đơn bán trú hằng ngày hoặc hằng tuần trước khi phục vụ, đồng thời cập nhật kịp thời nếu có thay đổi. Công khai không nên dừng ở danh sách món: nó phải trở thành căn cứ để đối chiếu khẩu phần, chất lượng và việc thực hiện cam kết.
Phụ huynh cần được tham gia giám sát
Quyền giám sát bữa ăn của gia đình là một phần quan trọng trong dự thảo: phụ huynh hoặc người giám hộ có thể tham gia theo hình thức phù hợp, đồng thời gửi ý kiến tới nhà trường hoặc cơ quan có thẩm quyền. Điều đó không có nghĩa gia đình phải thay nhà trường kiểm soát từng khâu, mà là tạo một kênh phản hồi có trách nhiệm, giúp phát hiện sớm chênh lệch giữa thực đơn công bố và món ăn được phục vụ. Nhu cầu này càng rõ trong bối cảnh đầu năm học 2026–2027 xuất hiện nhiều sự việc liên quan đến an toàn thực phẩm trong trường học. Việc công khai cũng giúp phụ huynh có thêm thông tin để theo dõi chất lượng, món ăn và chi phí, còn cơ quan quản lý thuận lợi hơn khi kiểm tra và xác định trách nhiệm nếu có vi phạm. Muốn giám sát có tác dụng, trường cần tiếp nhận phản ánh, trả lời rõ ràng và không coi sự tham gia của phụ huynh là hình thức.
Rõ trách nhiệm từ khâu giao nhận đến xử lý sự cố
Minh bạch thực đơn sẽ chưa đủ nếu trách nhiệm giữa trường và đơn vị cung cấp suất ăn vẫn bị đẩy qua lại. Dự thảo yêu cầu phân định vai trò theo thẩm quyền, phân cấp và hợp đồng; các bên phải rõ trách nhiệm ở từng khâu, từ cung ứng, tiếp nhận đến tổ chức bữa ăn. Với trường tự tổ chức bữa ăn, nhà trường chủ động bố trí nhân lực, cơ sở vật chất và chịu trách nhiệm quản lý, giám sát trong phạm vi mình phụ trách. Khi thuê đơn vị cung cấp, nhà cung cấp phải bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm, giá trị dinh dưỡng, số lượng, thực đơn và thời gian giao theo thỏa thuận; đồng thời kiểm soát an toàn, thực hiện kiểm tra ba bước và lưu mẫu tại nơi chế biến. Nhà trường vẫn phải kiểm tra khi nhận suất ăn và theo dõi quá trình tổ chức. Hợp đồng vì thế không thể là cách chuyển hết trách nhiệm sang nhà thầu.
Kiểm tra an toàn, bảo đảm bữa ăn đủ dinh dưỡng
Dự thảo đặt yêu cầu kiểm tra thường xuyên lẫn đột xuất, nhất là với cơ sở cung cấp cho nhiều trường, phục vụ số lượng lớn hoặc có nguy cơ mất an toàn. Nội dung cần kiểm tra gồm nguồn gốc và khả năng truy xuất thực phẩm, điều kiện cơ sở, vệ sinh trong chế biến, bảo quản, vận chuyển, việc kiểm tra ba bước, lưu mẫu và năng lực người trực tiếp chế biến. Song song với kiểm soát nguy cơ, thực đơn phải dựa trên hướng dẫn dinh dưỡng của Bộ Y tế, phù hợp độ tuổi, nhu cầu năng lượng, số bữa và khẩu phần. Đây là điểm dự thảo cần được thực thi nghiêm: món ăn an toàn nhưng thiếu cân đối vẫn không đáp ứng mục tiêu chăm sóc học sinh. Khi xảy ra sự cố, trường phải phối hợp xử lý, bảo toàn thực phẩm và hồ sơ liên quan, đồng thời thông báo cơ quan y tế có thẩm quyền. Công khai, kiểm tra và phản ứng kịp thời phải vận hành như một chuỗi, không phải những yêu cầu rời rạc.
