BTS nói không với Grammy: một cú rút lại “sự đồng thuận” quyền lực
Quyết định BTS không gửi bất kỳ tác phẩm nào tham dự Grammy, được nhiều người gọi là hành động tẩy chay, là việc nhóm chủ động từ chối tham gia vòng xét chọn của một giải thưởng phương Tây lâu nay được xem là uy tín nhất, nhằm phản đối cách phân loại âm nhạc châu Á trong hệ thống giải thưởng và khẳng định vị thế độc lập của K-pop trên bản đồ âm nhạc toàn cầu.
Ngày 29/7, cả bảy thành viên đồng loạt đăng trên Instagram Stories rằng họ sẽ không gửi album hay ca khúc nào cho Grammy lần thứ 69, kèm thông điệp muốn âm nhạc được lắng nghe và yêu mến “như chính nó”, thay vì bị phân chia theo khu vực hay ngôn ngữ. Động thái này nổ ra chỉ hơn một tháng sau khi hạng mục mới Best Asian Pop Music Performance được công bố, dành riêng cho K-pop, J-pop, C-pop và các dòng nhạc đại chúng châu Á sử dụng ngôn ngữ châu Á một cách có ý nghĩa. Ở đây, BTS không chỉ phản ứng với một danh mục giải thưởng; họ đặt câu hỏi về trật tự quyền lực mà Grammy đại diện.
Best Asian Pop Performance: chiếc hộp riêng cho âm nhạc châu Á?
Hạng mục Best Asian Pop Performance, trên giấy tờ, được thiết kế để ghi nhận ảnh hưởng ngày càng lớn của âm nhạc châu Á trên thị trường quốc tế. Nhưng với nhiều người hâm mộ và giới quan sát, chiếc “giải thưởng mới” này giống một chiếc hộp kính hơn là cánh cửa bình đẳng: nó gom K-pop, J-pop, C-pop vào một ô riêng, thay vì cho phép họ cạnh tranh ngang hàng với pop “chính thống”.
Theo quy định, một bản thu chỉ có thể được gửi vào một hạng mục trình diễn; nếu đăng ký Best Asian Pop Performance thì không thể tranh giải Best Pop Duo/Group Performance – hạng mục mà BTS từng nhiều lần theo đuổi. Nói cách khác, con đường dẫn tới các hạng mục trung tâm bị thu hẹp lại vào đúng thời điểm K-pop đủ mạnh để bước vào. Sự mâu thuẫn nằm ở chỗ: Grammy tuyên bố muốn tăng hiện diện của nghệ sĩ châu Á, trong khi cơ chế mới dễ khiến họ bị gói vào một “phân khu châu Á” vĩnh viễn.
Quyền lực mới của K-pop: khi Grammy không còn là thước đo duy nhất
Điều khiến cú tẩy chay của BTS trở nên nặng ký là họ làm điều đó ở thời điểm đỉnh cao. Album ARIRANG phát hành tháng 3 đứng đầu Billboard 200 với 641.000 đơn vị album quy đổi trong tuần đầu tiên, là tuần mở màn lớn nhất của một album nhóm nhạc trong hơn mười năm. Ca khúc chủ đề SWIM cũng ra mắt ở vị trí số 1 Billboard Hot 100. Đây không phải hành động của một nhóm “bị ra rìa”, mà của kẻ dẫn đầu từ chối chơi theo luật cũ.
Một giáo sư tại Đại học Quốc gia Seoul nhận định Grammy là biểu tượng quyền lực chỉ tồn tại khi nghệ sĩ và công chúng tiếp tục trao cho nó sự đồng thuận; việc BTS từ chối tham dự là hành động rút lại sự đồng thuận ấy. Bà cũng chỉ ra K-pop hiện không còn phụ thuộc vào sự công nhận từ thị trường Mỹ; sự phát triển của ngành này chủ yếu đến từ cộng đồng người hâm mộ toàn cầu. Phản ứng của ARMY củng cố luận điểm đó: ngay sau thông báo, họ đưa ca khúc Aliens từ album Arirang lên vị trí số một iTunes tại 78 quốc gia và vùng lãnh thổ, dù album đã phát hành từ nhiều tháng trước. Đây là lời đáp lạnh lùng: chúng tôi có hệ sinh thái và thước đo riêng.
Grammy 2027 và thế khó của cả K-pop lẫn Viện Hàn lâm
Việc BTS tẩy chay biến Grammy lần thứ 69 thành một điểm nóng tranh cãi hiếm thấy trong làng nhạc quốc tế. Các nghệ sĩ K-pop giờ có ba lựa chọn: không tham gia như BTS; chỉ gửi vào các hạng mục truyền thống như Album of the Year hay Best Pop Duo/Group Performance; hoặc chấp nhận hạng mục Best Asian Pop Performance để tăng cơ hội có tên trong danh sách đề cử. Theo một trang báo Hàn, hạn chót nộp hồ sơ là 21/8 và nhiều công ty vẫn chưa dám chốt chiến lược.
Sự chia rẽ cũng lộ rõ trong nội bộ giới làm nghề. Một thành viên của Viện Hàn lâm khẳng định hạng mục mới không “đo ni đóng giày” cho BTS mà nhằm mở cơ hội cho nghệ sĩ châu Á ít tên tuổi. Ngược lại, một nhà sản xuất từng đoạt Grammy kể lại rằng việc BTS chiến thắng ở hạng mục này sẽ tạo tiền lệ để các nhóm khác noi theo, cho thấy Viện Hàn lâm vẫn ngầm coi họ là “ứng viên lý tưởng”. Khi các đề cử phụ thuộc vào khoảng 15.000 thành viên bỏ phiếu chứ không dựa trên thành tích thương mại, câu hỏi lớn là: hệ thống này có đủ linh hoạt để thoát khỏi tư duy phân khu địa lý, hay sẽ bám vào mô hình cũ và chấp nhận đánh mất những tên tuổi lớn nhất của K-pop?
Sau BTS, ai đủ dũng khí từ chối các giải thưởng quốc tế?
Quyết định BTS tẩy chay Grammy không chỉ là chuyện của một nhóm nhạc; nó đẩy cả K-pop vào thế phải chọn: tiếp tục xem các giải thưởng quốc tế là “đỉnh cao bắt buộc”, hay khẳng định quỹ đạo riêng. Đối với nhiều nhóm trẻ, hạng mục Best Asian Pop Performance là cơ hội hiếm hoi để âm nhạc châu Á có chỗ đứng trong hệ thống vốn mang tính Mỹ–Âu. Nhưng với những người chia sẻ quan điểm của BTS, tham gia hạng mục này chẳng khác nào hợp thức hóa một dạng “phân biệt mềm” trên sân chơi quốc tế.
Trong hơn một thập niên qua, BTS đã góp phần biến K-pop từ hiện tượng khu vực thành phần quan trọng của thị trường âm nhạc toàn cầu. Họ từng nhiều năm theo đuổi chiếc cúp Grammy như cột mốc công nhận tối cao, rồi cuối cùng lựa chọn quay lưng khi cảm thấy luật chơi không còn phù hợp. Dù sự kiện này chắc chắn tiếp tục làm nóng tranh luận về cách các giải thưởng lớn thích ứng với toàn cầu hóa, áp lực bây giờ chuyển sang phần còn lại của K-pop: dám hay không dám từ chối những chiếc cúp phương Tây nếu chúng đi kèm chiếc “lồng kính” dành riêng cho châu Á. Câu trả lời sẽ cho thấy ai thật sự tin rằng thành công của mình không cần con dấu chứng nhận từ trung tâm cũ của thế giới âm nhạc.
