BTS rút khỏi Grammy: khi chiếc cúp không còn đáng bằng tiếng nói bình đẳng
Quyết định BTS rút khỏi Grammy là việc nhóm chủ động không nộp bất kỳ hồ sơ đề cử nào cho kỳ Grammy sắp tới để phản đối cách Viện hàn lâm âm nhạc phân loại nghệ sĩ châu Á vào một hạng mục riêng thay vì đánh giá họ trên cùng thước đo với các nghệ sĩ toàn cầu. Trưa 29/7, cả bảy thành viên BTS đồng loạt đăng tuyên bố sẽ không nộp hồ sơ tranh giải Grammy năm nay, nhấn mạnh mong muốn âm nhạc “được lắng nghe và yêu mến bằng chính bản thân nó, thay vì bị phân loại theo khu vực hay ngôn ngữ”. Ngày 29.7, nhóm cũng khẳng định không gửi bất kỳ tác phẩm nào dự Grammy 2027, tức là rút hoàn toàn album “Arirang” khỏi đường đua. Động thái này biến chiếc cúp từng được họ săn đuổi thành biểu tượng của một hệ thống mà họ cho là thiếu công bằng với K-pop và âm nhạc châu Á.
Best Asian Pop Performance: ghi nhận hay chiếc hộp phân loại cho K-pop?
Ngòi nổ cho việc BTS rút khỏi Grammy là hạng mục mới Best Asian Pop Music Performance – Màn trình diễn nhạc pop châu Á xuất sắc. Hạng mục này yêu cầu ca khúc phải dùng một hoặc nhiều ngôn ngữ châu Á rõ ràng, các bản thu hoàn toàn bằng tiếng Anh không đủ điều kiện. Về mặt tuyên bố, phía Viện hàn lâm âm nhạc nói đây là nỗ lực “ghi nhận chiều sâu, sự đa dạng và bước phát triển mạnh mẽ” của pop châu Á và mở thêm cơ hội cho nghệ sĩ trong khu vực. Nhưng với BTS, việc bị gom chung vào một ô “Asian Pop” là bước lùi: nó khẳng định nghệ sĩ châu Á khác biệt đến mức phải thi đấu trong một sân chơi tách biệt, thay vì cạnh tranh ngang hàng ở các hạng mục chính như Album, Thu âm hay Bài hát của năm, những hạng mục mà nhóm dù có chuỗi #1 Billboard Hot 100 vẫn chưa từng được chạm tới.
Cuộc chơi quyền lực: BTS thách thức vai trò trung tâm của Grammy
Trong nhiều năm, K-pop và Grammy luôn căng thẳng âm ỉ: BTS là nhóm K-pop đầu tiên được đề cử với “Dynamite”, rồi “Butter”, “My Universe”, nhưng chưa một lần chiến thắng, cũng chưa từng được chạm vào các hạng mục danh giá nhất. Khác với các giải dựa nặng vào thành tích thương mại, Grammy do khoảng 15.000 thành viên Viện hàn lâm Thu âm bỏ phiếu, đặt nặng tiêu chí nghệ thuật. Hệ thống này vốn đã ít thiện cảm với mô hình idol, nay lại dựng thêm một “phòng chờ châu Á”. Quyết định rút lui của BTS không chỉ là thất vọng cá nhân; đó là hành vi rút lại sự đồng thuận với quyền lực biểu tượng mà Grammy nắm giữ, như nhận định của các nhà nghiên cứu văn hóa. Khi một trong những nhóm nhạc có sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới nói “không”, câu hỏi không còn là “vì sao BTS chưa có Grammy”, mà là “Grammy còn đại diện cho ai trong thời đại streaming toàn cầu?”.
BTS đẩy K-pop vào thế khó: tham gia để được thấy hay từ chối để được tôn trọng?
BTS rút khỏi Grammy không chỉ là quyết định cá nhân mà biến toàn bộ K-pop thành người phải chọn phe. Ngay sau thông báo, ARMY đưa ca khúc “Aliens” trong album “Arirang” lên vị trí số một iTunes tại 78 quốc gia và vùng lãnh thổ, như một cuộc trưng cầu dân ý ủng hộ lựa chọn của nhóm. Các công ty giải trí giờ đứng trước ba phương án: tẩy chay như BTS; chỉ gửi tác phẩm vào hạng mục truyền thống; hoặc chấp nhận tranh giải ở Best Asian Pop Performance để tăng cơ hội đề cử. Theo một nhật báo Hàn Quốc, hạn chót nộp hồ sơ là 21/8 nhưng nhiều bên vẫn chưa dám chốt chiến lược, bởi mỗi lựa chọn đều mang hàm ý chính trị văn hóa. Chọn tham gia hạng mục “Pop châu Á” có thể đem lại cúp, nhưng cũng hợp thức hóa cách phân loại mà BTS đang phản đối; chọn đứng ngoài lại đồng nghĩa mất đi cơ hội xuất hiện trên sân khấu được xem là danh giá nhất giới nhạc Mỹ.
Sự ghi nhận K-pop: đến lúc thôi xin ghế, bắt đầu đặt điều kiện
Tranh luận quanh BTS rút khỏi Grammy thực chất xoay quanh một câu hỏi: sự ghi nhận K-pop nên đến từ đâu. Một mặt, hạng mục Best Asian Pop Performance được những người vận động bảo vệ như cơ hội để nhiều nghệ sĩ châu Á lần đầu xuất hiện trong danh sách đề cử, được các thành viên Viện hàn lâm bình chọn chứ không dựa vào bình chọn công chúng. Mặt khác, sự tồn tại của hạng mục này củng cố ảo tưởng rằng pop phương Tây là chuẩn mặc định, còn pop châu Á là “biến thể khu vực” cần xếp riêng. K-pop ngày nay đã chứng minh sức mạnh nhờ cộng đồng người hâm mộ toàn cầu, chứ không còn phụ thuộc vào sự công nhận từ một thị trường hay một thiết chế văn hóa phương Tây đơn lẻ. Nếu BTS tiếp tục đứng ngoài Grammy trong tương lai, họ có thể tự khép lại chiếc cúp còn thiếu, nhưng đồng thời buộc chính Viện hàn lâm âm nhạc phải trả lời: liệu có dám sửa luật chơi để không đánh mất một thế hệ nghệ sĩ châu Á nữa hay không.
