Ung thư vú: Căn bệnh phổ biến nhưng không được phép xem nhẹ
Ung thư vú là bệnh lý ác tính xuất phát từ các tế bào tuyến vú, tiến triển âm thầm trong nhiều năm, có thể lan sang hạch nách và các cơ quan khác, gây tử vong cao nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt hơn khi sàng lọc định kỳ và đánh giá nguy cơ cá nhân từ sớm.
Tại Việt Nam, ung thư vú nằm trong nhóm ba loại ung thư hàng đầu ở nữ giới, với hơn 24.500 ca mới được chẩn đoán mỗi năm và khoảng 7.000–10.000 phụ nữ tử vong. Con số này không chỉ là thống kê khô khan, mà là lời cảnh tỉnh rằng bất kỳ phụ nữ nào cũng có thể trở thành bệnh nhân nếu chủ quan. Điều đáng nói, phụ nữ châu Á tuy mắc ít hơn nhưng lại tử vong nhiều hơn do phát hiện muộn. Thay vì chờ triệu chứng rõ ràng, mỗi phụ nữ cần coi sàng lọc ung thư vú như một phần bắt buộc trong chăm sóc sức khỏe lâu dài.
Những phụ nữ nào đang ở nhóm nguy cơ cao mắc ung thư vú?
Nguy cơ ung thư vú không rơi xuống ngẫu nhiên; nó gắn chặt với những yếu tố nguy hiểm phụ nữ thường bỏ qua trong nhiều năm. Theo các bác sĩ chuyên khoa, nguy cơ ung thư vú liên quan đến nội tiết, tiền sử sinh sản, tiền sử xạ trị vùng ngực và tiền sử gia đình mắc bệnh. Đây là những dữ kiện phải được xem như “hồ sơ rủi ro” cá nhân, không phải thông tin tham khảo cho vui.
Đáng chú ý, những phụ nữ có kinh sớm mãn kinh muộn hoặc chưa từng mang thai được khuyến cáo cần đánh giá nguy cơ phù hợp, vì thời gian tiếp xúc nội tiết kéo dài làm tăng khả năng xuất hiện tế bào ác tính ở vú. Nếu mẹ, chị hoặc em gái từng mắc ung thư vú, bạn càng không nên chờ đợi: hãy chủ động thông báo cho bác sĩ để được tư vấn kế hoạch theo dõi chặt chẽ. Đây là nhóm không được phép trì hoãn sàng lọc ung thư vú, kể cả khi hoàn toàn chưa có triệu chứng.
Khi nội tiết và lối sống trở thành “đòn bẩy” cho ung thư vú
Không ít phụ nữ nghĩ mình khỏe mạnh, ăn uống tạm ổn là đủ, nhưng ung thư vú lại chịu ảnh hưởng mạnh từ cả nội tiết lẫn lối sống. Bên cạnh các yếu tố như kinh sớm mãn kinh muộn và chưa từng mang thai, việc sinh con đầu lòng muộn hoặc không sinh con, ít hoặc không cho con bú, sử dụng kéo dài thuốc nội tiết thay thế chứa estrogen và progesterone đều làm tăng nguy cơ ung thư vú. Đây là những lựa chọn cá nhân, nhưng cần được cân nhắc cùng bác sĩ thay vì quyết định một cách cảm tính.
Lối sống hiện đại với ít vận động, béo phì, rượu bia và thuốc lá cũng góp phần đẩy nguy cơ ung thư vú lên cao. Theo các bác sĩ sản phụ khoa, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn và hạn chế chất kích thích là những bước cơ bản nhưng nhiều người vẫn bỏ qua. Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao mà vẫn duy trì lối sống xấu, nghĩa là bạn đang chủ động nhường lợi thế cho bệnh tật.
Sàng lọc ung thư vú: Không đợi đau mới đi khám
Điều nguy hiểm của ung thư vú là nhiều trường hợp giai đoạn đầu gần như không gây đau hay khó chịu rõ ràng. Các triệu chứng như khối u ở vú hoặc nách, núm vú co kéo hoặc tụt vào trong, tiết dịch bất thường (đặc biệt là dịch máu), da vú nhăn, lõm, dày lên, sần vỏ cam, vú sưng đỏ kéo dài đều là dấu hiệu cảnh báo phải đi khám sớm. Tuy nhiên, các biểu hiện này chỉ mang tính cảnh báo, không đủ để tự chẩn đoán mắc ung thư hay tự xác định giai đoạn bệnh.
Vì vậy, sàng lọc ung thư vú phải diễn ra trước khi triệu chứng xuất hiện. Phụ nữ nên tự khám vú định kỳ bằng cách quan sát trước gương và sờ nắn nhẹ nhàng vùng vú, nách để tìm khối bất thường. Bên cạnh đó, cần kết hợp khám lâm sàng và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như chụp X-quang, siêu âm hoặc cộng hưởng từ tuyến vú để phát hiện sớm tổn thương. “Đặc biệt, việc thường xuyên tự khám vú và tuân thủ lịch khám sàng lọc định kỳ là biện pháp quan trọng nhất để chủ động bảo vệ sức khỏe”.
Đừng quên tuyến giáp và cổ tử cung khi chăm sóc sức khỏe nữ giới
Tập trung vào nguy cơ ung thư vú là đúng, nhưng nếu bỏ qua tuyến giáp và cổ tử cung thì bức tranh sức khỏe phụ nữ vẫn còn thiếu. Tại một hội thảo chuyên môn ngày 16-10 ở Hà Nội, bác sĩ Trần Thị Hợp nhấn mạnh rằng hiểu rõ bệnh và nhạy với thay đổi của cơ thể là chìa khóa chẩn đoán, điều trị hiệu quả ung thư vú và tuyến giáp. Vùng cổ xuất hiện khối, nhân, hạch, nuốt vướng, nuốt khó, cảm giác chèn ép hoặc khàn tiếng kéo dài đều là lý do cần đi khám tuyến giáp sớm.
Song song với đó, ung thư cổ tử cung đang là “sát thủ thầm lặng” khi thường không có triệu chứng sớm. Dù chỉ đứng thứ tư về số ca mắc, bệnh lại xếp thứ hai về tỷ lệ tử vong ở nữ giới. Tin tốt là ung thư cổ tử cung dễ tầm soát với chi phí thấp và có thể phát hiện từ giai đoạn tiền ung thư nếu phụ nữ chủ động khám định kỳ. Khi các chương trình truyền thông và tầm soát đã đến tận xã, huyện với hàng trăm phụ nữ tham gia, lý do duy nhất khiến bạn bỏ lỡ cơ hội bảo vệ mình thường là… sự thờ ơ.
