Bài hát khó Sao Mai: cuộc chơi không dành cho người “học thuộc lòng”
Những bài hát khó tại Sao Mai là các ca khúc đã trở thành kinh điển, có đời sống riêng trong ký ức nhiều thế hệ khán giả, được chọn làm “đề thi” để buộc thí sinh phải thể hiện đồng thời kỹ thuật thanh nhạc, khả năng xử lý liveshow và chiều sâu diễn giải cảm xúc, nơi một giọng hát đẹp thôi chưa bao giờ là đủ. Tối 11-10, 13 thí sinh bước vào liveshow 2 vòng chung kết Sao Mai với chủ đề “Ký ức”, phát sóng trực tiếp trên VTV3. Đây không chỉ là một đêm nhạc, mà là bài kiểm tra xem thế hệ ca sĩ trẻ đối diện thế nào với “cái bóng” những ca khúc cũ đã quá quen thuộc. Yêu cầu chọn bài hát cuộc thi là các tác phẩm quen thuộc với nhiều thế hệ, có vị trí vững chắc trong đời sống nhạc Việt, khiến mọi lựa chọn đều mang tính chiến lược. Khi khán giả đã thuộc lòng từng nốt, mọi sai số nhỏ trong kỹ thuật hát liveshow hay cảm xúc đều bị phóng đại.
Phú Quang, Phó Đức Phương: từ di sản âm nhạc thành “bài thi thanh nhạc”
Không phải ngẫu nhiên mà những cái tên Phú Quang, Phó Đức Phương xuất hiện dày đặc trong danh sách bài hát khó Sao Mai. Nhạc Phú Quang góp mặt với “Đêm của cô đơn”, “Khúc mùa thu”, “Chiều phủ Tây Hồ” – toàn những ca khúc đòi hỏi sự tinh tế trong xử lý giai điệu, ca từ và cảm xúc, nơi giá trị nằm ở khoảng lặng, sự tiết chế và những lớp tâm trạng khó gọi tên. Phó Đức Phương mang đến “Chảy đi sông ơi”, “Cũng một con đò” với triết lý nhân sinh, tiết tấu phức tạp và phong cách luyến láy đặc trưng, buộc thí sinh phải có nền tảng kỹ thuật vững và sức bền cảm xúc. Ở “Chảy đi sông ơi”, NSND Phạm Ngọc Khôi nhấn mạnh đây là ca khúc “có ý nghĩa triết lý lớn và độ khó lớn, đòi hỏi nhiều năng lượng và sự tương phản cảm xúc”, đồng thời nhận xét thí sinh Thùy Linh hát tốt nhưng cần sâu sắc hơn. Với “Cũng một con đò”, ông khen Thu Hà dũng cảm chọn tác phẩm lớn để thử thách bản thân, nhưng nhắc cô phải hát rõ lời và xử lý tốt hơn phong cách luyến láy đặc trưng của Phó Đức Phương. Những nhận xét này cho thấy các sáng tác Phú Quang Phó Đức Phương đang được dùng như thước đo kỹ thuật và bản lĩnh nghệ sĩ, hơn là “đất diễn” an toàn.
Con dao hai lưỡi: khoe tài hay lộ điểm yếu trên sân khấu trực tiếp
Liveshow 2 chứng minh bài hát khó là con dao hai lưỡi: nó có thể đưa thí sinh bật lên, hoặc phơi bày toàn bộ hạn chế nếu chuẩn bị hời hợt. Trường hợp Lê Quốc Phú với “Khúc mùa thu” là ví dụ điển hình: anh tiếp tục cho thấy lợi thế về giọng hát mà ban giám khảo đã ghi nhận từ đêm mở màn, nhưng bị nhận xét cần tiết chế và hiểu tác phẩm sâu hơn, và cuối cùng bị loại dù sở hữu giọng hát đẹp. Theo nhận định, “một giọng hát đẹp có thể tạo ấn tượng ban đầu, nhưng để đi xa, ca sĩ phải làm chủ tác phẩm chứ không chỉ làm chủ giọng hát của mình”. Ở chiều ngược lại, H’Vi Ktla chọn “Chuyện tình” – ca khúc gắn liền với tên tuổi Mỹ Linh – nhưng không sa vào việc sao chép phong cách mà tìm cách diễn giải phù hợp cá tính. Phần hòa âm được nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong khen là có nhiều ý tưởng mới mẻ, còn Mỹ Linh đánh giá cao sự uyển chuyển, phong thái và âm sắc tươi mới của H’Vi Ktla, dù vẫn nhắc cô phải giữ tinh thần ca khúc. Đây là minh chứng rằng với bài khó, sáng tạo có thể là lợi thế, nhưng chỉ khi được xây trên nền kỹ thuật đủ vững.
