Từ biểu tượng cái ác đến nhân vật trung tâm của East of Eden Netflix
East of Eden Netflix là loạt phim 7 tập chuyển thể văn học từ kiệt tác Phía đông vườn địa đàng của John Steinbeck, xoay quanh gia đình Trask, Hamilton và nhân vật phản diện gây tranh cãi Cathy Ames, nay được đặt vào vị trí trung tâm qua diễn xuất của Florence Pugh, với nhiều thay đổi lớn so với nguyên tác sách.
Điểm mấu chốt của Netflix series mới không phải là tái hiện nguyên xi cuốn tiểu thuyết hơn 600 trang xuất bản năm 1952, mà là chủ động đảo trục câu chuyện để soi lại Cathy – người từng bị phê phán là “người phụ nữ độc ác nhất trong văn học” – dưới ánh sáng phức tạp hơn. Việc lựa chọn Florence Pugh cho vai này cho thấy tham vọng: biến một biểu tượng cái ác thuần túy thành nhân vật có chiều sâu tâm lý, buộc khán giả phải vừa ghét vừa tò mò. Theo một bài nhận định điện ảnh, loạt phim mới được đánh giá là bản chuyển thể giàu sức nặng, nổi bật nhất ở Florence Pugh khi cô thể hiện Cathy như người luôn tính toán để giành quyền tự quyết.
Cathy Ames: từ hiện thân cái ác đến nhân vật có động cơ
Trong nguyên tác, Steinbeck xây dựng Cathy Ames như hiện thân cái ác: lừa lọc, thao túng, sẵn sàng hủy hoại bất cứ ai cản đường, với quá khứ gần như bị bỏ trắng. Cô đốt nhà, bỏ trốn, dùng sự quyến rũ để điều khiển đàn ông và cuối cùng biến khả năng đọc vị người khác thành công cụ kiếm tiền trong nhà thổ. Cách viết cực đoan từng khiến giới phê bình xem Cathy như một “con quỷ” mang tính biểu tượng, hơn là một người phụ nữ bằng xương bằng thịt.
Netflix series mới, với Florence Pugh Cathy Ames ở tâm điểm, lại chọn con đường ngược: giữ nguyên những hành động tăm tối nhưng mở rộng quá khứ, trải nghiệm bạo lực và mối quan hệ Cathy với chính cơ thể mình để giải thích cô đã bị thế giới đầu thế kỷ 20 nhào nặn ra sao. Đây là khác biệt tư duy quan trọng. Thay vì bỏ nhân vật vào chiếc hộp “nhân vật phản diện” rồi khóa chặt, bản chuyển thể văn học này đặt câu hỏi: một người trở thành ác quỷ như thế nào, và xã hội đã góp phần ra sao, mà không biến những yếu tố đó thành lời biện hộ cho tội lỗi của Cathy.
Chiến lược chuyển thể: dồn trọng tâm về phía Cathy
Việc đưa East of Eden lên màn ảnh vốn là thách thức: câu chuyện gia đình Trask và Hamilton trải dài từ Nội chiến Mỹ đến Thế chiến I, với hai thế hệ anh em Adam – Charles rồi Cal – Aron, liên tục lặp lại mô hình Cain và Abel. Hơn 70 năm sau ngày sách ra mắt, Zoe Kazan – cháu gái đạo diễn từng chuyển thể tác phẩm năm 1955 – chấp nhận những lựa chọn khó: loạt phim 7 tập phải hy sinh nhiều tuyến truyện để giữ mạch chính.
Kazan giữ trái tim tiểu thuyết nhưng thay đổi góc nhìn, phạm vi tự sự và trọng lượng nhân vật. Samuel Hamilton vẫn hiện diện, song câu chuyện vợ Liza và chín người con bị thu nhỏ đáng kể để nhường chỗ cho gia đình Trask và đặc biệt là Cathy. Bản phim mới dường như tập trung vào Cathy (do Florence Pugh thủ vai), hơn là Adam hay Charles, thể hiện rõ ý đồ dịch chuyển trọng tâm: Cathy không chỉ đến để hủy hoại gia đình Trask, mà trở thành lăng kính đọc lại cả chủ đề đạo đức “Timshel – ngươi có thể” mà Steinbeck đặt ra.
Florence Pugh và sự tái định nghĩa nhân vật phản diện nữ
Trong lịch sử văn học Mỹ, Cathy Ames từng bị xem là minh chứng cho cách nam tác giả biến phụ nữ thành biểu tượng cái ác, vừa quyến rũ vừa tàn nhẫn, không cần động cơ. Những nghiên cứu sau này đã bắt đầu đọc lại nhân vật theo hướng chú ý hơn đến tâm lý, quyền lực và tính nổi loạn của một người phụ nữ không chịu sống theo quy tắc truyền thống. Netflix nắm lấy xu hướng này và đi xa thêm một bước: để Florence Pugh thoát khỏi chiếc áo “nữ phản diện đáng sợ” và trở thành nhân vật phức tạp, khó đoán, vừa đáng sợ vừa khó thể cắt nghĩa gọn.
Pugh không diễn Cathy như con quỷ mà như người luôn tính toán để giành quyền tự quyết trong thế giới đàn ông chi phối. Kazan đưa phần quá khứ vốn nằm ngoài trang sách lên màn ảnh, giúp người xem thấy được các vết nứt bên trong nhân vật – dù series vẫn giữ nguyên các vụ giết người và thao túng không khoan nhượng. Cách làm này không “rửa tội” cho Cathy, nhưng đặt cô vào truyền thống mới của nhân vật phản diện: ác, song có lý do đáng để phân tích. Đây là bước đi táo bạo, bởi nó buộc khán giả đối diện câu hỏi khó chịu: liệu chúng ta có đang thích thú nhìn phụ nữ sa đọa, nhưng lại từ chối nhìn thấy hệ thống đã đẩy họ đi quá xa?
Kết luận: East of Eden Netflix như phép thử đạo đức thời nay
Nhìn tổng thể, East of Eden Netflix không phải bản sao của tiểu thuyết Steinbeck, mà là lời đối thoại với nó: giữ câu hỏi đạo đức “con người có quyền lựa chọn?” nhưng thay đổi người đặt câu hỏi từ các anh em nhà Trask sang chính Cathy Ames. Khi nhân vật bị gọi là “người phụ nữ độc ác nhất trong văn học” được đưa lên trung tâm câu chuyện, bản chuyển thể văn học này ép người xem phải cân nhắc lại định kiến về nhân vật phản diện nữ và những cấu trúc quyền lực vây quanh họ.
Chính vì thế, Netflix series mới là phép thử thú vị cho thời đại thích những câu chuyện xám màu hơn trắng đen. Florence Pugh Cathy Ames trở thành hình mẫu của thế hệ nhân vật phản diện mới: không giảm bớt độ tàn nhẫn, nhưng buộc người xem nhìn thấy cả lịch sử, giới tính và bạo lực trong hành trình hình thành cái ác. Việc Kazan chấp nhận cắt bớt nhiều tuyến truyện để dồn tài nguyên kể chuyện cho Cathy có thể gây tiếc nuối với người yêu nguyên tác, nhưng đó là cái giá cần thiết để đặt lại câu hỏi xưa cũ của Steinbeck trong ngôn ngữ hình ảnh ngày nay: “ngươi có thể” – nhưng trong một thế giới như thế, con người sẽ chọn gì?
