Nhịn ăn chỉ nước: không phải “thanh lọc” mà là cuộc tấn công lên hệ thần kinh
Nhịn ăn chỉ nước là hình thức giảm cân cực đoan trong đó người thực hiện cắt bỏ hoàn toàn thức ăn, chỉ uống nước liên tục nhiều ngày với mục tiêu giảm cân hoặc “thanh lọc” cơ thể, nhưng trên thực tế nó khiến cơ thể thiếu năng lượng, vitamin và khoáng chất trầm trọng, dễ dẫn đến rối loạn thần kinh, suy yếu miễn dịch và những di chứng vận động lâu dài khó phục hồi. Khi nhìn vào con số 20kg giảm trong nửa tháng, nhiều người bị mê hoặc bởi kết quả tức thời mà quên rằng hệ thần kinh trung ương là bộ phận phải trả giá đầu tiên. Một phụ nữ 31 tuổi ở Hà Nam, Trung Quốc, sau 15 ngày liên tục chỉ uống nước đã phải nhập viện vì khó đi lại và giảm trí nhớ, dù đạt mục tiêu giảm 20kg từ 70kg xuống 50kg. Đây không còn là chuyện “detox” mà là minh chứng cho một hành vi tự gây hại.
Từ 70kg xuống 50kg: Kết quả nhanh nhưng dáng đi như chim cánh cụt
Trường hợp người phụ nữ cao 1,6m, giảm từ 70kg xuống 50kg chỉ trong vài tuần cho thấy mức độ cực đoan của nhịn ăn chỉ nước. Sụt 20kg trong nửa tháng không phải là chiến thắng, mà là cú sốc chuyển hóa khiến não và cơ bị tước sạch dinh dưỡng. Bác sĩ thần kinh Sun Guifang chẩn đoán cô mắc bệnh não Wernicke do thiếu vitamin thiết yếu và axit folic, gây lú lẫn, mất thăng bằng, rối loạn vận động mắt và suy giảm trí nhớ. Đáng sợ hơn, ông mô tả dáng đi của bệnh nhân “giống chim cánh cụt” và cảnh báo di chứng này có thể không bao giờ hồi phục hoàn toàn. Câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Dáng đi giống chim cánh cụt của bệnh nhân có thể là di chứng vĩnh viễn dù cân nặng đã giảm". Giảm cân cực đoan đã đánh đổi bằng di chứng vận động mà không một chương trình tập luyện nào đảm bảo sửa lại được.
Rối loạn thần kinh: Từ thiếu vitamin đến tổn thương não không hồi phục
Bệnh não Wernicke là lời cảnh báo rõ ràng rằng rối loạn thần kinh không chỉ đến từ bệnh bẩm sinh hay tuổi tác, mà còn từ những quyết định giảm cân cực đoan. Trong tình trạng nhịn ăn chỉ nước, não bị cắt nguồn vitamin B1, folate và nhiều vi chất khác, khiến tế bào thần kinh rơi vào trạng thái “đói kéo dài” và thoái hóa. Căn bệnh này gây lú lẫn, mất thăng bằng, rối loạn vận động mắt và suy giảm trí nhớ – những dấu hiệu sớm của tổn thương não mà nhiều người lại hiểu lầm là mệt mỏi do thiếu ngủ. Khi đã xuất hiện dáng đi bất thường, mất phối hợp động tác hay trí nhớ ngắn hạn suy giảm, tức là hệ thần kinh đã bị tổn thương ở mức cấu trúc, không còn là sự cố tạm thời. Việc tiếp tục nhịn ăn trong giai đoạn này đồng nghĩa với việc đẩy não đến bờ vực tổn thương không thể đảo ngược, kể cả khi cân nặng đã chạm con số “mơ ước”.
Bigu, “thanh lọc” và ảo tưởng an toàn nhịn ăn chỉ uống nước
Người phụ nữ nói trên cho biết cô đang thực hành “tịch cốc” (bigu), một nhánh của nhịn ăn chỉ nước từng được gắn với niềm tin có thể đạt trạng thái siêu phàm bằng cách chỉ hấp thụ “khí” thay vì thực phẩm. Hashtag #bigu thu hút hàng trăm triệu lượt xem, nhiều người khoe giảm hơn 10kg sau một tháng chỉ uống nước và bổ sung vitamin. Nhưng phía sau trào lưu là những ca bệnh nặng: một nam thanh niên 26 tuổi chết sau 52 ngày chỉ uống nước, một phụ nữ khác bị hạ kali máu và nhiễm khuẩn máu sau một tuần nhịn ăn “thanh lọc” với viên năng lượng. Theo các chuyên gia, việc cắt toàn bộ nguồn dinh dưỡng đột ngột ép cơ thể vào trạng thái sinh tồn, đảo lộn chuyển hóa nội tiết và làm suy yếu hệ miễn dịch. Nhịn ăn chỉ nước vì thế không phải liệu pháp thanh lọc thần kỳ mà là hành vi nguy hiểm, đặc biệt với những người có bệnh nền. Câu trích dẫn đáng nhớ: "Nhịn ăn chỉ uống nước chưa bao giờ là phương pháp giảm cân hay trị bệnh được khuyến khích áp dụng đại trà vì những tác hại khôn lường".
Nhận diện sớm dấu hiệu nguy hiểm và những người tuyệt đối không nên nhịn ăn chỉ nước
Nếu vẫn bị cuốn vào các video “thử thách 7–15 ngày nhịn ăn chỉ nước”, cần ít nhất trang bị kiến thức an toàn nhịn ăn ở mức tối thiểu. Những dấu hiệu sớm của rối loạn thần kinh và di chứng vận động gồm: khó giữ thăng bằng khi đứng lên, choáng váng, tối sầm mặt, bước đi chao đảo, run tay khi làm việc tinh vi, đau đầu kéo dài, giảm trí nhớ ngắn hạn, mắt mỏi và nhìn mờ. Đây là lúc phải dừng ngay việc nhịn ăn và đến bệnh viện, không phải cố “vượt qua ngày thứ 10”. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh có ít nhất 5 nhóm đối tượng tuyệt đối không được tự ý nhịn ăn chỉ nước nếu không có chỉ định và giám sát của bác sĩ: người có rối loạn ăn uống, bệnh nhân đái tháo đường, người bị gout hoặc có acid uric cao, người cao tuổi suy yếu và trẻ em, cùng phụ nữ mang thai hoặc cho con bú vì cần nguồn dinh dưỡng liên tục. An toàn nhịn ăn, nếu có, phải bắt đầu từ việc không biến cơ thể mình thành bãi thử của các trào lưu mạng xã hội.