Cân bằng kỹ thuật hát liveshow và diễn giải cảm xúc: bài toán sống còn
Những nhận xét của ban giám khảo cho thấy thí sinh không thể chọn giữa kỹ thuật và cảm xúc – họ buộc phải cân bằng cả hai nếu muốn trụ lại cuộc thi. Với “Chảy đi sông ơi”, NSND Phạm Ngọc Khôi đánh giá Thùy Linh hát tốt nhưng mong phần trình diễn sâu sắc hơn, trong khi ca sĩ Tân Nhàn cho rằng thí sinh chưa hiểu và truyền tải được tinh thần tác phẩm, mới dừng ở mức “đọc bài” đúng cao độ, thấp độ. Ở “Đợi”, Mai Thu Hương bị nhận xét chưa tinh luyện phần trình diễn và chưa chạm tới chiều sâu ca khúc. Sự khác biệt quan điểm giữa Tân Nhàn và Tân Minh về phần hát “Cũng một con đò” của Hoàng Thu Hà – người cho rằng lời chưa rõ, người lại nghe rõ – cho thấy đánh giá nghệ thuật luôn mang tính chủ quan, nhưng thí sinh vẫn phải đảm bảo kỹ thuật không cản trở khả năng truyền tải nội dung. Trong bối cảnh chủ đề “Ký ức” khiến bài hát đã quá quen thuộc, từng từ, cách phát âm, lựa chọn âm sắc có thể quyết định việc phần trình diễn chạm được vào người nghe hay không. Kỹ thuật hát liveshow vì thế không chỉ là chuyện nốt cao, nốt thấp, mà là khả năng kiểm soát hơi thở, nhịp độ, độ rõ lời để cảm xúc không bị “nuốt chửng” trên sân khấu trực tiếp.
Chiến lược chọn bài hát cuộc thi: bẫy hay bàn đạp cho chặng đường tiếp theo?
Yêu cầu chọn bài hát cuộc thi ở liveshow 2 là những ca khúc quen thuộc với nhiều thế hệ khán giả, có đời sống riêng và vị trí vững chắc trong âm nhạc Việt. Điều này biến khâu chọn bài thành chiến lược sống còn: thí sinh phải cân nhắc giữa việc “liều” với tác phẩm khó để gây ấn tượng, hay chọn ca khúc vừa sức để đảm bảo an toàn. Kết thúc liveshow 2, sau khi Bùi Thúy Nga rút lui vì lý do sức khỏe, 12 thí sinh tiếp tục đi tiếp, những người bị loại vẫn là thành viên Sao Mai và tham gia các hoạt động sau đó. Liveshow 3 được ấn định phát sóng lúc 21h ngày 18-10 trên VTV3, VTVgo và các nền tảng số của Đài Truyền hình Việt Nam, mở ra chặng thử thách mới cho những người còn lại. Từ lựa chọn dũng cảm của Thu Hà với “Cũng một con đò” đến cách H’Vi Ktla làm mới “Chuyện tình”, có thể thấy Sao Mai không chỉ là cuộc thi hát, mà là hành trình xây dựng phong cách. Bài hát khó Sao Mai vì thế vừa là bẫy, vừa là bàn đạp: nó loại bỏ những giọng hát chỉ đẹp về âm thanh, nhưng mở đường cho những ca sĩ trẻ biết nghiên cứu tác phẩm, hiểu di sản Phú Quang Phó Đức Phương, và biến áp lực liveshow thành cơ hội khẳng định bản sắc.
