VNeID đang chuyển từ ví định danh thành “hồ sơ số toàn diện”
VNeID là ứng dụng định danh và xác thực điện tử cho phép người dân, cơ quan và tổ chức lưu trữ, trình xuất và sử dụng các thông tin, giấy tờ pháp lý trên môi trường số, nhằm thay thế dần việc mang theo và nộp các bản giấy trong quá trình làm thủ tục hành chính, dịch vụ công và giao dịch dân sự. Với Nghị định 320 mới có hiệu lực từ ngày 28/9, VNeID đang bước sang giai đoạn mới: từ một công cụ định danh trở thành nền tảng “hồ sơ số” giúp giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian và chi phí cho toàn xã hội. Đây không chỉ là cập nhật kỹ thuật, mà là bước nhảy về tư duy quản lý nhà nước – coi dữ liệu số là bản gốc, giấy tờ giấy chỉ còn là phương án dự phòng.
Nghị định 320: 206 loại giấy tờ mới và bước ngoặt an sinh xã hội
Điểm tâm của VNeID cập nhật mới là việc bổ sung danh mục gồm 66 loại giấy tờ cấp cho cá nhân và 140 loại giấy tờ cấp cho cơ quan, tổ chức có thể tích hợp, cập nhật trên ứng dụng. Đây là bước mở rộng quy mô rất lớn, biến danh mục giấy tờ VNeID thành “bộ sưu tập” hồ sơ hành chính số chứ không còn là vài thông tin cơ bản. Một thay đổi đáng chú ý khác là bổ sung tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID, cho phép tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử, tài khoản tiền di động để tiếp nhận hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp khác. "Nghị định có hiệu lực từ ngày 28/9, bổ sung nhiều quy định mới nhằm mở rộng tiện ích của tài khoản định danh điện tử". Nói cách khác, nhà nước đang đưa cả chính sách an sinh lên môi trường số, yêu cầu hạ tầng dữ liệu phải đủ tin cậy để thay thế một phần vai trò giấy tờ truyền thống.
Người dân, tổ chức được lợi gì từ danh mục giấy tờ tích hợp VNeID?
Lợi ích rõ nhất là giảm yêu cầu mang và nộp giấy tờ. Khi giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công, giao dịch dân sự và các hoạt động khác, cơ quan, tổ chức, cá nhân không được yêu cầu nộp hoặc xuất trình bản chính, bản sao giấy tờ, tài liệu đã được tích hợp trên VNeID. Điều này trực tiếp cắt giảm chi phí in ấn, chứng thực, đi lại – thứ lâu nay người dân vẫn phải chịu mà ít khi tính thành tiền. Với tài khoản hưởng an sinh xã hội, người dân tiếp cận và thụ hưởng các chính sách an sinh xã hội thuận tiện, minh bạch và an toàn hơn trên môi trường điện tử. Từ góc độ tổ chức, việc khai thác dữ liệu số có kiểm soát giúp rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ, giảm tải khâu đối chiếu giấy tờ. Những quy định mới góp phần mở rộng giá trị sử dụng của VNeID, giảm giấy tờ, thời gian và chi phí trong thực hiện thủ tục, giao dịch; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính.
Cách cập nhật VNeID và cơ chế đồng bộ giấy tờ mới
Vấn đề thực tế nhất là: cách cập nhật VNeID để truy cập các tài liệu mới. Theo Nghị định 320, các giấy tờ không thuộc bí mật Nhà nước sẽ được tự động đồng bộ, cập nhật khi cơ sở dữ liệu của cơ quan có thẩm quyền đã kết nối với hệ thống định danh. Nếu vì lý do khách quan chưa thể cập nhật ngay, thời gian thực hiện không quá 24 giờ kể từ khi phát sinh dữ liệu và không quá 5 phút khi công dân yêu cầu cập nhật trực tiếp trên ứng dụng. Trong trường hợp chưa có cơ sở dữ liệu kết nối, người dân có thể gửi yêu cầu tích hợp giấy tờ qua VNeID. Đây là điểm quan trọng: nhà nước thừa nhận hạ tầng dữ liệu chưa thể đồng bộ “một phát ăn ngay”, nên mở hai đường – tự động và theo yêu cầu – để tránh việc người dân bị «mắc kẹt» giữa chủ trương số hóa và thực tế kết nối chậm.
Mở rộng đối tượng, siết bảo mật: VNeID sẽ thành tiêu chuẩn mới?
Nghị định 28/9 VNeID không chỉ nói về giấy tờ, mà còn mở rộng mạnh đối tượng được cấp tài khoản định danh điện tử. Công dân Việt Nam từ đủ 6 tuổi trở lên đã được cấp thẻ căn cước còn thời hạn sử dụng được cấp tài khoản định danh mức độ 01 hoặc 02 khi có nhu cầu; công dân dưới 6 tuổi đã được cấp thẻ căn cước được cấp tài khoản mức độ 01 khi có nhu cầu. Người nước ngoài nhập cảnh hoặc cư trú hợp pháp, cùng cơ quan, tổ chức đăng ký hoạt động tại Việt Nam cũng được cấp tài khoản khi có nhu cầu. Song song, Nghị định quy định chặt chẽ việc bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin, chỉ cho khai thác dữ liệu đúng thẩm quyền, mục đích và điều kiện theo pháp luật. Phòng Cảnh sát quản lý hành chính, công an cấp xã được giao nhiệm vụ phối hợp, tuyên truyền, hỗ trợ người dân – nhất là người cao tuổi, người chưa thành thạo công nghệ – sử dụng hiệu quả các tiện ích số. Nếu các khâu này được triển khai nghiêm túc, VNeID hoàn toàn có thể trở thành tiêu chuẩn mặc định cho giao dịch điện tử ở Việt Nam, thay cho việc mỗi bộ, ngành xây một ứng dụng riêng lẻ.
